Việt Nam cần kích cầu để thúc đẩy thị trường robot “Make in Vietnam”
Trong khuôn khổ Triển lãm Robot Hà Nội 2026 diễn ra ngày 8/10 tại Hà Nội, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa, chia sẻ về tiềm năng phát triển ngành robot tại Việt Nam, những thách thức trong nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa robot, cũng như vai trò của mô hình “ba nhà” trong thúc đẩy hệ sinh thái robot.

Phóng viên: Bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa của Triển lãm Robot Hanoi 2026?
PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Tôi cho rằng Triển lãm Robot Hà Nội 2026 là một tín hiệu tích cực. Sự kiện cho thấy sự quan tâm của Hà Nội trong việc kết nối các đơn vị nghiên cứu, sản xuất với những đơn vị có khả năng ứng dụng và tiêu thụ robot.
Đặc biệt, triển lãm được tổ chức trong trường đại học, thu hút hàng nghìn sinh viên, học sinh, thầy cô giáo và các nhà nghiên cứu. Đây là cơ hội để các em trực tiếp trải nghiệm quá trình thiết kế, sản xuất robot cũng như tìm hiểu khả năng ứng dụng robot trong đời sống, sản xuất và kinh doanh.
Tôi hy vọng những triển lãm như thế này sẽ không chỉ dừng lại ở việc mời các doanh nghiệp tham gia trưng bày robot mà cần tiến thêm một bước là kích cầu thị trường.
Qua một khảo sát nhỏ, chúng tôi nhận thấy mặc dù robot đang được phát triển nhanh, nhưng tỷ lệ tự động hóa và mức độ sử dụng robot của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn thấp. Đặc biệt, tỷ lệ doanh nghiệp tìm đến những sản phẩm robot “Make in Vietnam” vẫn chưa cao.
Một trong những nguyên nhân là chúng ta chưa kết nối được năng lực sản xuất, khả năng tự động hóa trong nước với nhu cầu của thị trường. Đồng thời, chúng ta cũng chưa tạo dựng được đủ niềm tin của người sử dụng đối với các sản phẩm này.
Tôi mong rằng Triển lãm Robot Hà Nội 2026 cũng như những hoạt động tương tự sẽ được tổ chức thường xuyên hơn, qua đó tăng cường kết nối và từng bước mở rộng thị trường robot trong nước.

Bà đánh giá như thế nào về tiềm năng của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung trong phát triển robot ở giai đoạn hiện nay? Đâu là những thuận lợi và khó khăn chúng ta đang phải đối diện?
- Về tiềm năng, Hà Nội là Thủ đô, nơi tập trung nhiều trường đại học hàng đầu, các nhà khoa học, viện nghiên cứu, đồng thời có một thị trường rất lớn cho công nghiệp robot. Thị trường này bao gồm robot công nghiệp, robot phục vụ dịch vụ, cũng như các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu và phát triển.
Tuy nhiên, để phát triển công nghiệp robot không phải là câu chuyện dễ dàng. Mặc dù chúng ta nhìn thấy tiềm năng rất lớn cả về nghiên cứu, phát triển và tiêu thụ robot, nhưng vẫn còn rất nhiều thách thức, đặc biệt là những yêu cầu cao về công nghệ, công nghệ tự hành và khả năng đưa sản phẩm từ phòng nghiên cứu ra thị trường.
Đây cũng là một trong những định hướng chiến lược của Tập đoàn Phenikaa. Chúng tôi có viện nghiên cứu, có trường đào tạo và có nhà máy sản xuất. Tuy nhiên, hành trình để một công nghệ được nghiên cứu, phát triển rồi đưa ra thị trường là một chặng đường không hề dễ dàng.
Phenikaa cũng là một trong những đơn vị đầu tiên được cấp phép thử nghiệm công nghệ tự hành, robot tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Qua thực tế triển khai, chúng tôi càng thấy rõ rằng từ nghiên cứu phát triển đến thương mại hóa sản phẩm là cả một quá trình cần rất nhiều nguồn lực và sự phối hợp.
Thời gian gần đây, chúng ta nói nhiều đến cơ chế “ba nhà” và mô hình spin-off trong nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ. Phenikaa có kinh nghiệm như thế nào trong vấn đề này?
- Trường Đại học Phenikaa được đặt trong hệ sinh thái của Tập đoàn Phenikaa. Có thể nói, Tập đoàn Phenikaa đang vận hành một mô hình “ba nhà” tương đối rõ nét.
Chúng tôi có nhà máy, các đơn vị nghiên cứu và đào tạo, đồng thời có các đơn vị sử dụng những sản phẩm nghiên cứu như hệ thống nhà máy, bệnh viện, trường học và nhiều hệ thống khác.
Mô hình “ba nhà” đòi hỏi sự đầu tư có tính hệ thống, từ nguồn nhu cầu đến khả năng cung cấp sản phẩm. Nhà nước có vai trò kiến tạo môi trường, hệ sinh thái để ba nhà cùng tham gia. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa tạo được động lực đủ mạnh để các bên nhìn thấy vai trò, nguồn lực và cùng xây dựng niềm tin với nhau.
Đặc biệt, yếu tố sử dụng sản phẩm rất quan trọng. Trong cơ chế thị trường, người sử dụng có quyền quyết định lựa chọn sản phẩm tốt, hiệu quả và phù hợp với nhu cầu. Vì vậy, nếu không kết nối được nhu cầu thực tế với khả năng sản xuất, rất khó để ba nhà xây dựng niềm tin và gắn kết chặt chẽ.
Theo tôi, phát triển robot cũng cần bắt đầu từ những bài toán thực tế của thị trường. Khi doanh nghiệp nhìn thấy nhu cầu, nhà nghiên cứu nhìn thấy cơ hội ứng dụng và đơn vị sản xuất nhìn thấy thị trường, hệ sinh thái mới có thể vận hành bền vững.
Điều quan trọng không chỉ là nghiên cứu và chế tạo robot, mà phải làm sao để robot thực sự đi vào đời sống, sản xuất và tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.
Trân trọng cảm ơn bà!