Tìm trụ đỡ từ thị trường nội địa

Chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh, tuyến hàng hóa liên tục biến động và sức mua tại nhiều thị trường lớn chững lại đang buộc doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải tính toán lại chiến lược phát triển thị trường. Không ít ngành hàng bắt đầu nhìn về thị trường trong nước như một trụ đỡ cần được đầu tư cho giai đoạn phát triển mới.

Muốn quay về “sân nhà”

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh Châu Âu và Mỹ đối mặt nhiều biến động, ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận định thị trường nội địa cần được nhìn nhận như một trụ cột chiến lược chứ không chỉ là kênh bổ trợ.

Bà Trần Thụy Quế Phương - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết: “Thị trường nội địa hiện còn nhiều dư địa phát triển hơn so với mức khai thác hiện nay. Doanh nghiệp thủy sản đang mong muốn mở rộng tiêu thụ trong nước để giảm bớt phụ thuộc vào các thị trường xuất khẩu truyền thống. Doanh nghiệp ngành thủy sản rất mong được hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý nhà nước để đẩy mạnh hoạt động sản xuất tránh phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu quá nhiều.

Ở lĩnh vực dệt may, ông Phạm Quang Anh - Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony nhấn mạnh, doanh nghiệp đang xem thị trường nội địa là một hướng tăng trưởng rõ rệt trong giai đoạn tới. Hiện doanh thu từ thị trường trong nước đã chiếm khoảng 20% tổng doanh thu của doanh nghiệp và còn nhiều dư địa để mở rộng.

“Phát triển thị trường nội địa không chỉ là tìm khách hàng mới mà còn là khai thác sâu hơn nhu cầu của khách hàng hiện hữu, mở rộng dòng sản phẩm phù hợp với từng phân khúc tiêu dùng” – ông Phạm Quang Anh nói và cho biết lợi thế của thị trường trong nước là khả năng phản ứng nhanh với xu hướng tiêu dùng, chi phí logistics thấp hơn và ít rủi ro thanh toán hơn so với xuất khẩu.

Tương tự, ông Phạm Văn Việt - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Dệt may thời trang TPHCM khẳng định, ngành dệt may hiện là một trong những ngành xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch khoảng 46 tỷ USD năm 2025, chiếm gần 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước và tạo việc làm cho hơn 2,5 triệu lao động. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TPHCM trở thành một trung tâm công nghiệp và logistics lớn của cả nước, hội tụ năng lực sản xuất, thương mại và quản trị chuỗi cung ứng của toàn vùng Đông Nam bộ. Đây là lợi thế quan trọng để ngành dệt may của thành phố bước sang giai đoạn phát triển mới. Cụ thể là chủ động nguồn nguyên liệu và phát triển chuỗi cung ứng và tiêu dùng trong nước.

Khảo sát Người tiêu dùng 2025 do PwC Việt Nam công bố, cho thấy hành vi tiêu dùng trong nước đang thay đổi mạnh mẽ, với xu hướng ưu tiên chất lượng, thương hiệu rõ ràng và trải nghiệm mua sắm tiện lợi. Trong bối cảnh Việt Nam được dự báo trở thành thị trường tiêu dùng lớn thứ 11 thế giới vào năm 2030, dư địa tăng trưởng của thị trường nội địa được đánh giá rất lớn. Theo ước tính, riêng ngành dệt may hiện có quy mô tiêu thụ nội địa khoảng 5-5,5 tỷ USD mỗi năm; ngành giày dép đạt khoảng 1 tỷ USD. Các chuyên gia cho rằng, đây là thị trường còn nhiều tiềm năng nhưng cạnh tranh cũng rất mạnh, bởi hiện khoảng 50% thị phần may mặc nội địa đang thuộc về thương hiệu ngoại, 50% còn lại là doanh nghiệp Việt.

Phát triển thị trường nội địa cần chiến lược dài hạn

Trước xu hướng doanh nghiệp quay về thị trường trong nước, ông Phan Văn Chinh - Phó Cục trưởng Cục Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) nhấn mạnh: “Phát triển thị trường trong nước là hướng đi đúng nhưng không thể làm theo kiểu đối phó ngắn hạn. Thị trường trong nước phải được xác định là thị trường mục tiêu lâu dài, đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư bài bản từ chiến lược sản phẩm, marketing đến hệ thống phân phối. Không thể đến khi xuất khẩu gặp khó mới tính chuyện quay về thị trường nội địa. Nói chung, muốn phát triển bền vững thì phải có kế hoạch dài hạn”. Dù khuyến cáo doanh nghiệp như trên, song đại diện Cục Phát triển thị trường trong nước vẫn khẳng định, những khó khăn hiện nay của doanh nghiệp sẽ được tiếp thu để có đề xuất hỗ trợ phù hợp hơn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động.

Liên quan đến tiềm năng phát triển của thị trường nội địa, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) vừa công bố Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025, cung cấp thông tin về các yếu tố tác động, thực trạng và triển vọng phát triển của thị trường hàng hóa và dịch vụ nội địa trong giai đoạn 2025-2030. Báo cáo ghi nhận thị trường bán lẻ Việt Nam đã đạt được quy mô ấn tượng khoảng 269 tỷ USD vào năm 2025, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng trưởng 9-10% so với năm 2024 - mức tăng cao trong 5 năm gần đây, ngoại trừ những năm chịu ảnh hưởng bất thường của dịch bệnh.

Sự tăng trưởng của thị trường nội địa không chỉ phản ánh sự phục hồi nhanh chóng của sức mua, còn cho thấy sự khôi phục niềm tin của người tiêu dùng vào thị trường nội địa, khi người dân nhận thức được tầm quan trọng của việc ủng hộ hàng hóa sản xuất trong nước theo Chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Nhằm phát triển thị trường tiêu dùng trong nước, Bộ Công thương đang triển khai Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, tập trung phát triển mạng lưới phân phối hiện đại kết hợp với hệ thống bán lẻ truyền thống. Các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi và trung tâm hàng Việt vùng miền sẽ tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện để sản phẩm trong nước tham gia sâu hơn vào các hệ thống bán lẻ. Đồng thời, chợ truyền thống cũng được nâng cấp theo hướng bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý và kinh doanh.