Trong nguy có cơ

Nhưng cũng chính từ trong nguy nan, TS Nguyễn Anh Vũ với cương vị Giám đốc - Tổng biên tập NXB Văn học đã nhìn thấy cơ hội và hướng phát triển về xuất bản, phát hành sách trong thời đại công nghệ mới, đồng thời cho ra mắt cuốn chuyên luận anh ấp ủ từ lâu: “Tự sự về một cuộc chiến tranh qua Dấu chân người lính, Đất trắng và Nỗi buồn chiến tranh”.

Từ những ngày bùng dịch đầu tiên, TS Nguyễn Anh Vũ cùng NXB Văn học trải qua nhiều khó khăn. Từ việc tuân thủ các quy định phòng chống dịch, các cửa hàng sách phải tạm thời dừng hoạt động. Trong khó khăn vì dịch bệnh, chi tiêu của các hộ gia đình phải cân đối lại và tằn tiện hơn. Trừ sách giáo khoa phục vụ việc học tập, các loại sách thuộc mảng giải trí trong đó có sách văn học nằm trong đối tượng tiết giảm chi phí.

Khi sách chưa được coi là mặt hàng thiết yếu, buộc TS Nguyễn Anh Vũ cùng đồng nghiệp phải chuyển đổi sang hướng kinh doanh dưới hình thức phát hành sách trực tuyến thông qua các trang thương mại điện tử và qua website của NXB. Nhưng hướng kinh doanh mới cũng không được thuận lợi khi vướng vào vấn đề vận chuyển khó khăn ở từng địa phương. Sách của NXB không thể đến tay được độc giả đặt hàng. Các hội chợ sách trước đây được tổ chức theo phương pháp truyền thống từng tạo doanh thu cho NXB Văn học nói riêng và ngành xuất bản nói chung nhưng vì dịch bệnh không thể tổ chức được cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn thu của NXB. Dù đã tham gia hội sách trực tuyến, nhưng doanh thu cũng không được như mong muốn.

Việc liên kết xuất bản với các công ty, nhà sách tư nhân cũng hạn hẹp, do các công ty nhà sách cũng ngừng trệ và vướng khó khăn trong việc đầu tư in ấn, xuất bản, nên cũng ảnh hưởng đến doanh thu. Việc đưa sách đến bạn đọc là niềm vui của những người làm lĩnh vực xuất bản phát hành, giờ cũng bị hạn chế.

Đứng trước hàng loạt thử thách đó, TS Nguyễn Anh Vũ cùng đồng nghiệp nhanh chóng chấn chỉnh ngay phương cách hoạt động, tiết giảm tối đa chi phí, xoay sang thích ứng với các quy định giãn cách và phòng chống dịch bệnh. Anh nhận ra những lợi thế lớn trong việc ứng dụng khoa học công nghệ của công cuộc chuyển đổi số, nảy sinh ra nhiều sáng kiến, “trong nguy có cơ”. NXB bắt đầu ứng dụng công nghệ trong hoạt động như làm việc trực tuyến nhằm hạn chế việc đi lại tiếp xúc nhưng vẫn giữ được hiệu quả công việc. Công việc biên tập có các phần mềm ứng dụng để kết nối được các nhóm làm việc và đảm bảo thông suốt. Về phát hành sách trực tuyến, trước đây, NXB tiếp cận với hình thức này, nhưng đặc biệt trong tình hình mới, khi các hình thức kinh doanh truyền thống buộc phải dừng lại, NXB bắt đầu tập trung nguồn lực nhiều hơn cho hình thức phát hành sách online.

“Chúng tôi thích nghi và bắt đầu hòa nhập với việc bán hàng thông qua các kênh trực tuyến. NXB đã nhìn thấy những tín hiệu tích cực cho một hướng đi phát triển bền vững, lâu dài trong tương lai khi mà thành tựu của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống. Điều đó đã thể hiện rất rõ thông qua việc thời gian qua NXB đã áp dụng phương thức này và đã được những kết quả đáng mừng”, TS Nguyễn Anh Vũ chia sẻ, và cho biết: “Bên cạnh đó, chúng tôi tính đến việc xuất bản sách điện tử, audio book, podcast… để đáp ứng các phương thức đọc mới đa dạng của độc giả hiện nay. Và đó chính là hướng đi lâu dài, bền vững sau này của thành tựu chuyển đổi số mang lại”.

Mặc dù chưa đạt được hiệu quả như mong muốn xuất phát từ nhiều lý do khác nhau, trong đó có việc nguồn lực của NXB chưa đáp ứng đươc yêu cầu. Ngoài ra cũng phải thấy một thực tế đó là nhu cầu bạn đọc thích đọc trực tuyến nhiều nhưng phần lớn vẫn là đọc những thứ ngoài sách. Bên cạnh đó ở những vùng sâu vùng xa, để lan tỏa các ứng dụng công nghệ còn rất khó khăn. Rõ ràng đã nhìn thấy một hướng đi cho sách nói riêng và ngành xuất bản nói chung trong tương lai, nhưng các đơn vị xuất bản vẫn sẽ còn phải nỗ lực rất nhiều trong thời gian tới.

Nhờ thời gian giãn cách, TS Nguyễn Anh Vũ có thời gian sửa sang chỉnh sửa để ra mắt được cuốn chuyên luận: “Tự sự về một cuộc chiến tranh qua Dấu chân người lính, Đất trắng và Nỗi buồn chiến tranh”.

Trong suốt thời gian dịch bệnh qua, TS Nguyễn Anh Vũ luôn phải phân thân thành hai con người khác nhau. Một con người của công việc khi đảm nhiệm vị trí đứng đầu đơn vị xuất bản trong bối cảnh rất khó khăn, làm sao đảm bảo được đời sống tối thiểu cho anh chị em trong cơ quan. Tuy nhiên, bên cạnh đó, khi đeo đuổi những mục đích riêng, đam mê riêng, anh phải gác lại các công việc sự vụ hàng ngày, tránh bị các lo lắng thường nhật len lỏi vào. May mắn là dù ở địa vị nào, anh cũng luôn hoàn thành tròn vai.

“Công việc của tôi như một vòng quay bất tận, cả ngày tiếp xúc với chữ nghĩa, nhiều khi đến tối vẫn phải mang công việc về nhà làm”, TS Nguyễn Anh Vũ chia sẻ. “Lúc này tôi chỉ mong dịch bệnh được kiểm soát tốt, mọi hoạt động trở lại bình thường để tôi có thể tổ chức một sự kiện nho nhỏ ra mắt cuốn chuyên luận này”.