Việt Nam đề xuất 8 trụ cột chuyển đổi số cho ASEAN

Với vai trò Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhiệt liệt chào mừng các Bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội. Bộ trưởng nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề Hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN, từ mở rộng kết nối kỹ thuật sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ các kết nối đó, nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và năng lực quản trị của các chính phủ. 

Từ hội nhập nội khối đến chủ động toàn cầu

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, khó lường và nhiều bất định, ASEAN cần tái định vị vai trò của mình. Khu vực không còn chỉ tập trung vào hội nhập nội khối mà phải chuyển sang tư duy chủ động, linh hoạt và thích ứng hơn trong không gian kinh tế toàn cầu. Sự thay đổi này đòi hỏi một phương thức quản trị mới, vượt ra khỏi mô hình quản lý theo từng lĩnh vực riêng lẻ để hướng tới cách tiếp cận liên ngành, linh hoạt, đủ năng lực xử lý các thách thức mang tính xuyên lĩnh vực như chuyển đổi số, biến đổi khí hậu hay an ninh năng lượng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, chính sự chuyển đổi toàn diện về tư duy và mô hình quản trị sẽ giúp ASEAN không chỉ thích ứng với thế giới đang biến động mạnh mẽ mà còn tạo ra nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn của khu vực.

Nhìn lại hơn một thập kỷ qua, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá ASEAN đã làm rất tốt câu chuyện kết nối với những con số ấn tượng: số người dùng internet tăng gấp đôi, hạ tầng 4G phủ gần như toàn bộ khu vực, 5G đang nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn mới. Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế – xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không chỉ dừng lại ở việc “có kết nối hay không, có an toàn hay không”.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới cho xã hội hay không. Chính từ yêu cầu này, ASEAN đang cùng nhau thúc đẩy quá trình chuyển đổi hạ tầng viễn thông thành hạ tầng số, làm nền tảng cho chuyển đổi số và trở thành hạ tầng của sản xuất trong giai đoạn phát triển mới.

Tám định hướng trọng tâm cho chuyển đổi số ASEAN

Nhấn mạnh chuyển từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng trí tuệ không còn là một lựa chọn, mà là một tất yếu của thời đại số,  Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng ASEAN cần một kế hoạch tổng thể số mới mang tính dẫn dắt, tích hợp và bao trùm, vượt ra khỏi cách tiếp cận phát triển số đơn lẻ để hướng tới một không gian ASEAN số thống nhất và một mạng lưới trí tuệ AI ASEAN thống nhất.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất tám định hướng trọng tâm cho quá trình chuyển đổi số của ASEAN trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, về hạ tầng, trọng tâm chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số và hạ tầng trí tuệ, với kết nối thông minh, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G, 6G, vệ tinh và thiết bị số. AI chính thức trở thành một thành phần cốt lõi của hạ tầng số. Mỗi quốc gia xây dựng hạ tầng trí tuệ của riêng mình, đồng thời hình thành hạ tầng trí tuệ chung của ASEAN.

Thứ hai, về chính phủ số, ASEAN cần chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số, vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với bất định, thảm họa.

Thứ ba, về an toàn và tin cậy, trọng tâm chuyển từ cung cấp dịch vụ số tin cậy sang xây dựng hệ sinh thái số tin cậy, tăng cường hợp tác khu vực trong chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới.

Thứ tư, về phát triển bao trùm số, định hướng chuyển từ mở rộng kết nối sang nâng cao năng lực số, từ mở rộng tiếp cận kinh tế số sang xây dựng xã hội số trao quyền cho người dân.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, ASEAN cần chuyển từ phát triển nhân lực số phổ thông sang nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ nhân tài trong các lĩnh vực AI, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu, đủ năng lực làm chủ, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo.

Thứ sáu, về đổi mới sáng tạo, trọng tâm chuyển từ hỗ trợ khởi nghiệp đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, với sandbox, khung chính sách thúc đẩy kinh tế sáng tạo, dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua spin-off và liên doanh.

Thứ bảy, về kinh tế, thương mại và công nghiệp, ASEAN cần chuyển từ mở cửa dịch vụ số xuyên biên giới sang vận hành thị trường số thông suốt, cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp thông minh và dịch vụ số phục vụ thương mại, logistics xuyên biên giới.

Thứ tám, Bộ trưởng đề xuất bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn ICT và tích hợp tiêu chí ESG vào các chính sách số của ASEAN.