Vì sao ô tô điện vẫn phải triệu hồi pin sau nhiều năm phát triển?

Cuối tháng 9/2026, Volkswagen thông báo triệu hồi 22.524 xe điện ID.4 đời 2023-2026 tại Mỹ do bộ pin điện áp cao có nguy cơ hư hỏng và gây cháy. Theo hồ sơ gửi Cơ quan An toàn giao thông đường bộ Mỹ (NHTSA), hãng yêu cầu chủ xe giới hạn mức sạc tối đa ở 80% trong thời gian chờ phương án sửa chữa hoàn chỉnh.

Đây là biện pháp an toàn tạm thời, không có nghĩa lỗi đã được khắc phục. Theo hồ sơ triệu hồi mã 26V630, Volkswagen vẫn đang phát triển giải pháp sửa chữa tại thời điểm công bố. Hãng dự kiến thông báo tiếp cho khách hàng khi có phương án chính thức.

Với những xe đáp ứng điều kiện kỹ thuật, Volkswagen dự kiến cập nhật phần mềm từ xa để giới hạn mức sạc. Cách làm này giúp giảm rủi ro trước khi hoàn tất việc kiểm tra và sửa chữa, nhưng không thay thế được quá trình xác định nguyên nhân gốc rễ.

Đây không phải lần đầu Volkswagen triệu hồi ID.4 vì nguy cơ liên quan đến pin trong năm 2026. Tháng 1, hãng công bố hai chiến dịch riêng biệt tại Mỹ, lần lượt liên quan đến 43.881 xe và 670 xe. Dù cùng liên quan đến bộ pin điện áp cao, hai chiến dịch có những vấn đề kỹ thuật khác nhau.

Theo hồ sơ NHTSA, nhóm 43.881 xe ID.4 đời 2023-2025 có nguy cơ pin quá nhiệt trong những trường hợp nhất định. Một số sai lệch tại nhà cung cấp module pin có thể dẫn đến hiện tượng tự phóng điện, làm tăng nguy cơ quá nhiệt và cháy.

Trong khi đó, đợt triệu hồi 670 xe ID.4 đời 2023-2024 liên quan đến lỗi đã được xác định cụ thể hơn: điện cực trong một số cell pin bị lệch vị trí. Theo hồ sơ NHTSA, sai lệch này có thể dẫn đến cháy trong những điều kiện nhất định.

Lỗi trong một cell có thể ảnh hưởng cả bộ pin

Pin ô tô điện không phải một khối đồng nhất. Bộ pin điện áp cao gồm nhiều cell pin ghép thành các module, sau đó kết nối thành bộ pin hoàn chỉnh. Cell là đơn vị lưu trữ điện cơ bản, còn module là cụm gồm nhiều cell được lắp ghép với nhau.

Bên cạnh cell và module, bộ pin còn có hệ thống quản lý pin, thường được gọi là BMS. Hệ thống này theo dõi những thông số như điện áp, nhiệt độ và trạng thái sạc, đồng thời phối hợp với các bộ phận khác để giữ pin hoạt động trong giới hạn cho phép. Hệ thống làm mát giúp duy trì nhiệt độ phù hợp khi xe vận hành và sạc.

Tuy nhiên, các hệ thống giám sát không thể loại bỏ mọi nguy cơ xuất phát từ sai lệch trong sản xuất. Một cell có cấu tạo hoặc đặc tính khác với thiết kế có thể hoạt động bất thường trong những điều kiện nhất định, ngay cả khi bộ pin chưa phát ra cảnh báo rõ ràng.

Trường hợp 670 xe ID.4 cho thấy lỗi có thể bắt nguồn từ một chi tiết bên trong cell pin. Theo hồ sơ NHTSA, nhà cung cấp SK Battery America xác định một sai lệch chất lượng trong giai đoạn sản xuất nhất định, khiến điện cực ở một số cell bị lệch vị trí. Trong những điều kiện cụ thể, tình trạng này có thể dẫn đến cháy.

Quá trình điều tra cho thấy việc tìm ra lỗi không phải lúc nào cũng nhanh chóng. Volkswagen ghi nhận các sự cố liên quan đến pin từ năm 2024, nhưng những đợt kiểm tra ban đầu chưa xác định được nguyên nhân gốc rễ.

Tháng 6/2025, nhà cung cấp sử dụng phương pháp chụp cắt lớp để kiểm tra các module pin từ một số vụ việc nhưng chưa tìm ra nguyên nhân. Volkswagen và nhà cung cấp tiếp tục xem xét những khả năng khác, kể cả các yếu tố bên ngoài bộ pin.

Đến cuối tháng 9/2025, việc tháo rời và phân tích các module bị hư hỏng giúp nhà cung cấp nhận diện tình trạng điện cực bị dịch chuyển. Kết quả này được đối chiếu với hình ảnh chụp cắt lớp trước đó.

Sau khi xác định vấn đề, nhà sản xuất còn phải truy xuất hồ sơ linh kiện, khoanh vùng những module có nguy cơ và xác định các xe đã sử dụng chúng. Tháng 1/2026, Volkswagen công bố chiến dịch triệu hồi 670 xe liên quan đến lỗi điện cực lệch vị trí.

Diễn biến này cho thấy việc phát hiện một bất thường trong bộ pin chưa đồng nghĩa với việc xác định ngay được toàn bộ xe bị ảnh hưởng. Nhà sản xuất phải kết hợp kết quả phân tích kỹ thuật với dữ liệu sản xuất và thông tin về các xe đã xuất xưởng.

Cần lưu ý lỗi điện cực lệch ở nhóm 670 xe không phải nguyên nhân đã được xác nhận cho đợt triệu hồi 22.524 xe vào tháng 9/2026. Với nhóm xe này, hồ sơ công bố vẫn cho biết phương án khắc phục đang được phát triển. Không thể lấy kết quả điều tra của một chiến dịch để giải thích cho chiến dịch còn lại khi chưa có bằng chứng.

Vì sao lỗi pin có thể chỉ được phát hiện sau nhiều năm?

Ô tô điện phải trải qua các quy trình kiểm tra và thử nghiệm trước khi bán ra thị trường. Tuy nhiên, các phép thử trước khi sản xuất hàng loạt không thể tái tạo đầy đủ mọi điều kiện mà xe có thể gặp trong nhiều năm sử dụng.

Nhiệt độ môi trường, thói quen sạc, trạng thái pin và sai lệch giữa các cell có thể ảnh hưởng đến cách bộ pin hoạt động. Một bất thường hiếm gặp có thể không xuất hiện trong quá trình thử nghiệm ban đầu nhưng bộc lộ sau khi nhiều xe đã được đưa vào sử dụng.

Ngoài ra, một số lỗi khó phát hiện nếu chỉ theo dõi những thông số thông thường trên xe. Nhà sản xuất có thể cần kết hợp dữ liệu vận hành, báo cáo sự cố, kết quả kiểm tra tại đại lý và phân tích các linh kiện bị hư hỏng. Trong những trường hợp phức tạp, việc xác định nguyên nhân có thể kéo dài qua nhiều lần kiểm tra.

Chiến dịch triệu hồi 43.881 xe ID.4 đầu năm 2026 là một ví dụ. Theo hồ sơ NHTSA, các phân tích của Volkswagen và nhà cung cấp chưa xác định được đầy đủ nguyên nhân gốc rễ, dù dữ liệu cho thấy một số sai lệch tại nhà cung cấp module pin có thể dẫn đến hiện tượng tự phóng điện. Hãng vẫn phải triển khai biện pháp khắc phục dựa trên đánh giá rủi ro.

Tại Anh, Volkswagen cũng thông báo chiến dịch kiểm tra an toàn đối với một số xe ID.3, ID.4 và ID.7 sử dụng pin điện áp cao từ một nhà cung cấp cụ thể, được sản xuất trong giai đoạn 2022-2025. Theo thông tin trên trang chính thức của hãng, pin có thể quá nhiệt khi được sạc vượt 80%, làm tăng nguy cơ cháy.

Volkswagen tạm thời giới hạn mức sạc tối đa của những xe thuộc diện ảnh hưởng ở 80%, phần lớn thông qua cập nhật từ xa. Hãng giải thích biện pháp này giúp giảm tải cho bộ pin và tạo thêm khoảng dự phòng an toàn trong thời gian chờ kiểm tra.

Tùy kết quả kiểm tra, xe có thể cần cập nhật phần mềm hoặc thay module pin. Volkswagen cho biết các công việc khắc phục thuộc chiến dịch được thực hiện miễn phí. Tuy nhiên, thông tin hiện có không đủ để kết luận chiến dịch tại Anh có cùng nguyên nhân với từng đợt triệu hồi tại Mỹ.

Triệu hồi pin không đồng nghĩa mọi xe điện đều nguy hiểm, cũng không đủ để kết luận công nghệ pin đã thất bại. Tuy nhiên, khi nguy cơ cháy buộc nhà sản xuất giới hạn mức sạc của hàng chục nghìn phương tiện, đây rõ ràng không phải vấn đề có thể xem nhẹ.