Vì một Nhà nước hiệu quả

Đáng lưu ý là khả năng tự phát hiện tiêu cực tại các đơn vị - theo đánh giá của giới chuyên gia - luôn là khâu yếu nhất trong quy trình phòng chống tham nhũng suốt thời gian qua. Song, tại thời điểm này Chính phủ cho rằng, việc tự phát hiện tham nhũng thông qua công tác kiểm tra và nhất là qua hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo tăng nhiều so với trước.

Năm 2015, cơ quan thanh tra phát hiện 100 vụ, 172 đối tượng tham nhũng, trong khi đó bình quân mỗi năm trong giai đoạn 2011-2015 chỉ phát hiện 70 vụ, 104 người. Năm 2015 thu hồi tài sản tham nhũng đạt 55,8% trong khi năm 2014 chỉ đạt 22,3%; năm 2013 đạt 10%; năm 2011-2012 đạt dưới 5%.

Kết quả nói trên, theo Chính phủc dụng phòng ngừa, răn đe nhất định đối với nạn tham nhũng. Tuy nhiên, tình hình tham nhũng được nhận định là vẫn diễn ra phức tạp. Tình trạng nhũng nhiễu trong khu vực công còn nhiều biểu hiện qua nạn hối lộ, lót tay, chạy chọt khi giao dịch với các cơ quan công quyền.

Kết quả từ 19 bộ, ngành, địa phương thực hiện xong việc đánh giá tình hình tham nhũng năm 2015 cho thấy có 3 bộ, ngành, địa phương đánh giá tình hình tham nhũng trong phạm vi quản lý của mình là rất nghiêm trọng; 5 bộ ngành, địa phương đánh giá là nghiêm trọng.

Có một điểm mới trong Báo cáo của Chính phủ là sự thừa nhận tình trạng “tham nhũng mang tính lợi ích nhóm” trong một số lĩnh vực. Chính phủ cũng nhìn nhận qua kết quả phát hiện, xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng cho thấy tính chất tham nhũng ngày càng phức tạp, thủ đoạn tinh vi hơn, phạm vi, tính có tổ chức của các vụ việc, vụ án tham nhũng rõ nét hơn.

Một số vụ án tham nhũng gây hậu quả rất nghiêm trọng, làm thất thoát lớn tài sản của Nhà nước. Một số vụ tham nhũng có yếu tố nước ngoài, phần nào ảnh hưởng đến sự nhìn nhận của quốc tế về tình hình tham nhũng ở Việt Nam. Tóm lại, tham nhũng vẫn là một trong những vấn đề bức xúc của xã hội hiện nay, gây nguy cơ mất ổn định chính trị, xã hội.

Trở lại với ý kiến, nguyện vọng của cử tri mà Chủ tịch Ủy ban TW MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân đã trình bày trước Quốc hội tại phiên khai mạc, nhân dân mong muốn Đảng và Nhà nước phải có biện pháp kiên quyết mau chóng loại trừ tham nhũng ra khỏi guồng máy mà đặc biệt trước hết là đối với những người lãnh đạo.

Cũng tại phiên khai mạc, trình bày Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2015 và 5 năm 2011-2015, nhiệm vụ những năm tới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho biết, thời gian qua, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng lên; cải cách hành chính đạt những kết quả tích cực; công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí đã được chú trọng.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thừa nhận cải cách hành chính trên nhiều lĩnh vực còn chậm, thủ tục còn phiền hà. Cơ cấu tổ chức, bộ máy nhà nước còn cồng kềnh; chức năng, nhiệm vụ vẫn còn chồng chéo, chưa đủ cụ thể. Năng lực, phẩm chất, đạo đức, tinh thần trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức còn nhiều hạn chế; thanh tra, kiểm tra, giám sát và phản biện xã hội hiệu quả chưa cao; phòng chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu…

Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm quyền tự do, dân chủ của người dân; đẩy mạnh phòng chống tham nhũng, lãng phí và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, năng động sẽ được xây dựng để phục vụ tốt nhất người dân và doanh nghiệp.

Một nhiệm vụ quan trọng mà Thủ tướng nhấn mạnh là tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, đạo đức, năng lực, trách nhiệm và tính chuyên nghiệp cao. Công tác tuyển dụng, đề bạt cán bộ, công chức sẽ được đổi mới bảo đảm cạnh tranh, công khai, minh bạch. Việc đánh giá cán bộ, công chức phải trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ và người đứng đầu cơ quan trong bộ máy nhà nước phải chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao và phải được trao quyền tương ứng về tổ chức, cán bộ.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phát biểu khai mạc cho biết, tại kỳ họp này công tác xây dựng pháp luật được xác định là một nội dung trọng tâm với số lượng lớn các dự án luật nhằm tiếp tục triển khai đưa Hiến pháp vào cuộc sống.

“Sau khi cơ bản hoàn thành việc xây dựng các đạo luật về tổ chức bộ máy nhà nước, tại kỳ họp này, với tinh thần thượng tôn pháp luật, Quốc hội sẽ dành thời gian tập trung thảo luận, xem xét, thông qua các dự án luật, bộ luật nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về tư pháp, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, củng cố quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội, tổ chức và hoạt động của Quốc hội... theo tinh thần của Hiến pháp”- Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng nói.

Xây dựng và hoàn thiện pháp luật thực hiện tôn chỉ của Hiến pháp 2013, trong đó ghi nhận vai trò của các tổ chức xã hội theo các chuyên gia là một trong các giải pháp hữu hiệu để gia tăng trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ tham gia xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền của mỗi công dân. Đặc biệt trong công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng đang được coi là rất nghiêm trọng và diễn biến phức tạp hiện nay.