Tiết kiệm chi

Đầu tư có trọng điểm, nhất là với khu vực sản xuất công nghiệp.

Sáng nay (2/11), QH bắt đầu tuần làm việc thứ ba với một nội dung rất quan trọng, đó là thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế xã hội 2015 và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2016. Nội dung này chắc chắn sẽ thu hút nhiều sự quan tâm của cử tri và nhân dân, nhất là khi có luồng ý kiến cho rằng nợ công đang ở mức cao, thu ngân sách Trung ương gặp khó và thậm chí mới đây, trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10, vấn đề tăng lương đúng lộ trình trong năm tới đã được đề cập đến nhưng với một từ: Khó.

Cũng là bởi cái khó từ kinh tế thế giới lan sang kinh tế đất nước mấy năm nay. Và vì cái khó ấy mà Chính phủ đang trình QH cho phép phát hành trái phiếu ra nước ngoài với số lượng 3 tỷ USD.

Cùng một câu chuyện về số tiền 3 tỷ USD, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Bùi Đức Thụ phân tích: Năm nay QH quyết định mức bội chi khoảng 226 ngàn tỷ đồng. Quyết định đầu tư cho một số dự án đã được QH quyết định trước kia là 85 ngàn tỷ đồng và vay đảo nợ của năm 2015 là 125 ngàn tỷ đồng.

Trong kế hoạch dự kiến vay phát hành Trái phiếu Chính phủ (TPCP) bù đắp bội chi là 250 ngàn tỷ đồng và khoảng chừng 125 ngàn tỷ đồng là vay các quỹ tài chính nhà nước, còn lại 32 ngàn tỷ đồng là vay khác.

Khoản vay khác mà ông Thụ nói tới chính là khoản vay Ngân hàng Nhà nước. Nhưng, thực tế 9 tháng đầu năm thì sao. Trong 250 ngàn tỷ đồng phát hành TPCP, 9 tháng đầu năm mới phát hành 127 ngàn tỷ đồng, chiếm 51%, lãi suất đã phải nâng lên 6,6%.

“Quyết liệt lắm thì từ giờ đến cuối năm còn hụt khoảng 90 ngàn tỷ đồng; như vậy phải tính đến vay trong nước, đa dạng hóa thời hạn, chứ vay trên 5 năm như NQ 78 thì không vay được. Hai nữa là vay trong nước lãi suất cao, nghĩa vụ trả nợ ngân sách sau này lớn. Tổng nguồn của trong nước có hạn, vì quy mô GDP năm nay của chúng ta khoảng hơn 204 tỷ USD, 72% dành cho tiêu dùng. Cuối cùng, tiết kiệm nội địa còn mức độ”- ông Thủ giải thích thêm.

Rõ ràng, trong hoàn cảnh mà Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách nêu ra thì, nếu chúng ta quan tâm nhiều vào tín dụng Nhà nước, rõ ràng, tín dụng ngân hàng để đầu tư cho các thành phần kinh tế sẽ giảm. Đấy có lẽ là lý do vì sao lại có khoản 3 tỷ USD TPCP phát hành ra nước ngoài. Trong trường hợp này, việc phát hành TPCP sẽ giúp đa dạng các kỳ hạn để giảm phí vay và phù hợp với tình hình thực tiễn.

Bên cạnh đó có lộ trình dần để giảm vay ngắn hạn, tăng vay dài hạn là phù hợp. Đó là chưa kể đến phát hành TPCP ra nước ngoài, khoản vay nước ngoài lãi suất thấp hơn, kỳ hạn dài hơn, từ 10 - 30 năm sẽ góp phần tái cơ cấu nợ ngắn hạn trong nước. Tuy nhiên, điều này mâu thuẫn với Luật Quản lý nợ công, nên phải trình ra QH để QH chấp thuận.

Cũng như phát hành đa dạng hóa kỳ hạn, trong có QH yêu cầu ít nhất 70% trung và dài hạn, và phần phát hành ngắn hạn chỉ 30%, trái với Nghị quyết 78 về Điều hành Ngân sách Nhà nước năm 2015, nên cũng phải trình ra QH để đưa vào Nghị quyết cho đúng với yêu cầu.

Ông Nguyễn Đức Kiên- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH cho rằng, xét về mặt tài chính và cân đối ngân sách, nâng cao chất lượng nợ, việc phát hành trái phiếu quốc tế để tái cơ cấu nợ công là điều tất yếu. Tuy nhiên, do Luật Quản lý nợ công chưa có quy định này, nên cần phải trình để QH thảo luận kỹ.

Còn, ĐBQH Trần Hoàng Ngân thì phân tích: “Việc chúng ta đảo nợ là chuyện bình thường vì trong tình huống Ngân sách bội chi. Chúng ta có lợi thế là việc đảo nợ các khoản trái phiếu (trước đây lãi suất trái phiếu rất cao, giờ đảo nợ với lãi suất thấp) sẽ mang lại lợi ích cho ngân sách”.

Cũng theo ông Ngân, trong khi nhu cầu đầu tư phát triển của Việt Nam lớn thì việc phát hành TPCP ra thị trường quốc tế là cần thiết. Vấn đề đặt ra là sử dụng nguồn vốn như thế nào để phát huy được hiệu quả, có nguồn thu tăng thêm cho tương lai.

Trong một diễn biến khác, tại cuộc họp báo do Bộ Tài chính tổ chức, Thứ trưởng Bộ này, ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn khẳng định: Phát hành trái phiếu trong nước và quốc tế là cần thiết. Tuy nhiên phải trong mối quan hệ về chính sách tiền tệ với Ngân hàng Nhà nước. Do vậy vấn đề này cần phải bàn rất kỹ và thống nhất về mức huy động đối với TPCP bằng ngoại tệ đảm bảo quyền lợi quốc gia chung.

“3 tỷ USD này là trần huy động cho cả giai đoạn 2015-2016 không phải là một nhiệm vụ, yêu cầu bức bách trong một thời điểm và phải tính đến việc sử dụng nó hiệu quả giữa trong nước và ngoài nước, giữa ngắn hạn và dài hạn”- Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh.

3 tỷ USD TPCP ra nước ngoài như vậy chính là khoản tái cơ cấu lại nợ TPCP ở trong nước giai đoạn 2015-2016. Và tính toán của Bộ Tài chính là, con số này vẫn đảm bảo duy trì tỷ lệ dư nợ nước ngoài của Chính phủ không quá 50% tổng nợ Chính phủ theo chiến lược quản lý nợ công giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn 2030. Một phương án mà theo Bộ Tài chính là khả thi nó phù hợp với việc “nhu cầu đến đâu sử dụng đến đó”.

Quan trọng hơn cả là phải tiết kiệm chi trong mọi trường hợp để khoản tiền phát hành TPCP phát huy tác dụng cao nhất của nó, góp phần vào việc lành mạnh hóa Ngân sách Nhà nước và chúng ta thành công trong việc tái cơ cấu lại nợ.

* ĐBQH Trần Hoàng Ngân phân tích: “Việc chúng ta đảo nợ là chuyện bình thường vì trong tình huống Ngân sách bội chi. Chúng ta có lợi thế là việc đảo nợ các khoản trái phiếu (trước đây lãi suất trái phiếu rất cao, giờ đảo nợ với lãi suất thấp) sẽ mang lại lợi ích cho ngân sách”.

Cũng theo ông Ngân, trong khi nhu cầu đầu tư phát triển của Việt Nam lớn thì việc phát hành TPCP ra thị trường quốc tế là cần thiết. Vấn đề đặt ra là sử dụng nguồn vốn như thế nào để phát huy được hiệu quả, có nguồn thu tăng thêm cho tương lai.