Trung Quốc: Đề xuất cấm màn hình gập, siết an toàn thiết kế ô tô mới

Dự thảo được Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) phối hợp với Bộ Công an, Bộ Sinh thái và Môi trường cùng Cơ quan Quản lý thị trường nhà nước công bố ngày 10/10. Theo thông báo trên website chính thức của MIIT, thời hạn lấy ý kiến kết thúc ngày 10/11.

Theo Reuters, động thái này xuất phát từ lo ngại một số nhà sản xuất chạy theo xu hướng thiết kế, đưa sản phẩm mới ra thị trường khi chưa hoàn tất việc kiểm chứng cần thiết, làm gia tăng rủi ro về an toàn và môi trường.

Màn hình lớn phải đáp ứng yêu cầu an toàn

Theo dự thảo hướng dẫn kỹ thuật, các mẫu xe sử dụng màn hình giải trí trung tâm, màn hình có diện tích hiển thị lớn hoặc màn hình hiển thị thông tin trên kính lái (HUD) có cấu trúc phức tạp phải được đánh giá về ảnh hưởng của việc trình bày thông tin đến an toàn lái xe, độ tin cậy trong điều kiện môi trường khắc nghiệt và an toàn khi xảy ra va chạm.

Riêng màn hình gập và màn hình dẻo thuộc nhóm thiết kế được đề xuất không cho phép sử dụng trên ô tô. Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh các nhà cung cấp đang tìm cách đưa những dạng hiển thị linh hoạt hơn vào khoang lái.

Theo WhichCar, BOE Technology Group từng giới thiệu một thiết kế màn hình có thể mở rộng từ khe hẹp trên bảng táp-lô và một loại màn hình có khả năng uốn cong theo bề mặt nội thất. Những giải pháp này cho thấy màn hình không còn nhất thiết phải là một tấm hiển thị cố định, mà có thể trở thành bộ phận thay đổi hình dạng theo thiết kế cabin.

Tuy nhiên, khả năng chế tạo một công nghệ không đồng nghĩa với việc công nghệ đó đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu sử dụng trên ô tô. Màn hình phải duy trì độ tin cậy trong các điều kiện nhiệt độ, rung động và va chạm khác nhau; đồng thời, cách bố trí thông tin cần được đánh giá để tránh ảnh hưởng đến khả năng quan sát và điều khiển của người lái.

Dự thảo không đề xuất cấm toàn bộ màn hình cỡ lớn. Thay vào đó, các thiết kế thuộc diện liên quan phải trải qua đánh giá an toàn phù hợp, trong khi màn hình gập và màn hình dẻo được nêu rõ trong nhóm không cho phép sử dụng.

Một vấn đề khác là cách bố trí chức năng điều khiển. Khi ngày càng nhiều thao tác được chuyển lên màn hình cảm ứng, người lái có thể phải nhìn vào giao diện để tìm biểu tượng hoặc chuyển qua nhiều lớp menu thay vì sử dụng nút bấm quen thuộc. Đây là yếu tố cần được xem xét khi đánh giá mức độ thuận tiện và an toàn của thiết kế nội thất.

Theo Reuters, dự thảo yêu cầu những chức năng an toàn quan trọng như đèn, gạt mưa và sấy kính phải có phương thức điều khiển vật lý bên cạnh giao diện ảo. Yêu cầu này nhằm duy trì khả năng thao tác trực tiếp đối với các chức năng cần sử dụng nhanh trong quá trình lái xe.

Như vậy, trọng tâm quản lý không chỉ nằm ở kích thước màn hình, mà còn ở cách con người tương tác với phương tiện và khả năng sử dụng các chức năng cần thiết trong những tình huống thực tế.

Từ ghế ngả sâu đến tay nắm cửa ẩn

Màn hình không phải trang bị duy nhất nằm trong diện xem xét. Dự thảo còn đề cập ghế “không trọng lực” (zero-gravity), ghế xoay và chức năng ngả phẳng thành giường. Những thiết kế này hướng đến trải nghiệm thư giãn, đặc biệt trên các mẫu xe điện có không gian cabin rộng.

Tuy nhiên, tư thế nghỉ ngơi không đồng nghĩa với tư thế an toàn khi xe đang di chuyển. Theo dự thảo, nhà sản xuất phải có biện pháp kỹ thuật ngăn việc sử dụng các chức năng ghế nói trên khi xe chạy, đồng thời đánh giá độ bền kết cấu, khả năng khóa giữ và mức độ an toàn khi xảy ra va chạm.

Một nhóm thiết kế khác được đưa vào diện đánh giá là hệ thống đèn có thể hiển thị hình ảnh, thông điệp hoặc hiệu ứng tùy biến. Theo WhichCar, cơ quan quản lý Trung Quốc muốn kiểm soát các giải pháp này nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến những người tham gia giao thông khác.

Đèn trên ô tô không chỉ phục vụ nhận diện phương tiện mà còn truyền tải tín hiệu trực quan. Những hình ảnh hoặc hiệu ứng không phù hợp có thể gây nhầm lẫn nếu làm giảm khả năng nhận biết tín hiệu giao thông hoặc đèn của phương tiện khác. Vì vậy, dự thảo đặt ra yêu cầu đánh giá tác động của các thiết kế này đối với an toàn giao thông, thay vì chỉ xem xét yếu tố thẩm mỹ.

Tay nắm cửa ẩn hoàn toàn cũng nằm trong nhóm thiết kế bị đề xuất không cho phép sử dụng. Tuy nhiên, đây không phải vấn đề lần đầu được cơ quan quản lý Trung Quốc đề cập. Nước này đã ban hành tiêu chuẩn an toàn bắt buộc riêng đối với tay nắm cửa ô tô, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Tiêu chuẩn liên quan đến khả năng mở cửa, trong đó có tình huống mất điện hoặc xảy ra va chạm.

Việc tiếp tục đưa tay nắm cửa ẩn vào danh mục thiết kế không được phép trong dự thảo mới cho thấy Trung Quốc muốn gắn các yêu cầu an toàn với quy trình phê duyệt sản phẩm, thay vì chỉ xử lý từng vấn đề sau khi xe đã được đưa ra thị trường.

Theo Reuters, từ ngày 1/1/2027, hồ sơ xin phê duyệt mẫu xe mới thuộc diện áp dụng phải bổ sung thông số kỹ thuật về thiết kế sáng tạo và tài liệu kiểm chứng liên quan. Những sản phẩm chưa được thử nghiệm theo yêu cầu, kiểm chứng chưa đầy đủ hoặc sử dụng tài liệu không trung thực sẽ không được phê duyệt.

Đối với các mẫu xe đã được phê duyệt, nhà sản xuất phải bổ sung hồ sơ liên quan trước ngày 1/7/2027. Nếu quá thời hạn mà vẫn thiếu hồ sơ và sản phẩm có nguy cơ mất an toàn, nhà sản xuất phải dừng sản xuất và thực hiện triệu hồi theo quy định được đề xuất.

Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với thử nghiệm phát triển sản phẩm. Các mẫu xe mới thuộc phạm vi áp dụng phải hoàn thành những hạng mục kiểm chứng về độ tin cậy tổng thể, độ bền, kết cấu, phần mềm, khả năng thích ứng với môi trường, hệ thống sưởi và làm mát, cũng như khả năng bảo vệ và độ kín.

Trong đó, thời gian thử nghiệm thích ứng môi trường được đề xuất tối thiểu một năm, bao gồm hai mùa đông và một mùa hè. Quãng đường thử nghiệm độ tin cậy không dưới 30.000 km. Đây là các yêu cầu trong dự thảo, chưa phải quy định đã có hiệu lực.

Những đề xuất trên phản ánh sự thay đổi trong cách quản lý thiết kế ô tô tại Trung Quốc: các tính năng mới không chỉ cần đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn phải được đánh giá và kiểm chứng trước khi sản phẩm được phê duyệt. Cuộc cạnh tranh về công nghệ trong cabin có thể tiếp tục, nhưng màn hình lớn hơn, ghế nhiều chức năng hơn hay hệ thống đèn phức tạp hơn không tự động đồng nghĩa với một chiếc xe an toàn hơn.