Tránh tinh giản nhầm người

Giao quyền nhưng phải đi kèm chế tài xử lý đối với người đứng đầu
để tránh lạm quyền trong tinh giản biên chế.

Đã có hiệu quả bước đầu trong thực hiện Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế khi mà báo cáo tổng hợp từ các địa phương gửi về con số tinh giản trong đợt 1 của năm 2016 sẽ là 5.433 người. Tuy nhiên, qua thẩm tra, Bộ Nội vụ đã loại ra tới 1.244 đối tượng thuộc diện tinh giản không đúng hướng dẫn về tinh giản biên chế, bởi những biên chế này không thuộc diện không hoàn thành nhiệm vụ hoặc dôi dư ra, không bố trí được việc khi cơ cấu lại vị trí việc làm trong đơn vị.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn cho biết, tính đến 30/11, đã có 14 Bộ, ngành, 32 tỉnh, TP trực thuộc Trung ương thực hiện tinh giản biên chế năm 2015 và 1 Bộ, ngành, 13 tỉnh, TP đề nghị giải quyết tinh giản biên chế đợt I năm 2016 với số đối tượng tinh giản là 5.433 người. Có một thực tế đáng buồn là, trong số 32 tỉnh, thành gửi kế hoạch tinh giản biên chế có tới 21 tỉnh, thành có đối tượng tinh giản biên chế không đúng hướng dẫn.

Trong quá trình kiểm tra, thẩm định, Bộ Nội vụ đã phát hiện tới 1.244 đối tượng nằm trong diện tinh giản không thực hiện đúng hướng dẫn về tinh giản biên chế. Trong số 1.244 đối tượng được Bộ Nội vụ phát hiện, có rất nhiều người hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có những người được đào tạo phù hợp với vị trí việc làm sau khi sắp xếp cơ cấu lại vị trí việc làm trong đơn vị cũng nằm trong danh sách bị tinh giản.

Tinh giản biên chế là việc không thể không làm trong khi đội ngũ công chức, viên chức của chúng ta quá cồng kềnh, ngốn rất nhiều tiền từ ngân sách mà hiệu quả, hiệu suất công việc lại chưa rõ. Tuy nhiên, loại một người ra khỏi bộ máy không phải là chuyện dễ, bởi đằng sau công chức là gia đình của công chức. Vì vậy, phải làm thận trọng, tránh giảm nhầm người để không chảy máu nguồn nhân lực chất lượng đồng thời có điều kiện nâng cao hiệu quả, hiệu lực của bộ máy nhà nước.

Thế nên, những tiêu chí để tìm đúng đối tượng cần tinh giản đã được nêu rất rõ tại Nghị định 56/2015 của Chính phủ. Nghị định này hướng dẫn rất chi tiết cách đánh giá cán bộ để người đứng đầu có thể loại ra, ai là công chức “cắp ô” trong nền công vụ.

Thế nhưng, ngay trong đợt đầu thực hiện kế hoạch tinh giản biên chế của các địa phương, nếu không được thẩm định kĩ càng đã nhầm tới trên 20% đối tượng trong diện tinh giản! Vấn đề nhầm lẫn trong việc thống kê các đối tượng thuộc diện tinh giản biên chế đợt 1 nói lên rất nhiều điều.

Thứ nhất, chưa có sự công bằng, khách quan, công tâm trong việc tìm đúng đối tượng vẫn được dư luận cho là công chức “cắp ô” trong nền công vụ.

Thứ hai, tư duy “duy tình” kiểu “1 người làm quan cả họ được nhờ” vẫn còn nặng lắm trong nền công vụ.

Để tránh chuyện tinh giản sai đối tượng, Tiến sĩ Trần Văn Miều, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Giáo dục, Môi trường và Phát triển cho biết, nếu giao trách nhiệm hoàn toàn cho người đứng đầu rất dễ bị lạm quyền, sẽ khó tránh khỏi yêu ghét. Vì vậy, rất cần sự giám sát trong nội bộ cơ quan, nhất là phát huy vai trò của các tổ chức, đoàn thể như Công đoàn, Đoàn thanh niên, các hội nghề nghiệp trong đơn vị.

Đặc biệt, trong tinh giản biên chế, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các thành viên của Mặt trận đối với vấn đề này, nếu cán bộ công chức kiến nghị. Sự kiểm tra, giám sát của cơ quan cấp trên là điều không thể thiếu để tránh lạm quyền, giảm nhầm khiến người giỏi phải giã từ nền công vụ.

Nhiều chuyên gia cho rằng, phải công khai, minh bạch, gắn trách nhiệm người đứng đầu và dân chủ hóa vấn đề tinh giản biên chế ở mỗi đơn vị để tránh chuyện người đứng đầu “vì những lý do rất riêng tư” để tinh giản không đúng đối tượng. Đặc biệt phải có chế tài xử lý đối với chính người đứng đầu đơn vị khi bút phê vào những giấy tờ có liên quan đến tinh giản biên chế.

Vấn đề này, Bộ Nội vụ đã có hướng dẫn cụ thể chi tiết, đã phân định rõ trách nhiệm trong đánh giá cán bộ, sai khâu nào, khâu đó phải chịu trách nhiệm. Tinh giản biên chế phải làm nghiêm theo tinh thần, chỉ loại người không được việc ra khỏi nền công vụ. Nếu làm không khéo, loại người giỏi ra khỏi bộ máy là chảy máu nguồn nhân lực đồng và tồn lại trong bộ máy nhà nước những người kém hoặc trung bình sẽ là thảm họa.

Đặc biệt, để tránh chuyện địa phương, người đứng đầu có thể giảm nhầm người trong quá trình thực hiện Nghị quyết về tinh giản biên chế, ngày 14/12 Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn đã ký văn bản 5873/BNV-TCBC về việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo Nghị định 108 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo đó, Bộ Nội vụ đề nghị các Bộ, ngành, địa phương phải thực hiện tinh giản biên chế đúng trình tự quy định tại Điều 14 Nghị định số 108/2014; chỉ ra quyết định giải quyết tinh giản biên chế đối với trường hợp tinh giản biên chế sau khi có ý kiến thẩm tra của Bộ Nội vụ. Ông Trần Anh Tuấn đề nghị, không thực hiện giải quyết tinh giản biên chế đối với CCVC trong các trường hợp sau:

Thứ nhất, CCVC 2 năm liên tiếp được đánh giá, phân loại không hoàn thành nhiệm vụ, thực hiện giải quyết chế độ, chính sách thôi việc và thủ tục nghỉ hưu đối với CCVC.

Thứ hai, trường hợp CCVC có trình độ chuyên môn đào tạo phù hợp với quy định của cơ quan có thẩm quyền về tiêu chuẩn trình độ đào tạo đối với vị trí việc làm đang đảm nhiệm, nhưng đưa vào diện tinh giản do chưa đạt trình độ chuẩn.

Thứ ba, trường hợp CCVC đang công tác tại các tổ chức hiện đang hoạt động bình thường nhưng đưa vào diện dôi dư do sắp xếp lại tổ chức.

Thứ tư, trường hợp CCVC có chuyên ngành đào tạo chưa phù hợp nhưng luôn hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ.

Thứ năm, trường hợp CCVV có trình độ chuyên môn đào tạo cao hơn quy định về tiêu chuẩn trình độ đối với vị trí việc làm đang đảm nhiệm.

Thứ sáu, trường hợp CCVC có lý do nghỉ ốm, nhưng chưa đáp ứng được quy định có số ngày nghỉ tối thiểu bằng số ngày nghỉ tối đa được BHXH theo quy định của luật.

Tinh giản để nâng cao chất lượng đội ngũ để tránh những “cái ô” thừa ra trong nền công vụ, nhưng không thể nôn nóng vì bệnh thành tích mà “kê nhầm” cả cán bộ hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Vì vậy, cần những cái “phanh hãm” để tránh chuyện người đứng đầu duy tình, lạm quyền dẫn đến tinh giản nhầm người. Làm không kín kẽ sẽ mất hết ý nghĩa của chủ trương tinh giản biên chế là để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ của bộ máy hành chính nhà nước.