TPHCM: Thúc đẩy chuyển giao công nghệ y sinh
Gần 40 công nghệ, thiết bị y sinh được giới thiệu tại sự kiện kết nối công nghệ ở TPHCM. Nhiều sản phẩm đã được chế tạo trong phòng thí nghiệm, nhưng để đi vào sản xuất và ứng dụng trong y tế, các nhóm nghiên cứu vẫn cần giải quyết nhiều trở ngại.
Tìm đối tác sản xuất
Chế tạo được một thiết bị trong phòng thí nghiệm mới là bước đầu. Để sản phẩm có thể sản xuất ở quy mô công nghiệp và tiếp cận thị trường, các nhà khoa học cần sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở y tế và nhân lực thuộc nhiều lĩnh vực.
Đây là vấn đề được đặt ra tại chương trình “Các giải pháp kỹ thuật y sinh ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe: Định hướng chuyển giao và thương mại hóa”, do Sàn Giao dịch Công nghệ TPHCM phối hợp với Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM) tổ chức ngày 19/11. Gần 40 công nghệ, thiết bị của 10 đơn vị được giới thiệu tại sự kiện.
GS.TS Võ Văn Tới, Khoa Kỹ thuật Y sinh Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM), giới thiệu máy đo huyết áp và nhịp tim có khả năng truyền kết quả từ xa, xe lăn viễn thông và thiết bị theo dõi nhịp thở. Các nhà nghiên cứu trong nước đã chế tạo được mẫu những thiết bị này nhưng chưa đưa sản phẩm ra thị trường đại trà.
Theo ông Tới, khó khăn lớn xuất hiện khi nhóm nghiên cứu muốn chuyển từ chế tạo trong phòng thí nghiệm sang sản xuất công nghiệp. Ông nhận định: “Cái khó của nhà giáo là giải quyết những thủ tục của nhà nước, tìm được nhà doanh nghiệp có khả năng sản xuất công nghiệp, dám chấp nhận ý tưởng mới, dám đầu tư và có khả năng đưa sản phẩm ra thị trường”.
Từ thực tế này, ông đề xuất mô hình “3 tại chỗ”, với sự tham gia của người làm kỹ thuật, kinh doanh và pháp chế trong quá trình phát triển sản phẩm. Nhóm kỹ thuật phụ trách thiết kế, thử nghiệm; người làm kinh doanh tìm nguồn vốn, đối tác; bộ phận pháp chế xử lý các vấn đề về quy chuẩn, sở hữu trí tuệ, hợp đồng và y đức.
GS.TS Võ Văn Tới cũng cho biết nhóm nghiên cứu còn thiếu nhân sự điều phối các bộ phận cùng phát triển sản phẩm. Bên cạnh đó, phần lớn linh kiện sử dụng trong các thiết bị vẫn phải nhập khẩu. Ông đề xuất phát triển công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp sản xuất thiết bị y tế có thể tìm nguồn cung linh kiện trong nước.
Theo ông Vương Đình Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TPHCM (Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM), công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến đã được xác định là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. TPHCM cũng xác định nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ y sinh, công nghệ dược là định hướng quan trọng trong giai đoạn 2026-2030. “Để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, cơ sở y tế và doanh nghiệp. Khi các bên được kết nối hiệu quả, kết quả nghiên cứu sẽ có thêm điều kiện để được tiếp nhận, chuyển giao và thương mại hóa”, ông Thành nhấn mạnh.
Kiểm chứng trước khi ứng dụng
Với công nghệ y sinh, tìm được doanh nghiệp tiếp nhận chưa phải khâu cuối cùng. Sản phẩm còn phải được kiểm chứng về độ chính xác, tính ổn định và khả năng đáp ứng yêu cầu sử dụng.
PGS.TS Hà Thị Thanh Hương và các cộng sự tại Khoa Kỹ thuật Y sinh Trường Đại học Quốc tế đang nghiên cứu bệnh Alzheimer từ mẫu máu và ảnh cộng hưởng từ não. Với mẫu máu, nhóm phát triển cảm biến đo pTau-217, một dạng protein tau có thể phản ánh những biến đổi trong não liên quan đến bệnh Alzheimer.
Kết quả ban đầu ghi nhận sự khác biệt về tín hiệu giữa mẫu của người mắc Alzheimer và người có nhận thức bình thường. Tuy nhiên, phương pháp hiệu chuẩn hiện tại chưa cho phép xác định chính xác nồng độ pTau-217 trong từng mẫu bệnh phẩm. Nhóm cần tiếp tục xây dựng đường chuẩn, kiểm tra độ ổn định của cảm biến và đánh giá ảnh hưởng của điều kiện bảo quản.
Với ảnh cộng hưởng từ, nhóm xây dựng chỉ số mô tả những thay đổi trong cấu trúc não, đối chiếu với điểm đánh giá nhận thức. Các nhà nghiên cứu dự kiến kiểm chứng chỉ số trên dữ liệu người Việt và mở rộng khảo sát sang người suy giảm nhận thức nhẹ.
Một sản phẩm khác là miếng dán vi kim do TS Nguyễn Thành Quả, Trường Đại học Quốc tế nghiên cứu, có ứng dụng trong chăm sóc da và đưa hoạt chất qua da. Kết quả đo trên mẫu cho thấy các đầu kim có chiều cao trung bình 591 micromet, tương đương khoảng 0,59 mm. Nhóm nghiên cứu còn phát triển hệ thống chế tạo tự động và quy trình kiểm tra chất lượng để đánh giá khả năng duy trì độ đồng đều của các đầu kim khi sản xuất số lượng lớn.
Từ thiết kế, chế tạo đến kiểm chứng và sản xuất công nghiệp, công nghệ y sinh đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên. Việc kết nối nhà khoa học với cơ sở y tế và doanh nghiệp thông qua Sàn Giao dịch Công nghệ TPHCM được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để các kết quả nghiên cứu được tiếp nhận, hoàn thiện và đưa vào ứng dụng.