Tri ân để bước tiếp

Máu của các Anh hùng liệt sĩ đã tô thắm thêm màu cờ Tổ quốc

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản hùng ca bất diệt về lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng độc lập. Trên từng chặng đường dựng nước và giữ nước, biết bao thế hệ người Việt Nam đã không tiếc tuổi xuân, sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng, cho độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của Nhân dân. Những chiến công được viết nên bằng máu, nước mắt và sự hy sinh ấy đã làm nên sức mạnh trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Ngay từ năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã Chỉ thị chọn ngày 27/7 hàng năm là Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Kể từ đó đến nay, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” không chỉ trở thành một truyền thống tốt đẹp mà còn được thể chế hóa bằng nhiều chủ trương, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với người có công với cách mạng.

Năm nay, Lễ kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ cũng là bước chuẩn bị để cả dân tộc hướng tới dấu mốc 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ vào năm 2027. Đó không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là dịp nhìn lại hành trình tri ân đã được bền bỉ gìn giữ suốt gần tám thập kỷ và tiếp tục khơi dậy trách nhiệm của toàn xã hội trong giai đoạn phát triển mới.

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, đến nay cả nước đã xác nhận được trên 9,2 triệu người có công, trong đó có trên 1,2 triệu liệt sĩ, trên 650 nghìn thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, trên 132 nghìn Mẹ Việt Nam anh hùng, trên 320 nghìn người hoạt động kháng chiến và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học. Nhưng sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất, vẫn còn khoảng 175 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và khoảng 230 nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đó là nỗi đau vẫn còn day dứt trong lòng biết bao gia đình và cũng là món nợ nghĩa tình mà đất nước chưa thể nguôi ngoai.

Chính vì vậy, trong năm 2026, cả hệ thống chính trị, toàn dân và toàn quân quyết tâm triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà còn là cuộc hành quân trong thời bình để tìm lại những người đã làm nên hòa bình; là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Như lời Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga chia sẻ: “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã thực sự chạm đến cảm xúc của Nhân dân cả nước”.

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, tính đến ngày 26/7, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã tìm kiếm, quy tập được 1.491 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 467 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định, mỗi kỷ vật được trao lại cho thân nhân đều là sự nối dài của nghĩa tình, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, làm vơi đi sự mong ngóng, đợi chờ của biết bao gia đình trong suốt nhiều thập kỷ.

Câu chuyện của ông Nguyễn An Hải, con trai của liệt sĩ Nguyễn Đức Châu, là một minh chứng đầy xúc động cho ý nghĩa của hành trình ấy. Sau hơn 60 năm tìm kiếm, chỉ bốn ngày trước Lễ kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, ông Hải lần đầu tiên được nhận lại những kỷ vật của cha mình, gồm chứng minh thư, quyết định điều động đi B và lý lịch đảng viên. Cầm trên tay những hiện vật đã đi qua chiến tranh, ông nghẹn ngào: “Gia đình đã tìm kiếm kỷ vật của cha từ lâu mà không thấy. Nay được nhận nên tôi rất mừng và xúc động”.

Có những giá trị không thể đo đếm bằng thời gian. Sau hơn nửa thế kỷ, những kỷ vật ấy không chỉ trở về với một gia đình, mà còn trở về với ký ức của cả dân tộc về những con người đã dành trọn tuổi xuân cho đất nước.

Mệnh lệnh từ trái tim

Nếu sự hy sinh của các thế hệ cha anh làm nên nền độc lập, tự do cho Tổ quốc, thì tri ân những người có công chính là cách để gìn giữ nền tảng tinh thần của dân tộc. Đó không chỉ là sự tiếp nối một truyền thống tốt đẹp, mà còn là thước đo của đạo lý, của trách nhiệm và của bản lĩnh một quốc gia luôn biết trân trọng quá khứ để hướng tới tương lai. Bởi vậy, công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” không đơn thuần là một chính sách an sinh xã hội, mà đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim, trách nhiệm chính trị của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Ngay từ những năm tháng đất nước còn trong khói lửa chiến tranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với thương binh, bệnh binh và gia đình liệt sĩ. Tháng 7/1953, trong thư gửi cụ Bộ trưởng Bộ Thương binh-Cựu binh (bác sĩ Vũ Đình Tụng), Người viết: “Nhân dịp ngày thương binh tôi xin gửi 1 tháng lương của tôi và 50 cái khăn mặt do đồng bào phụ nữ Thái biếu tôi. Nhờ cụ chuyển cho anh em thương binh với lời chào thân ái của tôi”.

Không chỉ nêu gương, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn để lại những lời căn dặn mang ý nghĩa chỉ dẫn lâu dài đối với công tác chăm lo người có công. Người viết: “Đối với những người đã dũng cảm hy sinh một phần xương máu của mình. Đảng, Chính phủ và đồng bào phải tìm mọi cách làm cho họ có nơi ăn, chốn ở yên ổn, đồng thời phải mở những lớp dạy nghề thích hợp với mỗi người để họ có thể dần dần tự lực cánh sinh. Đối với các liệt sĩ ở mỗi địa phương, cần xây dựng vườn hoa và bia tưởng niệm ghi sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta. Đối với cha mẹ, vợ con (của thương binh, liệt sĩ) mà thiếu sức lao động và túng thiếu, thì chính quyền địa phương phải giúp đỡ cho họ có công ăn việc làm thích hợp, quyết không để họ bị đói rét”.

Đến hôm nay, sau 79 năm, những lời căn dặn ấy vẫn giữ nguyên giá trị, trở thành trách nhiệm chính trị đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Qua mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, dù điều kiện kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với người có công vẫn luôn được kế thừa và không ngừng hoàn thiện bằng những chủ trương, chính sách cụ thể.

Trong Thư nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân tiếp tục đồng hành, hiện thực hóa công tác tri ân bằng những hỗ trợ và chính sách ưu đãi cụ thể; chú trọng đào tạo nghề, tạo việc làm, nâng cao thu nhập ổn định, bền vững, giúp các thương bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công tiếp tục vươn lên làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội.

Thông điệp ấy cho thấy tri ân trong giai đoạn phát triển mới không chỉ dừng lại ở việc chăm lo đời sống, mà còn hướng tới mục tiêu tạo dựng cơ hội phát triển bền vững cho người có công và gia đình họ. Khi người có công được tạo điều kiện học tập, lao động, sản xuất và khẳng định giá trị của mình trong đời sống xã hội, đó cũng là cách thiết thực nhất để sự hy sinh của các thế hệ đi trước tiếp tục được lan tỏa trong cuộc sống hôm nay.

Tinh thần ấy cũng được cụ thể hóa tại Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu rà soát, hoàn thiện và thực hiện tốt hơn nữa chính sách, pháp luật; không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người có công và gia đình; đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành xây nhà cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; tăng cường huy động sự chung tay của toàn xã hội, thực hiện thật tốt các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, xây dựng “Nhà tình nghĩa”, Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”, “Sổ tiết kiệm tình nghĩa”, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Tinh thần ấy tiếp tục được thể chế hóa bằng những quy định pháp luật ngày càng hoàn thiện. Ngay trước Lễ kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng với nhiều chính sách mới hết sức quan trọng, thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm và sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã hy sinh xương máu bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế. Trong đó, bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ, công vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm. Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Mỗi giai đoạn phát triển của đất nước lại đặt ra những yêu cầu mới, những trách nhiệm mới trong việc chăm lo cho những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc và thân nhân của họ. Bởi vậy, chăm lo đối với người có công không chỉ là sự ghi nhận những đóng góp trong quá khứ, mà còn là trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai. Đó là trách nhiệm để những gia đình đã cống hiến cho đất nước có cuộc sống ngày càng tốt hơn, để những người đã hy sinh một phần xương máu vì Tổ quốc được sống trong sự quan tâm, sẻ chia của cộng đồng và để những thế hệ sinh ra sau chiến tranh hiểu rằng hòa bình hôm nay chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.      

Ông Nguyễn Lâm Thành - Nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng dân tộc:

Tiếp tục cần những chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế đối với người có công

Đền ơn đáp nghĩa là một chủ trương xuyên suốt. Bất kỳ giai đoạn nào đều phải thực hiện chủ trương này dù tính chất của từng giai đoạn có sự khác nhau. Người có công trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ khác với những người có công trong giai đoạn hiện nay. Bởi trong thời bình nhưng vẫn có những chiến sĩ hy sinh vì công cuộc bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh phòng chống tội phạm cho nên cần tiếp tục bổ sung những chính sách khác nhau để ghi nhận những đóng góp của những cá nhân cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các chế độ chính sách phải phụ thuộc vào điều kiện kinh tế của từng giai đoạn. Bây giờ chúng ta cần quan tâm đến các chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế. Do đó việc ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng ở thời điểm này mang lại rất nhiều ý nghĩa.