Văn minh hóa lễ hội: Đường còn dài

Lễ hội Xuân Yên Tử 2016.

Những chuyển biến

Phủ Tây Hồ là một trong những điểm di tích “nóng” nhất của Thủ đô trong mỗi mùa lễ hội. Theo thống kê từ BQL di tích, năm nay lượng khách đến với Phủ Tây Hồ tăng đột biến với con số hơn 1 vạn lượt khách mỗi ngày. Cùng với đó, so với những năm trước, lượng khách đến di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đầu xuân Bính Thân cũng tăng đột biến, với hơn 210 nghìn lượt khách đến tham quan. Có những ngày di tích này rơi vào tình trạng quá tải.

Theo ghi nhận của đoàn thanh tra lễ hội Bộ VHTT&DL, điểm mới nhất trong công tác quản lý tổ chức lễ hội đầu xuân 2016 ở Phủ Tây Hồ là việc tổ chức bãi gửi xe miễn phí cho người đi lễ. Ông Trương Công Đức- Trưởng BQL di tích Phủ Tây Hồ cho hay bãi giữ xe miễn phí được đông đảo người dân hưởng ứng, góp phần giải quyết tình trạng “chặt chém” tiền gửi xe của khách đến Phủ từ các bãi xe tự phát. Bên cạnh đó, nhờ siết công tác tổ chức lễ hội, năm nay Phủ Tây Hồ cũng giảm đáng kể các hiện tượng tiêu cực như nạn móc túi, ăn xin ăn mày, đặc biệt là vấn nạn sư giả khất thực.

Nhưng những ghi nhận ấy mới là những chuyển biến bước đầu. Không riêng gì ở những di tích trong nội đô mà ở khắp các điểm du lịch tâm linh ở các địa phương, tình trạng du khách đặt tiền lễ, tiền giọt dầu chưa đúng nơi quy định; dâng cúng nhiều vàng mã, không ít người đi lễ mặc trang phục không phù hợp... vẫn phổ biến. Theo ông Vũ Xuân Thành- Chánh Thanh tra Bộ VHTT&DL, ngoài việc tăng cường công tác quản lý nhà nước, ý thức của người đi lễ cũng góp phần quyết định đáng kể vào việc văn minh hóa lễ hội. Mà muốn đạt được mục đích ấy, công tác tuyên truyền vận động người dân cần phải kiên trì.

Còn những băn khoăn

Theo kế hoạch, công tác thanh kiểm tra lễ hội của Bộ VHTT&DL sẽ diễn ra từ ngày 16/2 đến ngày 31/3. Trong đó các đoàn kiểm tra do Bộ trưởng và các Thứ trưởng làm trưởng đoàn sẽ đến kiểm tra tại nhiều tỉnh thành trong cả nước. Cùng với đó cũng sẽ có những đoàn kiểm tra đột xuất (không theo kế hoạch). Song ghi nhận từ thực tế kiểm tra giám sát hoạt động của lễ hội nhiều năm qua, việc kiểm tra kiểu “vi hành” hầu như không thấy, mà đa phần là theo xu hướng “trống dong cờ mở”.

Thế nên, những câu chuyện “biết rồi vẫn nói mãi” trong mỗi mùa lễ hội như yêu cầu minh bạch trong quản lý hòm công đức, quản lý dịch vụ đổi tiền lẻ, đưa các tượng lạ vào di tích, đốt vàng mã bừa bãi… đến nay vẫn là những băn khoăn của cộng đồng. Điều đáng nói là tổng kết, đánh giá lại mỗi mùa lễ hội hàng năm, chính thanh tra của Bộ VHTT&DL cũng thừa nhận kết quả báo cáo chưa phản ánh đúng thực trạng lễ hội.

Trước đó, trong năm 2014 Bộ VHTT&DL cùng Bộ Nội vụ đã công bố Thông tư liên tịch hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Dẫu vậy theo người dân, đọc xong họ thấy buồn vì những nội dung trong đó quá cũ, chỉ thêm Điều 7 về quản lý công đức công khai minh bạch, nhưng lại quá chung chung. Vì thế cho đến nay, đã hai mùa lễ hội trôi qua mà những yêu cầu cũng như mong muốn về minh bạch tiền công đức tại di tích vẫn khó lòng thực hiện.

Ở một góc khác, hiện nay có một hiện tượng không ít BQL di tích tự ý tiếp nhận công đức, hiện vật tượng đồ thờ, lục bình, hoành phi, câu đối, trong nơi thờ tự. Điều này không phù hợp với di tích, phá vỡ cảnh quan di tích, nhưng nhiều nơi đã tiếp nhận và bày trông rất rối mắt và phản cảm. Vấn đề an ninh lễ hội nhiều nơi làm thái quá khi có các lãnh đạo tới, công an, dân phòng đứng chặn người tham gia lễ hội khiến người dân có cảm giác lễ hội không còn là của dân nữa.