Tuyển sinh đại học 2026: Cân nhắc kỹ khi chọn ngành, chọn trường

Giảm dàn trải nguyện vọng trong tuyển sinh

So với quy chế hiện hành, dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026  mà Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) công bố mới đây có nhiều điều chỉnh đáng chú ý, trong đó có đề xuất giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký của mỗi thí sinh.

Theo dự thảo, thí sinh được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các cơ sở đào tạo khác nhau, nhưng phải sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên, chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 3.

Thông tin về điều chỉnh này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GDĐT cho biết, theo dõi kết quả thí sinh trúng tuyển trong thời gian qua nhận thấy thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.

Tại Hội nghị Giáo dục Đại học năm 2025 vừa qua, phần lớn các trường đại học đề xuất giới hạn nguyện vọng đăng ký từ 1-5 cho mỗi thí sinh. Theo ông Thảo, qua phân tích số liệu và bảo đảm cơ hội học tập của học sinh theo cách thức xét tuyển hiện nay mà trong đó tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm xét theo từng phương thức xét tuyển mà không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký, do đó đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển của một thí sinh là hợp lý.

“Việc điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển và đồng thời đòi hỏi cũng phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho hay.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo, thí sinh cần xác định rõ ràng mục tiêu nghề nghiệp thông qua việc đặt các nguyện ưu tiên từ 1-3. Việc này cũng làm giảm áp lực cho các trường đại học sư phạm phải xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.

Tăng trách nhiệm lựa chọn ngành học

Theo Bộ GDĐT, Dự thảo Quy chế được điều chỉnh nhằm bảo đảm công bằng, khách quan, minh bạch; bảo đảm quyền lợi cho thí sinh. Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng đầu vào; giảm chi phí và giảm áp lực cho xã hội; khắc phục các bất cập tồn tại, hướng tới sự ổn định và bền vững của công tác tuyển sinh.

Dù điều chỉnh trên nhận được sự đồng tình cao nhưng trong bối cảnh thời gian chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh không còn nhiều, không ít học sinh lớp 12 và phụ huynh băn khoăn cho rằng, thí sinh sẽ phản tính toán, cân nhắc kỹ hơn khi đăng ký xét tuyển.

Em Nguyễn Ngọc Uyên - học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội) chia sẻ, việc giới hạn nguyện vọng sẽ tránh được hiện tượng học sinh đăng ký nguyện vọng dàn trải tuy nhiên điều chỉnh này sẽ tạo áp lực tâm lý cho thí sinh khi mùa tuyển sinh 2026 có nhiều thay đổi.

Nhận định việc giới hạn 10 nguyện vọng là phù hợp, TS Nguyễn Phi Long - Trưởng phòng Đào tạo, Học viện Phụ nữ Việt Nam cho rằng, hiện nay, mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một trường, vì vậy việc giới hạn số lượng nguyện vọng sẽ giúp các em cân nhắc kỹ lưỡng hơn khi đăng ký.

Theo ông Long, khi có quá nhiều nguyện vọng, nhiều thí sinh đăng ký theo tâm lý “nhiều vào”, thiếu sự tính toán. Đến khi trúng tuyển, các em có thể đỗ vào ngành không thực sự yêu thích, trong khi ngành mong muốn lại nằm ở thứ tự rất thấp.

"Điều này thể hiện sự thiếu trách nhiệm trong việc lựa chọn. Việc giới hạn nguyện vọng buộc thí sinh phải nghiên cứu kỹ thông tin, xác định rõ năng lực và định hướng nghề nghiệp, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp hơn”, TS Nguyễn Phi Long nêu quan điểm.