Báo Đại Đoàn Kết Tinh hoa Việt

Văn hóa gia đình - nền tảng của giáo dục trẻ em

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Văn hóa gia đình - nền tảng của giáo dục trẻ em

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Văn hóa gia đình là nền tảng đầu tiên và quan trọng nhất giúp trẻ em hình thành nhân cách, đạo đức và lối sống chuẩn mực trong xã hội. Nhân cách của trẻ em phản ánh trực tiếp từ nề nếp gia đình và trình độ hiểu biết, văn hóa của cha mẹ trước khi chịu sự tác động của nhà trường và xã hội.

Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh cùng trẻ em.
Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh cùng trẻ em.

Tiến sĩ Giáo dục học Nguyễn Thụy Anh bày tỏ:  “Dường như ai cũng hiểu, gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và suốt đời đối với mỗi con người. Thế nhưng, ở thời đại số bây giờ, mọi người lại quan tâm, coi trọng những kiểu giáo dục mang tính truyền thông sử dụng các công cụ AI hơn  là lời thủ thỉ của mẹ, giọng cười sảng khoái của cha, không khí đầm ấm quanh bàn ăn, những câu chuyện bâng quơ mà thú vị trong những lần cùng đi chơi đây đó, những buổi về thăm ông bà... Họ không nghĩ rằng, những thứ bé nhỏ bao bọc quanh đứa trẻ hằng ngày ấy mang lại giá trị có sức thấm mạnh mẽ hơn, bền vững hơn rất nhiều”.

Theo nhà thơ Trần Lê Sơn Ý, trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh chóng hiện nay, trẻ em ngày càng có nhiều cơ hội tiếp cận với tri thức giáo dục. Điều này vừa là cơ hội vừa là mối nguy. Trẻ sẽ phải đối diện với không ít áp lực và sai biệt khi phải chọn lọc thông tin trong môi trường số. Cha mẹ hẳn cũng nhận ra mình không còn là nguồn ảnh hưởng duy nhất tác động hay định hướng cuộc đời của trẻ nữa, chưa kể khác biệt thế hệ…

Dẫu vậy, với nhà thơ Trần Lê Sơn Ý, gia đình vẫn là môi trường giáo dục cơ bản tạo nên nhân cách con người, từ những bài học đầu đời như giao tiếp, nói năng, ứng xử, giải quyết bất đồng. Trẻ học được điều này không đơn thuần qua những lời răn dạy, qua luật lệ, quy định thành văn, mà từ cả những thông điệp mà người lớn gởi gắm bằng thân giáo - bằng chính những hành xử của họ trong đời sống hằng ngày. Không phải đợi đến khi trẻ chào cuộc đời, người trong gia đình mới thiết lập một bộ quy chuẩn, những hướng dẫn và những giới hạn phù hợp… Ngay từ khi còn trong bụng mẹ trẻ đã có thể lắng nghe và phản ứng lại với giọng nói và cảm xúc của ba mẹ.

Với nhà thơ Trần Lê Sơn Ý, để giáo dục trẻ, “dạy con nên người”, cha mẹ cần dùng chính đời sống của mình để làm gương. Khi bất đồng xảy ra, thay vì chỉ yêu cầu trẻ vâng phục, liệu ta có đủ sáng suốt dừng cơn nóng giận và tự hỏi mình một câu: “điều gì đang khiến con ta suy nghĩ và hành động như vậy?”. Đó cũng là cách ta đang hướng dẫn trẻ cảm thông tôn trọng sự khác biệt và diễn đạt suy nghĩ của mình bằng thái độ chân thành với cha mẹ và cả những người xung quanh. Đó là cách trẻ học quan tâm, học phân biệt đúng sai, quán chiếu, tỉnh thức và cả can đảm nhìn nhận hạn chế của chính mình.

“Giáo dục không đơn giản chỉ cho trẻ con đường để trở thành một người lớn biết yêu thương, thấu hiểu, có trách nhiệm và biết mang lại lợi lạc cho cộng đồng. Thông qua viêc nuôi dưỡng trẻ, cả cha mẹ, ông bà cũng học cách sống tử tế và hoàn thiện bản thân và trưởng thành thực sự” - Nhà thơ Trần Lê Sơn Ý nói.

Bức tranh “Gia đình” của họa sĩ Lê Phổ.
Bức tranh “Gia đình” của họa sĩ Lê Phổ.

“Sự kết nối cảm xúc giữa bố mẹ và con cái rất quan trọng. Những từ “thương yêu”, “tôn trọng”, “tin cậy” không phải là những mỹ từ mà thực sự ảnh hưởng đến thái độ, hành vi của trẻ.  Trẻ cần cảm nhận được tình yêu vô điều kiện của người thân để yên tâm học các bài học nhỏ của mình, yên tâm… không sợ lỗi sai để lớn lên, trưởng thành. Trong quá trình đồng hành cùng nhau, chắc chắn sẽ có rất nhiều vấn đề khúc mắc, hoang mang, thất vọng. Nhưng mọi vấn đề đều qua đi nhẹ nhàng hơn, dễ tìm hướng xử lý hơn nếu sợi dây kết nối cảm xúc giữa các thành viên trong gia đình bền chặt. Đứa trẻ sẽ không phải tìm sự cổ vũ, an ủi bên ngoài nếu bố mẹ cho nó cảm nhận được điều đó. Và sự an toàn về mặt tinh thần của con chính là được đảm bảo nhờ sợi dây kết nối vô hình được xây dựng từ những điều hữu hình ấy.”- TS Nguyễn Thụy Anh chia sẻ.

Việt Quỳnh