Tiến bước cùng thời đại

Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Ảnh: Tư liệu.

9 giờ sáng ngày 2/9/1945.

Hơn hai vạn con Hồng cháu Lạc tề tựu tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội. Họ chờ nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ khán đài một giọng nói ấm áp vang lên: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có nghĩa là; tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẵng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẵng về quyền lợi và phải luôn luôn được tự do và bình đẵng về quyền lợi”. Bản Tuyên ngôn kết thúc với câu: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy”.

Lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, nhân dân cả nước Việt Nam trào dâng niềm phấn chấn khôn tả, một sự rung động tột bậc của con tim. Mới hôm qua đây họ mang thân phận của kẻ nô lệ. Hôm nay họ là dân một nước Độc lập.

Nhân dân nhiều nước cũng không kém phần ngạc nhiên. Qua những câu mở đầu trong Tuyên ngôn Độc lập, họ thấy Việt Nam vốn là nước thuộc địa nay đã vùng lên, tự cởi bỏ xiềng xích để hòa mình vào giòng thời đại, vào cuộc đấu tranh cho quyền con ngươi, quyền công dân, quyền độc lập tự do cho các dân tộc.

Bảy mươi năm đã trôi qua. Bảy mươi năm cùng tiến bước theo thời đại, Việt nam đã giành được nhiều thành tựu to lớn trên mọi mặt: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh. Vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng tăng. Việt Nam hiện đã có quan hệ nhiều mặt và khá tốt đẹp với 180 nước trên thế giới: Châu Á: 26 nước, Châu Âu: 46 nước, Châu Đại dương: 11 nước, Châu Phi: 50 nước, Châu Mỹ: 29 nước.Việt Nam được đánh giá là nước đang phát triển, có mức thu nhập trung bình.

Những thành tựu nêu trên không phải bỗng nhiên mà có.

Việt Nam mất nước vào tay giặc Pháp vào nửa sau thế kỷ XIX. Cho đến giữa thế kỷ đầu XX (1945) Việt Nam vẫn bị kẹp chặt trong xiềng xích của chế độ thực dân. Các nhà cách mạng Việt Nam dấn thân đi tìm con đường cứu nước cứu dân nhưng vẫn bị bế tắc. Một số người theo hướng Đông du, đi cầu viện Nhật để đuổi Pháp. Một số người theo hướng Tây du, thỏa hiệp với Pháp lập chế độ Quân chủ lập hiến. Trong hoàn cảnh đó xuất hiện nhà cách mạng trẻ Nguyễn Ái Quốc. Nguyễn Ái Quốc cho rằng cầu viện Nhật để đánh đuổi giặc Pháp chẳng khác gì đuổi beo cửa trước, rước hổ cửa sau; mong muốn thỏa hiệp để được thực dân Pháp ban ơn là vô vọng. Dựa vào sức của kẻ khác để giải phóng cho mình thì trước sau đều trở thành kẻ lệ thuộc.

Trong hành động, Nguyễn Ái Quốc không đi theo con đường đấu tranh nghị trường, lúc ấy gọi là những nhà cách mạng ghế bành. Cùng với việc làm rất nhiều nghề, hòa mình với nhân dân lao động nhiều nước, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã dành thời gian tới các thư viện lớn để đọc sách, nghiên cứu các tác phẩm của Mác, Ăngghen, Lênin, “Tinh thần pháp luật” của Montesquie, “Khế ước xã hội” của Jean Jacques Rousseau, Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 nước Mỹ, Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1791 của Pháp, Hiến pháp năm 1787 của nước Mỹ và nhiều trước tác kinh điển khác để từ đó xác định đúng con đường cứu nước, cứu dân phù hợp với những đặc điểm của thời đại.

Nguyễn Ái Quốc ra nước ngoài không phải để mưu sinh mà để tìm hiểu tính thời đại và chọn con đường cứu nước cứu dân. Một số trước tác như: Tám yêu sách gửi Hội nghị Versailles năm 1919; Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, Hiến pháp năm 1946 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là những tài liệu thể hiện một cách cô đọng và bao quát nhất về tính thời đại mà Người đã dấn thân đi tìm tòi trong quãng thời gian dài 34 năm, từ năm 1911- năm rời bến Nhà Rồng - đến năm 1945 - năm Cách mạng tháng Tám thành công.

Chế độ Cộng hòa Dân chủ là cái nôi của Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Sau này khi đã trở thành một nước XHCN những đích đến ấy vẫn được Đảng ta và Nhà nước ta theo đuổi. Độc lập, Tự do, Hạnh phúc là những tiêu chí nhằm đảm bảo, cải thiện đời sống dân sinh. Có Độc lập mới có Tự do. Có Độc lập, có Tự do mới có điều kiện để mưu cầu Hạnh phúc. Mất độc lập, mất tự do mà nói đến mưu cầu hạnh phúc là vô nghĩa. Những mục tiêu ấy có mối liên hệ khăng khít, tùy thuộc lẫn nhau như hình với bóng, như da thịt với máu xương. Điều mà các vị cách mạng tiền bối không tìm ra thì Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra. Nguyễn Ái Quốc đã dẫn dắt nhân dân Việt Nam hướng theo thời đại.

Tiếng nói và uy tín của Nhà nước cách mạng Việt Nam ngày càng có trọng lượng trên trường quốc tế. Đảng và Nhà nước Việt Nam đang thực hiện đường lối hội nhập sâu rộng với quốc tế, dẫn dắt đất nước bước theo giòng thời đại. Đây là đường lời cơ bản nhằm đưa cách mạng Việt Nam chóng tới đích. Tuy vậy so với nhiều nước quanh vùng, Việt Nam vẫn là nước phát triển chậm. Singapore, một nước có diện tích xấp xỉ đảo Phú Quốc của Việt Nam, trong 50 năm đã đưa đất nước phát triển gấp bội phần, thu nhập bình quân từ 428 USD lên đến 56.264 USD/ đầu người hiện nay, trở thành một trong 10 nước có GDP theo đầu người cao nhất của thế giới.

Nhiều nhà khoa học đang cố tìm nguyên nhân. Có phải chăng vì chưa quán triệt thấu đáo, cặn kẽ được tính thời đại nên bộ máy và nền pháp luật chậm được đổi mới. Về mặt lý luận cũng như về thực tiễn, việc nhận rõ tính thời đại và hành động theo xu thế thời đại là điều nhất thiết phải đặc biệt quan tâm để đưa đất nước tiến bộ nhanh hơn và tiến kịp với các nước phát triển.