Trẻ hóa tội phạm: Trách nhiệm từ phía gia đình

Có hơn 60% người vị thành niên chơi game bạo lực.

Đó là cảnh báo của Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C64, Bộ Công an) trong báo cáo tình hình kết quả hoạt động của lực lượng này về phòng ngừa, quản lý, giáo dục trẻ em và người chưa thành niên làm trái pháp luật.

Theo C64, tình hình tội phạm trên cả nước có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt là đối tượng lứa tuổi vị thành niên chiếm tỷ lệ đáng kể và có mức độ nghiêm trọng cả về tính chất lẫn mức độ hành vi.

Biểu hiện cụ thể là số vụ án năm sau luôn cao hơn năm trước, các vụ trọng án ở độ tuổi này cũng gia tăng. Chỉ trong mấy năm, cả nước đã rúng động nhiều vụ trẻ vị thành niên manh động, gây ra các vụ án cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng. Cùng với đó, tình trạng trẻ em bỏ nhà, sống bầy đàn, sử dụng chất kích thích, như heroin, ma túy tổng hợp cũng diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong dư luận.

C64 cũng đặc biệt cảnh báo về tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội không chỉ xảy ra ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM là nơi đông người nhập cư và các KCN, KCX mà còn có xu hướng gia tăng tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa đang đặt ra mối lo lắng chung của xã hội.

Chỉ tính riêng tại TP.HCM, Công an thành phố đưa ra thống kê từ năm 2011 đến tháng 6-2015 đã xảy ra hơn 3.200 vụ (chiếm 12,5%) là do đối tượng vị thành niên gây ra, trong đó lực lượng công an đã phối hợp bắt giữ hơn 5.100 đối tượng (chiếm 22,8% số đối tượng phạm tội). Các đối tượng người chưa thành niên phạm tội chủ yếu tập trung vào nhóm tội danh như trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản (64%), cố ý gây thương tích (6,8%), giết người (3,7%),....

Trung tá Trần Chiến Thắng, giảng viên ĐH Cảnh sát nhân dân cho biết, nghiên cứu dấu hiệu tiền phạm tội của người vị thành niên từ năm 2010-2014 cho thấy, trong đó hơn 5.100 vị chưa thành niên phạm tội nêu trên thì các đối tượng này thường có liên quan đến các biểu hiện tiền phạm tội, như về kinh tế gia đình: Gia đình giàu có, khá giả (14,56%), trung bình (63,92%), gia đình nghèo (hơn 21%); về hoàn cảnh sống, có 57,4% sống cùng cha mẹ, còn lại là chỉ sống với cha hoặc chỉ với mẹ, hoặc với người thân khác.

Trung tá Trần Chiến Thắng cho biết, các con số nêu trên đều có liên quan đến quá trình phạm tội sau này của người vị thành niên. Chẳng hạn, có đến 96,7% các em kết bạn với thành phần bất hảo và dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội. Số khác cũng có các biểu hiện hỗn láo với ông bà, cha mẹ, thầy cô và đáng chú ý là có hơn 60% người vị thành niên chơi game bạo lực.

Cục C64 cũng cho rằng, nguyên nhân đầu tiên và chủ yếu có liên quan từ phía gia đình bởi yếu tố môi trường sống trong gia đình có tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển nhân cách của trẻ. Đồng thời, vai trò của gia đình trong việc quản lý, giáo dục trẻ em là hết sức quan trọng, đặc biệt là vai trò của cha mẹ.

Tại hội thảo khoa học “Tội phạm vị thành niên, vấn đề bạo lực học đường - thực trạng và giải pháp” vừa được tổ chức tại TP.HCM, ông Lê Sơn, công tác tại Trung ương Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam nhìn nhận, trong số nhiều nguyên nhân dẫn tới hành vi phạm tội của người vị thành niên chính là việc trẻ em ngày càng bị cô đơn ngay chính trong ngôi nhà mình. Đồng quan điểm này, báo cáo của C64 cũng đặt mối lo ngại khi nhiều gia đình thiếu trách nhiệm, không quan tâm trong việc giáo dục con cái hiện nay.

TS Trương Hoàng Lệ, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II cũng cho rằng, việc trẻ thiếu định hướng, thiếu sự quan tâm của gia đình, dễ dẫn đến lối sống buông thả, không coi trọng các giá trị đạo đức. Không chỉ ngoài xã hội, trong gia đình mà ngay cả môi trường giáo dục thì bạo lực học đường cũng đang lan tràn. Theo TS Lệ, nhiều vụ việc vừa qua cho thấy các em không chỉ đánh nhau theo kiểu bồng bột lứa tuổi học trò mà còn hung hăng hơn và đánh cả thầy cô giáo,...

Về giải pháp cho thực trạng trẻ vị thành niên phạm tội, ông Huỳnh Công Minh, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT TP HCM kiến nghị nên đưa vào Luật Hôn nhân gia đình quy định các bạn trẻ trước khi kết hôn phải tham gia các lớp tiền hôn nhân để biết cách chung sống hòa thuận và nuôi dạy con cái.

Báo cáo của C64 cũng đưa ra giải pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức chung của xã hội về tầm quan trọng của công tác quản lý, giáo dục và chăm sóc trẻ em. Cả ba công tác này phải được coi như “kiềng 3 chân” trong thực tiễn thì mới cải thiện được thực trạng trẻ vị thành niên phạm tội hiện nay.