Báo Đại Đoàn Kết Góc nhìn Đại Đoàn Kết

Tiên vẫn là học lễ

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Tiên vẫn là học lễ

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Hành vi một học sinh dùng bạo lực với cô giáo ngay trên bục giảng làm tất cả chúng ta bàng hoàng. Điều gì đã khiến từ truyền thống văn hóa Việt Nam “tôn sư trọng đạo” đến vụ việc chúng ta phải đau lòng chứng kiến ngày hôm nay? Chúng ta không đi tìm nguyên nhân để đổ lỗi cho một hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức. Nhưng vụ việc là giọt nước tràn ly để cần phải nhìn lại những quan niệm về giáo dục.

Giáo sư Hoàng Xuân Sính, một trong những người tiên phong trong việc mở trường đại học tư thục ở Việt Nam, nhưng ngay từ khi gây dựng lên ngôi trường cách đây vài chục năm, bà đã nói với chúng tôi rằng: không được coi giáo dục là hàng hóa, hội đồng quản trị của các trường dân lập là để điều hành cho trường hoạt động tốt, không phải để bàn cách tìm kiếm lợi nhuận...

Lời cảnh tỉnh đến hôm nay vẫn giữ nguyên giá trị.

Cho đến ngày hôm nay, mỗi người trong chúng ta tự kiểm điểm lại xem đã có thái độ thế nào với môi trường giáo dục. Trên báo chí, xuất hiện đầy những nhan đề bài báo xúc phạm thầy cô và cả ngành giáo dục mỗi lần xảy ra hành vi ứng xử sai của một thầy cô cụ thể nào đó. Trong một số diễn đàn, người ta rình rập quay clip thầy cô dạy thêm. Trong gia đình, người ta nói xấu thầy cô ở nhà hoặc tỏ ra cho con cái biết rằng, thầy cô vẫn cầm phong bì dịp lễ tết. Thậm chí, tệ hơn là tỏ ra rằng điểm của con là do bố mẹ “dàn xếp”...

Tệ hơn nữa, có những phụ huynh xông cả vào lớp học đe dọa thầy cô...

Thậm chí, thầy cô “sợ” không dám phạt khi học sinh mắc lỗi vì nhỡ chẳng may bị “tố” thì sẽ mất việc...

Khi nhà trường không còn là nơi để bảo vệ phẩm giá, khi thầy cô không còn thực hiện chức năng dạy học sinh làm người thì việc học sinh coi thường thầy cô dường như là hậu quả tất yếu.

Chúng ta mong muốn cho môi trường giáo dục văn minh, tức là thầy cô không được xúc phạm học trò, không được xử phạt bằng các hình thức xâm phạm đến thân thể, tinh thần các em. Điều đó là đúng. Nhưng từ thái cực này, lại bị quá đà sang thái cực khác khi đưa ra các quy định mới trong đó làm nhẹ các hình thức xử lý học sinh vi phạm. Ví dụ như Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành có hiệu lực từ ngày 31/10/2025 quy định về công tác khen thưởng và kỷ luật học sinh, đã bỏ hình thức đình chỉ học...

Thời đại mới khiến câu nói “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” có thể không còn nguyên nghĩa như xưa kia nữa, nhưng vai trò thầy cô trong việc góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn học sinh thì không thay đổi. Và lớp học, vẫn phải là nơi thầy ra thầy, trò ra trò, trong đó, thầy cô phải có những quyền hạn của mình.

Chúng ta không thể đòi hỏi trẻ em tôn trọng thầy cô nếu cha mẹ ở nhà không tôn trọng thầy cô, nếu xã hội không tôn trọng thầy cô và nếu bản thân thầy cô không giữ sự nghiêm cẩn của một nghề nghiệp đòi hỏi phải đề cao nhân cách.

Rất nhiều người luôn sẵn sàng đưa ra chỉ trích và phán xét, nhưng môi trường học đường chỉ giữ được sự trong sáng nếu mỗi người trong xã hội cùng góp phần vào. Mà trước hết với tư cách mỗi phụ huynh cần góp tay vào công cuộc ấy. Cha mẹ cần để mỗi đứa trẻ đến trường hiểu rằng ở đó không chỉ học kiến thức mà còn học làm người. Ở đâu đó có thể có thầy cô chưa tốt, nhưng không có nghĩa tất cả các thầy cô chưa tốt... 

Thậm chí có lúc người ta tranh luận về triết lý giáo dục và có ý kiến đòi bỏ cả khẩu hiệu “tiên học lễ, hậu học văn” ở nhà trường.

Tất nhiên, giữ tinh thần tôn sư trọng đạo trong thời đại ngày nay không có nghĩa là yêu cầu học sinh phải phục tùng thầy cô một cách tuyệt đối hay chấp nhận mọi điều mà không được phản biện. Tôn trọng người thầy không đồng nghĩa với việc xóa bỏ quyền được lên tiếng của học sinh.

Một nền giáo dục lành mạnh phải được xây dựng trên sự tôn trọng hai chiều, trong đó giáo viên có trách nhiệm giảng dạy bằng đạo đức và chuyên môn, còn học sinh có trách nhiệm học tập, rèn luyện và ứng xử đúng mực. Chỉ khi công bằng đi cùng lòng nhân ái, kỷ cương đi cùng sự thấu hiểu, việc giáo dục đạo đức mới thực sự có ý nghĩa và mang lại hiệu quả lâu dài.

Nhưng dù xã hội có phát triển đến đâu, truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc vẫn là truyền thống tốt đẹp cần được nuôi dưỡng để xây dựng một nền giáo dục nhân văn, an toàn và tiến bộ.

Cẩm Anh