Việt Nam tăng tốc chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm

Ngày 28 và 29/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm (LTTP) ở Việt Nam trong tiến trình toàn cầu: Hài hòa các ưu tiên, thúc đẩy hợp tác và triển khai thực hiện”.

Nội dung trọng tâm của hội thảo là rà soát các hoạt động về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm của các đối tác đang triển khai tại Việt Nam và thảo luận về lộ trình toàn cầu về chuyển đổi hệ thống nông nghiệp thực phẩm của FAO. Đây là khuôn khổ hành động nhằm hỗ trợ các quốc gia đồng thời đạt được các mục tiêu về an ninh lương thực, dinh dưỡng, tăng trưởng kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và giảm phát thải.

Lộ trình toàn cầu được xây dựng trên 10 lĩnh vực chuyển đổi trọng tâm và khoảng 120 hành động ưu tiên, cung cấp một khung tham chiếu tích hợp, có thể điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với điều kiện và ưu tiên phát triển của từng quốc gia.

Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, gồm: hoàn thiện thể chế và mô hình quản trị hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng sinh thái, kinh tế tuần hoàn và phát thải thấp; quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên; đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời huy động các nguồn lực trong nước và quốc tế để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu Net Zero.

Theo các đại biểu, Lộ trình Toàn cầu của FAO có mức độ tương thích cao với các mục tiêu mà Việt Nam đã đặt ra trong Quyết định số 300/QĐ-TTg. Các mục tiêu này bao gồm nâng cao thu nhập cho nông dân, cải thiện dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, thúc đẩy sản xuất sinh thái, giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn chuỗi giá trị nông nghiệp. Việc vận dụng hiệu quả lộ trình sẽ giúp Việt Nam kết nối các mục tiêu phát triển trong nước với các cam kết quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thu hút nguồn lực, công nghệ và các sáng kiến hợp tác để thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm.

Một điểm nhấn được nhiều đại biểu ghi nhận là Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những quốc gia tiên phong tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm. Kết quả này đến từ việc sớm ban hành Kế hoạch hành động quốc gia, thành lập Đối tác Chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm (FST Partnership) và triển khai nhiều mô hình thí điểm tại các địa phương. Ông Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhận định việc vận dụng Lộ trình Toàn cầu của FAO sẽ tạo động lực để Việt Nam thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống nông nghiệp - lương thực theo hướng đồng bộ, hiệu quả và bền vững hơn.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm không còn là một xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trước những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực, dinh dưỡng.

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, thay vì chỉ chú trọng gia tăng sản lượng, ngành nông nghiệp cần chuyển sang tạo ra nhiều giá trị hơn thông qua một hệ thống lương thực - thực phẩm xanh, an toàn, phát thải thấp và có khả năng chống chịu cao. Đây sẽ là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Đánh giá về tiến trình này, ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam, ghi nhận Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, theo ông, thách thức trong giai đoạn tới không còn nằm ở việc "sản xuất nhiều hơn" mà là lựa chọn đúng những ưu tiên có khả năng tạo ra sự thay đổi mang tính hệ thống.

Đại diện FAO nhấn mạnh, thành công của quá trình chuyển đổi sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối hiệu quả giữa chính sách, thể chế, đầu tư, khoa học - công nghệ và động lực thị trường. Trong đó, ba nguyên tắc cốt lõi cần được bảo đảm là duy trì chính sách nhất quán, tập trung vào các ưu tiên tạo hiệu ứng lan tỏa và triển khai các giải pháp ở quy mô đủ lớn để tạo ra những thay đổi thực chất đối với hệ thống lương thực - thực phẩm của Việt Nam.