Với cao, ngã đau

Thủ tướng Mateo Renzi.

Cử tri nước này đã bác bỏ chủ định sửa đổi Hiến pháp của Thủ tướng Mateo Renzi và vì ông Renzi gắn sự đồng ý của cử tri cho sửa đổi Hiến pháp với sự tiếp tục tồn tại của Chính phủ đương nhiệm nên ông Renzi đã không còn sự lựa chọn nào khác nữa ngoài phải từ chức.

Những diễn biến này vừa là nghịch lý vừa là bi kịch đối với cả Italy lẫn EU. Trong hai năm rưỡi cầm quyền ở Italy đến nay, ông Renzi đã thực thi được nhiều cuộc cải cách chính trị, kinh tế và xã hội hơn tất cả những người tiền nhiệm kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.

Cả trong lẫn ngoài đất nước này đều thấy sửa đổi Hiến pháp hiện hành là cần thiết và lẽ ra phải được thực hiện từ lâu rồi bởi Hiến pháp có từ năm 1947 này là nguyên nhân chính khiến chính trường luôn bị phân rẽ và tê liệt, Chính phủ thường xuyên thay đổi và xã hội mất ổn định, mọi bất cập không được khắc phục kịp thời.

Vậy mà cử tri ở nước này vẫn bác bỏ chủ định cấp tiến của ông Renzi. Ông Renzi đã với lên cao bằng sách lược “được ăn cả, ngã về không” khi tuyên bố sẽ từ chức nếu cử tri bác bỏ việc sửa đổi Hiến pháp.

Và vị Thủ tướng này đã bị ngã đau khi cử tri tận dụng cuộc trưng cầu dân ý này để trừng phạt ông Renzi đã cam kết nhiều mà thực hiện ít, đã không cải thiện được tình hình kinh tế - xã hội, đã bất chấp phe đối lập trong khi lẽ ra phải hoà hoãn và hợp tác với phe đối lập.

Trưng cầu dân ý về sửa đổi Hiến pháp là việc cần thiết, nhưng việc ông Renzi gắn số phận chính trị của mình vào kết quả trưng cầu dân ý lại hoàn toàn không cần thiết. Nó chỉ cho thấy vị Thủ tướng này đã quá tự tin hoặc đã thiếu mẫn cảm chính trị ở Italy.

Hệ luỵ của những diễn biến mới này là mất ổn định chính trị ở Italy, là cơ hội để những lực lượng cánh hữu, dân tuý, dân tộc chủ nghĩa và phản đối EU trỗi dậy, là một vòng luẩn quẩn mới về chính trị nội bộ ở Italy trong khi cuộc khủng hoảng tài chính và nợ công chưa được khắc phục và tác động của việc nước Anh ra khỏi EU ngày càng thêm tai hại.

EU bị vạ lây và không thể yên cũng vì thế.