Tổ hoà giải cần mở rộng đối tượng người có kiến thức, có uy tín trong dòng họ, cộng đồng

Bộ Tư pháp vừa tổ chức họp Tổ soạn thảo dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Báo cáo của Bộ Tư pháp cho thấy, Bộ đã có Tờ trình số 63/TTr-BTP trình Chính phủ Hồ sơ chính sách dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), gồm 05 chính sách: Chính sách 1: Bổ sung quy định về chỉ định hòa giải viên và quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu thực tiễn; Chính sách 2: Xác định rõ phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở; Chính sách 3: Quy định về yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành… Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tiếp tục nghiên cứu, góp ý cho 05 chính sách làm định hướng xây dựng luật nêu trên; nghiên cứu góp ý phạm vi điều chỉnh của Luật Hòa giải ở cơ sở.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, hòa giải chủ yếu mang tính tự nguyện, là những tranh chấp nhỏ, nên chăng phân ra từng nhóm hòa giải như: nhóm hòa giải những mâu thuẫn nhỏ; nhóm hòa giải những tranh chấp về dân sự chưa đến mức phải ra tòa án xét xử; nhóm hòa giải về những tranh chấp chưa đến mức xử lý hành chính, hình sự…; tổ hòa giải nên cơ cấu theo hướng mở gồm hòa giải viên, người có uy tín, người được mời tham gia tổ hòa giải để đáp ứng được các yêu cầu thực tiễn đặt ra.

​Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, xác định rõ phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở; khuyến khích, tăng cường trách nhiệm của người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở; nghiên cứu, xác định trách nhiệm xã hội của luật sư, luật gia, chuyên gia trong việc tham gia công tác hòa giải ở cơ sở; các giải pháp nâng cao tính pháp lý của hòa giải thành…

Tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh cho rằng, hòa giải ở cơ sở có ý nghĩa nhân văn sâu sắc và giữ vai trò quan trọng góp phần ổn định trật tự an toàn xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, kinh phí phục vụ hòa giải ở cơ sở chưa tương xứng với giá trị, lợi ích mà hòa giải viên mang lại, do đó hòa giải viên được coi là “ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng”.

Trình bày những nội dung cơ bản dự kiến trong dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa cho biết, Chính sách 3: Quy định về yêu cầu công nhận kết quả công nhận hòa giải thành ở cơ sở nhằm nâng cao giá trị pháp lý của thỏa thuận hòa giải thành thông qua quyết định công nhận kết quả hòa giải thành, từ đó nâng cao vị trí, vai trò, ý nghĩa của công tác hòa giải ở cơ sở.

Chính sách này bổ sung quy định về việc khuyến khích các bên tham gia hòa giải ở cơ sở yêu cầu cơ quan có thẩm quyền ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành và bổ sung quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan đến việc thực hiện yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành.

Cụ thể, bổ sung quy định “Khuyến khích các bên tham gia hòa giải yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự; quy định lập văn bản về kết quả hòa giải sau khi kết thúc hòa giải là nghĩa vụ của hòa giải viên nhằm ghi nhận những thỏa thuận và ý kiến đối với vụ, việc hòa giải của các bên; quy định về công nhận kết quả hòa giải thành theo hướng văn bản hòa giải thành được xem xét công nhận theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự…

Các đại biểu tham dự đánh giá cao hồ sơ dự án Luật Hòa giải ở cơ sở cùng nội dung của 05 chính sách; đồng tình với việc huy động đội ngũ luật sư, luật gia, những người có uy tín tham gia hòa giải ở cơ sở.

Dự thảo Luật lần này cơ bản đã tiếp cận theo hướng mở rộng, linh hoạt hơn về hình thức hòa giải, bổ sung cơ chế hỗ trợ hoạt động hòa giải và tăng cường tính liên thông với các quy định của pháp luật có liên quan; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ phụ nữ, trẻ em và người yếu thế; làm rõ phạm vi các vụ việc không hòa giải hoặc hạn chế hòa giải; tăng cường cơ chế bảo đảm bình đẳng giới thực chất trong tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Các nội dung trong dự thảo Luật đã tháo gỡ được những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; đã quy định rõ quyền lợi của người tham gia công tác hòa giải ở cơ sở; bổ sung cơ chế, chính sách cho những người tham gia công tác hòa giải…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị Thường trực Tổ soạn thảo tiếp thu các ý kiến, đồng thời nghiên cứu thêm tiêu chuẩn hòa giải viên, quyền của hòa giải viên; nghiên cứu phân cấp để địa phương quy định số lượng, thành phần, cơ cấu tổ hòa giải cho phù hợp với thực tiễn; cần nghiên cứu mở rộng đối tượng được mời tham gia tổ hòa giải là những người có kiến thức, có uy tín trong dòng họ, cộng đồng.

Về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu thêm việc ký điểm chỉ vào văn bản kết quả hòa giải, phải nghiêm túc thực hiện kết quả hòa giải thành; nghiên cứu kỹ quy định công nhận văn bản kết quả hòa giải thành. Về tiến hành hòa giải, cần quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở…