Tìm giải pháp để doanh nghiệp ĐBSCL tạo "sức bật"

Ông Nguyễn Phương Lam - Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh ĐBSCL cho biết, vai trò chiến lược của khoa học và công nghệ trong việc thay đổi mô hình phát triển kinh tế tại khu vực ĐBSCL đang đối mặt với những rào cản lớn.

Theo ông Nguyễn Phương Lam, kinh tế vùng ĐBSCL hiện dựa chủ yếu trên các sản phẩm nông sản, nhưng các sản phẩm này hiện nay chưa đạt mức độ tạo ra giá trị gia tăng cao do thiếu hàm lượng công nghệ. Đa phần doanh nghiệp (DN) trong vùng chưa có đủ năng lực và khả năng để triển khai khoa học công nghệ tiên tiến.

Trong khi các lĩnh vực tạo đột phá lớn như công nghệ cao, dược phẩm, hay các lĩnh vực tạo sức bật khác đang phát triển ở nơi khác thì tại ĐBSCL gần như chưa có sự hiện diện mạnh mẽ.

Theo ông Nguyễn Phương Lam, ĐBSCL có hiện tượng phân khúc DN bị mất cân đối, khi phát triển lên, tỷ lệ DN siêu nhỏ chuyển hóa thành DN nhỏ đạt khoảng 70%, trong khi tỷ lệ từ DN nhỏ lên DN vừa chưa đến 10% mỗi năm.

Việc thiếu vắng trầm trọng khối DN vừa và lớn đủ sức dẫn dắt chuỗi giá trị dẫn đến hệ quả trực tiếp là kinh tế vùng thiếu vắng các DN đầu tàu. Thống kê qua nhiều năm cho thấy số lượng DN lớn rất ít, làm giảm khả năng tạo ra các cú hích và sự bứt phá mang tính hệ thống cho toàn vùng.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho biết, vùng ĐBSCL có chỉ số xuất siêu vượt trội, đóng góp đáng kể vào cân đối thương mại quốc gia. Tuy nhiên, tỷ trọng xuất khẩu giảm dần qua các năm gần đây, cho thấy vai trò đóng góp vào tổng giá trị xuất khẩu cả nước đang có xu hướng giảm tương đối.

Theo ông Tuấn, mặc dù đạt con số xuất siêu rất tích cực, phân tích sâu về cơ cấu kinh tế cho thấy những điểm nghẽn chiến lược của ĐBSCL như: Hoạt động chế biến nông - thủy sản chủ yếu dừng lại ở mức độ thô hoặc sơ chế, tỷ lệ chế biến sâu còn thấp.

Bên cạnh đó, mức độ nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ hiện đại còn ít, dẫn đến hàm lượng giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu chưa cao. Doanh nghiệp trong vùng chưa tham gia sâu vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ những thách thức trên, báo cáo hội nghị đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ và chất lượng cao cho ĐBSCL. Đồng thời, phát triển hạ tầng logistics và nông nghiệp chủ lực như nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng logistics, tối ưu hóa các ngành nông nghiệp truyền thống chủ lực để gia tăng sức cạnh tranh.

Đồng thời, tạo cơ chế, điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, dược phẩm, và năng lượng để tạo ra những 'sức bật' mới. Lắng nghe và tạo cơ chế hỗ trợ thiết thực cho các doanh nghiệp đang hoạt động trong vùng nhằm khơi thông nguồn lực phát triển.