Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ liên tục hứng đòn của IS?

Lỗ hổng trong an ninh biên giới đã biến Thổ Nhĩ Kỳ
thành một quốc gia bất ổn. (Nguồn: UPI).

Sau sự kiện đẫm máu khiến 43 người thiệt mạng và hơn 200 người khác bị thương tại sân bay Ataturk thuộc thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ trong tuần này, chính quyền Ankara và cả CIA đều nói rằng vụ tấn công mang mọi dấu hiệu của tổ chức phiến quân khét tiếng IS.

Năm ngoái, Thổ Nhĩ Kỳ đã phải hứng chịu một làn sóng các vụ đánh bom trên khắp cả nước. Những vụ tấn công khủng bố mà lực lượng phiến quân ly khai người Kurd nhận trách nhiệm thường nhằm vào các tổ chức nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ, gồm các đoàn xe cảnh sát hay trụ sở của quân đội- trong bối cảnh đang có cuộc xung đột với chính phủ nước này.

Tuy nhiên, nếu xét về các mục tiêu quốc tế ở Thổ Nhĩ Kỳ - công dân nước ngoài, thì phải nói tới các vụ tấn công khủng bố dưới bàn tay của IS.

Trong một thông điệp đưa ra mới đây, một kẻ được cho là người phát ngôn của IS đã kêu gọi tổ chức các vụ tấn công khủng bố nhằm vào lễ Ramadan của người Hồi giáo. Và đêm hôm thứ Ba vừa qua, thời điểm xảy ra vụ khủng bố sân bay Ataturk, đã đánh dấu chính xác cột mốc 2 năm kể từ khi IS tuyên bố thành lập cái mà chúng gọi là nhà nước “kiểu Caliphate”.

Chứng kiến vụ khủng bố này, người ta hoàn toàn có thể cho rằng đây là một màn phô diễn sức mạnh mà IS bày ra nhân “ngày sinh nhật” của chúng và để chúng chứng minh rằng dù để mất di thành phố Fallujah (Iraq) nhưng tổ chức của chúng vẫn hoạt động hiệu quả.

Chỉ trong khoảng thời gian 12 tháng qua, IS đã tổ chức tổng cộng 6 vụ tấn công kinh hoàng ở Thổ Nhĩ Kỳ. Vậy điều gì đã xảy ra đối với một quốc gia từng được coi là vùng ổn định nhất trên toàn khu vực Trung Đông?

Bất ổn

Vì sự tác động mạnh mẽ từ bên ngoài nên nội bộ Thổ Nhĩ Kỳ lâm vào tình thế chia rẽ. Đối với những người ủng hộ Tổng thống Recep Tayyip Erdogan - nhà lãnh đạo có tư tưởng phân cực thì các vụ khủng bố này là đòn trả thù của các băng nhóm đối với cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố mà chính quyền đang thực hiện.

“Phương Tây đã bỏ mặc chúng tôi một mình trong cuộc chiến chống IS, tổ chức đã tấn công Thổ Nhĩ Kỳ”- ông Erdogan nói hồi tháng trước, “Không ai trong số các nước phương Tây, bên từng nói rằng họ đang chiến đấu chống IS, từng chịu tổn thất hay phải trả giá nặng nề như Thổ Nhĩ Kỳ”.

Ông Erdogan cùng Chính phủ của mình thậm chí từng nhiều lần nhắc lại ý kiến cho rằng IS và đảng công nhân người Kurd (PKK) đang thông đồng với nhau để gây bất ổn cho Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều nhà phân tích cho rằng đây là suy nghĩ ngớ ngẩn bởi hai tổ chức này vốn có mối thù máu không thể xóa bỏ. Còn đối với những người có quan điểm phê bình Tổng thống Erdogan, thì 12 tháng qua cho thấy các lỗ hổng an ninh nghiêm trọng cùng sự thất bại trong chính sách của ông này.

Các chi nhánh của IS ở Thổ Nhĩ Kỳ, đáng chú ý nhất là ở thành phố miền Nam Adiyaman, đã được thỏa sức lên kế hoạch hàng loạt các vụ tấn công mà rất ít gặp trở ngại nào. Đỉnh điểm là vụ tấn công ở Diyarbakir hồi tháng 6 năm ngoái và ở Ankara hồi tháng 10 năm ngoái khiến hơn 100 người thiệt mạng.

“Chúng tôi có danh sách của những kẻ tình nghi đánh bom tự sát ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng không thể bắt giữ chúng cho đến khi chúng hành động” - cựu Thủ tướng Ahmet Davutoglu từng nói.

Trong khi đó, rất nhiều người tin rằng có một số nhân tố trong chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đang nuôi dưỡng các băng nhóm thánh chiến ở Syria, tạo ra một môi trường thuận lợi để IS phát triển lớn mạnh. Trong vài năm đầu của cuộc nội chiến Syria, đường biên giới Thổ Nhĩ Kỳ - Syria là một lỗ hổng an ninh lớn, cho phép những kẻ thánh chiến và nguồn vũ khí ra vào một cách tùy tiện. Điều này chỉ ngừng lại khi Mỹ và các nước khác gây sức ép, buộc chính quyền Ankara phải thắt chặt kiểm soát biên giới.

Ngược lại, Ankara luôn bác bỏ các cáo buộc đó, cho rằng không có chứng cứ nào để chứng minh cáo buộc trên và rằng truyền thông và chính phủ các nước phương Tây đang cố tình bôi nhọ họ, trong khi lại phớt lờ thực tế rằng Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp nhận gần 3 triệu người di cư Syria.

Và một điều rõ ràng khác là Thổ Nhĩ Kỳ hiện là một phần năng động trong liên minh chống IS mà Mỹ dẫn đầu, khiến họ càng dễ trở thành một mục tiêu của tổ chức phiến quân này trong các vụ khủng bố trả đũa.

Thổ Nhĩ Kỳ đã phải hứng chịu 6 vụ tấn công khủng bố lớn
nghi do IS thực hiện trong 12 tháng qua. (Nguồn: Reuters).

Sự tàn độc của IS

Căn cứ không quân của Mỹ nằm ở tỉnh miền Nam Incirlik của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay được sử dụng chủ yếu cho việc tổ chức các cuộc không kích ban đêm nhằm vào các cứ điểm của IS. Và đòn trả thù chính là một nguyên nhân khiến Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công khủng bố nhiều đến vậy.

Các vụ tấn công khủng bố đẫm máu mà IS từng tổ chức ở các nơi khác, như Paris, Brussels... đã cho thấy tổ chức này vẫn duy trì được một lực lượng mạnh mẽ chứ chưa hẳn là đang hấp hối. Tổ chức phiến quân này ngày nay còn có thêm khả năng né tránh mạng lưới tình báo của chính phủ các nước. Và ở một quốc gia như Thổ Nhĩ Kỳ, với đường biên giới chung dài 800 km với Syria và 320 km với Iraq, việc di chuyển qua lại quả là dễ dàng đối với IS.

Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua thêm một vụ khủng bố kinh hoàng nữa. An ninh trên toàn quốc gia này đã được tăng cường. Nhưng ngay cả như vậy cũng không thể xóa bỏ một thực tế rằng giờ đây Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành một quốc gia bất ổn, và dự báo sẽ còn nhiều vụ tấn công khủng bố nhằm vào nước này.