Tránh mập mờ tên gọi cơ sở giáo dục

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã có dự thảo đề xuất về việc đặt tên trường đại học (ĐH) có gắn với các cụm từ thể hiện vị thế đặc biệt như “quốc gia”, “quốc tế”, “Việt Nam” hoặc tên tỉnh, thành phố… nhằm tránh việc gắn các cụm từ này vào tên trường dễ dẫn tới ý hiểu sai lầm. Theo đề xuất này, nguyên tắc chung khi đặt tên cơ sở giáo dục đại học là không được gây nhầm lẫn về loại hình, tính chất sở hữu, phạm vi hoạt động, cơ quan quản lý, chất lượng hoặc vị thế của cơ sở giáo dục đại học. Không sử dụng từ ngữ thể hiện danh hiệu, thứ hạng. Việc sử dụng các từ "đại học", "trường đại học", "học viện" phải phù hợp với điều kiện thành lập và cơ cấu tổ chức được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đáng chú ý, tên không được sử dụng các từ, cụm từ mang tính "quốc gia" hoặc thể hiện vị thế đặc biệt ("quốc tế", "quốc gia", "Việt Nam",…), trừ khi được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Có thể thấy, đây là hướng quy định đúng đắn và cần thiết. Bởi thực tế, nhiều trường ĐH đã cố tình thêm những cụm từ như trên nhằm nâng cao vị thế hoặc mập mờ ý nghĩa mang tính đại diện cho danh từ đơn vị hành chính. Ví dụ như các cơ sở giáo dục ĐH có gắn thêm danh từ là tỉnh, thành phố nào đó hiện nay tồn tại khá nhiều, dù rằng một số cơ sở này không phải là đại diện cho địa phương (tỉnh, thành phố) được gắn tên vào. Việc minh bạch tên gọi của các cơ sở giáo dục này là rất cần thiết, không chỉ với người học mà còn với chính quyền địa phương gắn với các tên gọi này.

Tuy nhiên, không chỉ riêng các trường ĐH mà thực tế hiện nay, rất nhiều trường, cơ sở giáo dục ở các bậc phổ thông cũng lạm dụng các từ này. Việc tự do đặt tên các trường, cơ sở giáo dục tư nhân đã khiến cho những cơ sở có từ “quốc tế” gần như “bùng nổ” vài năm trở lại đây. Nguyên nhân từ trước tới nay, quy định về đặt tên của các cơ sở giáo dục còn khá dễ dãi. Vì vậy, việc chấn chỉnh, thậm chí nghiêm cấm những tên gọi này là cần thiết.

Sau đề xuất của Bộ GD&ĐT, thiết nghĩ tới các cơ quan quản lý cấp Sở cũng cần có động thái tương tự, chủ động kiểm soát và chấn chỉnh việc đặt tên các cơ sở giáo dục bậc phổ thông có gắn với các cụm từ nêu trên. Những cụm từ như “quốc tế”, “Việt Nam”, “quốc gia”… hay những địa danh hành chính nhỏ hơn (phường, xã…) nếu gắn tên các cơ sở giáo dục là một điều rất tốt. Tuy nhiên, cơ sở đó phải chính danh và có chất lượng tương xứng, được chính địa phương đó xác nhận. Nếu một cơ sở giáo dục nào đó thực sự đại diện cho địa phương, có vai trò, chất lượng đã được kiểm chứng và xác nhận thì gắn những cụm từ như trên là hoàn toàn hợp lý, cần thiết. Ngược lại, nếu chỉ vì màu sắc hoạt động kinh doanh thuần túy, việc gắn thêm những cụm từ như trên là điều không cần thiết, dễ gây hiểu nhầm. Đặc biệt trong những tình huống có phát sinh các vấn đề pháp lý, khi gắn thêm những cụm từ mang ý nghĩa địa danh hành chính cần được loại bỏ.