Báo Đại Đoàn Kết Du lịch

Từ không gian hội họp đến trung tâm kết nối cộng đồng

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Từ không gian hội họp đến trung tâm kết nối cộng đồng

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Từ không gian hội họp đến trung tâm kết nối cộng đồng
Các hoạt động giao lưu văn hoá của cộng đồng dân cư tại không gian thiết chế văn hoá. Ảnh: P. Sỹ.

Từ nơi hội họp, sinh hoạt định kỳ, nhà văn hóa tổ dân phố đang từng bước trở thành không gian giao lưu, học tập, rèn luyện thể chất và tiếp cận các tiện ích số của người dân Hà Nội. Những mô hình được triển khai tại một số địa bàn thời gian qua cho thấy, khi thiết chế văn hóa được tổ chức linh hoạt, gắn với nhu cầu thực tế, nơi đây có thể trở thành điểm kết nối cộng đồng và lan tỏa nếp sống văn minh.

Khơi dậy sức sống nhà văn hóa

Khởi điểm của quá trình đổi mới là mô hình Nhà văn hóa - Khu thể thao tại thôn Vạn Điểm, xã Phú Xuyên (Hà Nội). Sau một thời giangian triển khai thí điểm, mô hình duy trì 23/24 nhóm hoạt động, đạt tỷ lệ 95,8%. Người dân được tham gia các hoạt động văn hóa đọc, vui chơi cho trẻ em, sinh hoạt cộng đồng, hỗ trợ kỹ năng số và giới thiệu sản phẩm làng nghề.

Tại Vạn Điểm, nhà văn hóa không chỉ phục vụ hội họp mà còn góp phần duy trì sinh hoạt cộng đồng, gìn giữ giá trị truyền thống và quảng bá hình ảnh làng nghề mộc địa phương.

Tiếp nối mô hình này, Hà Nội triển khai hai mô hình điểm tại phường Giảng Võ và phường Xuân Đỉnh, hướng tới phát huy lợi thế riêng của từng địa bàn. Nếu Giảng Võ chú trọng phát triển thư viện cộng đồng, văn hóa đọc và ứng dụng công nghệ số, mô hình tại Xuân La 2, phường Xuân Đỉnh hướng đến khai thác đồng bộ các phòng chức năng, sân thể thao và không gian ngoài trời, gắn hoạt động văn hóa với nhu cầu sinh hoạt của cư dân.

Hiệu quả của những đổi mới này được thể hiện qua sự hưởng ứng của người dân. Ông Nguyễn Văn Tam, Tổ văn hóa số 4, phường Giảng Võ, chia sẻ: Với mật độ dân cư đông đúc như hiện nay, nhu cầu có không gian sinh hoạt chung, vui chơi và tập luyện thể dục thể thao của người dân rất lớn. Hằng ngày, từ người cao tuổi đến thanh thiếu niên, nhi đồng đều hào hứng đến nhà văn hóa để giao lưu, đọc sách, tập thể dục và vui chơi.

Bà Lê Thị Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND phường Giảng Võ, cho biết mô hình hướng tới nâng cao đời sống tinh thần, thể chất và kỹ năng số cho nhân dân; trong đó, sự hưởng ứng, tham gia thường xuyên của người dân là yếu tố quan trọng quyết định sức sống lâu dài. Thời gian tới, UBND phường sẽ duy trì, phát triển các câu lạc bộ, khai thác hiệu quả các không gian chức năng; thường xuyên đánh giá kết quả, tiếp thu ý kiến nhân dân để điều chỉnh hoạt động, hoàn thiện quy trình vận hành.

Sức sống của nhà văn hóa không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà còn ở khả năng thu hút người dân tham gia. Khi có những hoạt động phù hợp, thiết chế văn hóa trở thành nơi giao lưu giữa các thế hệ, duy trì phong trào văn nghệ, thể thao quần chúng và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.

Hướng tới hiệu quả bền vững

Nếu Giảng Võ nhấn mạnh văn hóa đọc và tiện ích số, mô hình tại phường Xuân Đỉnh chú trọng khai thác đồng bộ không gian trong nhà và ngoài trời, kết hợp các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao với chuyển đổi số cộng đồng. Việc kết nối với các không gian sinh hoạt lân cận cũng mở ra khả năng gắn hoạt động cộng đồng với việc thực hành, giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ ca trù sinh hoạt theo đợt tại đình Quán La là một ví dụ về hướng kết nối này, trên cơ sở bảo đảm yêu cầu quản lý và bảo vệ di tích.

Ông Nguyễn Thường Sơn - Chủ tịch UBND phường Xuân Đỉnh chia sẻ, địa phương mong muốn từng bước hình thành phương thức hoạt động mới, trong đó nhà văn hóa tổ dân phố thực sự là trung tâm, là bệ phóng để kích hoạt và lan tỏa các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao gắn với chuyển đổi số cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh ngay từ khu dân cư.

Từ góc độ quản lý, ông Trần Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội cho rằng, để các mô hình nhà văn hóa hoạt động hiệu quả, cần lựa chọn cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Tại khu vực đô thị trung tâm, không gian sinh hoạt có thể hạn chế, vì vậy cần sắp xếp công năng linh hoạt, xây dựng lịch hoạt động hợp lý và kết nối với các không gian công cộng phù hợp.

Việc nhân rộng mô hình không phải là sao chép nguyên trạng, mà cần kế thừa những yếu tố hiệu quả và vận dụng sáng tạo theo điều kiện, nhu cầu của từng địa phương. Đối với mô hình Nhà văn hóa số, điều quan trọng không chỉ là đưa công nghệ vào không gian cộng đồng mà phải tạo ra tiện ích cụ thể, giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi, nâng cao kỹ năng số, sử dụng dịch vụ thiết yếu, nắm bắt lịch sinh hoạt, kết nối câu lạc bộ và gửi ý kiến phản hồi. Công nghệ cần dễ tiếp cận, dễ sử dụng, hỗ trợ hoạt động cộng đồng, đồng thời không thay thế sự giao tiếp trực tiếp giữa con người với con người.

Thực tế từ Vạn Điểm, Giảng Võ và Xuân Đỉnh cho thấy đổi mới thiết chế văn hóa cơ sở cần bắt đầu từ nhu cầu của người dân, gắn với điều kiện thực tế của từng địa bàn. Để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, bên cạnh cơ sở vật chất cần có lịch hoạt động ổn định, đội ngũ tổ chức phù hợp, nguồn lực duy trì và cơ chế phối hợp hiệu quả.

Việc đánh giá cũng cần vượt ra ngoài những con số về phòng chức năng, đầu sách hay câu lạc bộ được thành lập, hướng tới xem xét tần suất sử dụng, mức độ tham gia của người dân và chất lượng hoạt động thực tế. Đây là cơ sở để Hà Nội lựa chọn phương thức phù hợp khi nhân rộng mô hình, từng bước hiện thực hóa mục tiêu ít nhất 95% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở hoạt động hiệu quả.

Khi nhà văn hóa trở thành không gian mở, nơi người dân có thể đọc sách, rèn luyện sức khỏe, giao lưu, tiếp cận công nghệ số và gìn giữ các giá trị truyền thống, thiết chế ấy sẽ thực sự trở thành ngôi nhà chung của cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và xây dựng các khu dân cư Thủ đô văn minh, gắn kết.

Phạm Sỹ