Vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Vẫn khó

Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn vay từ ngân hàng.

Sáng ngày 29/7, Cục Tài chính DN kết hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức hội thảo Hỗ trợ DN tiếp cận các nguồn vốn trong và ngoài nước. Nhiều DN đã thẳng thắn cho biết vẫn rất khó với tay vào vốn vay ngân hàng.

Đợi ở ngân hàng

TS Nguyễn Tiến Đông- Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế Ngân hàng Nhà nước, cho biết, từ năm 2014 đến nay, dư nợ tín dụng của các DN không ngừng tăng, hiện đang duy trì ở mức khoảng 60% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế. Tính đến thời điểm 31/5/2016, dư nợ tín dụng toàn hệ thống TCTD đối với DN tăng 14% so với tín dụng lớn nhất 75% và tốc độ tăng trưởng dư nợ nhanh nhất 18%.

Tỷ lệ nợ xấu của DN có xu hướng giảm: năm 2015 giảm 14% so với năm 2014. Với nguồn vốn huy động dồi dào, các TCTD đã và đang tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng với lãi suất và dịch vụ tốt hơn.

Dẫn số liệu từ bài tham luận của TS Nguyễn Tiến Đông, Phó Cục trưởng Cục Tài chính Đặng Quyết Tiến thắc mắc: Tại sao DN nhỏ và vừa vẫn thiếu vốn?

Có mặt tại Hội thảo, chị Hà là một khách hàng có nhu cầu vay vốn ngân hàng nói: “Vì thiếu vốn nên tôi phải đến đây để nói lên được nguyên vọng của mình. Tôi mong muốn ngân hàng đưa ra một giải pháp, muốn vay thêm 100 tỷ đồng để đưa dự án đi vào hoạt động”.

Cụ thể, chị đang triển khai Dự án khu sinh thái nghỉ dưỡng cho người cao tuổi ở Sóc Sơn, Hà Nội. Dự án đã có đất do thành phố cấp 50 năm và một phần đất mua thêm sổ đỏ đứng tên chị. Bản thân Tổng cục Du lịch đánh giá đây là dự án an sinh xã hội. Những năm 2011-2012, Công ty đã từng tiếp cận vốn ngân hàng trong biên độ vay lãi suất lên tới 24%. Và để giữ hình ảnh đẹp thì doanh nghiệp phải vay để trả nợ, nên ngắc ngoải, dẫn đến phát sinh nợ với 2 lý do.

Lý do thứ nhất, với phần đất 50 năm chị thuê theo quy định của Sở Tài nguyên- Môi trường, trả tiền theo năm nên không thể vay thế chấp được vốn ngân hàng trong khi theo yêu cầu của ngân hàng, phải thanh toán tiền một thể. Lý do thứ hai, chị có nguyện vọng đưa phần đất có sổ đỏ để vay dưới dạng thế chấp tài sản nhưng cũng bị lắc đầu.

Bà Trần Kim Quế- Công ty TNHH Phương Nam chuyên làm về khuôn mẫu bổ sung thêm về nguyện vọng vay vốn: Công ty đang vay vốn lưu động tại Ngân hàng Vietcombank là 35 tỷ đồng với lãi suất thương mại 7- 8%/năm và không hề có nợ quá hạn. Nay muốn được chuyển sang vay vốn ở Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa có được không, và sẽ được hỗ trợ lãi suất như thế nào?

Ông Lê Tất Thành đến từ Bắc Giang, là 1 trong 62 nhà nông sáng chế không chuyên nghiệp, là nhà nông thành lập DN, có những sản phẩm do mình chế tạo ra như máy tuốt lạc, máy sạ lúa. Sản phẩm đã được thị trường chứng minh tính khả thi. “Tôi là DN công nghiệp phục vụ nông nghiệp, mong muốn tiếp cận vốn từ Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa để mở rộng sản xuất, mong muốn được Quỹ chú ý”- ông Thành nói.

Cái khó của ngân hàng

Trong 2 năm trở lại đây, chương trình kết nối ngân hàng - DN cũng như thông qua các chương trình, chính sách hỗ trợ. Một số ngân hàng cũng đã chủ động nắm bắt nhu cầu vay vốn của DN cam kết cung cấp các sản phẩm tín dụng phù hợp. Tại các ngân hàng có ảnh hưởng lớn như Viettinbank, Vietcombank triển khai các quỹ hỗ trợ DN. Trong khi đó những ngân hàng quy mô nhỏ hơn như Ngân hàng Quốc dân (NCB) hỗ trợ bổ sung vốn lưu động phục vụ hoạt động kinh doanh.

Chẳng hạn khách hàng là các DN doanh thu từ 20 tỷ đồng đến 400 tỷ đồng/năm chưa từng có quan hệ tín dụng tại NCB hoặc hiện tại đã tất toán khoản vay, hoàn thành các nghĩa vụ tại NCB sẽ được vay ban đầu không tài sản đảm bảo. Tổng hạn mức vay tối đa lên tới 7 tỷ đồng, vay không TSĐB lên tới 2,8 tỷ đồng quỹ để tiếp cận DN.

Tuy rằng, dù nhiều ngân hàng chủ động nắm bắt nhu cầu vay vốn của DN nhưng tiếp cận vốn vẫn là bài toán khó trường kỳ với DN vừa và nhỏ.

Đại diện Ngân hàng Vietinbank cho biết, có thể do lịch sử của DN nên ngân hàng rất khó khăn với những trường hợp có nợ xấu.
Chưa kể với trường hợp xây dựng cơ sở nghỉ dưỡng, mảng này đã được nhắc đến nhưng chưa được triển khai nhiều. Do vậy phía ngân hàng cần phải cẩn trọng đánh giá lại tính khả thi của dự án.

Ông Đặng Quyết Tiến thừa nhận, tình trạng DN vừa và nhỏ khó tiếp cận vốn là có thật. Nguyên nhân là do sức khỏe nội tại của DN, DN không có tài sản đảm bảo. Thông tin tài chính minh bạch là chìa khóa để DN tiếp cận ngân hàng.

Trong đó, khó khăn lớn nhất trong việc cho vay đối với DNNVV là tính minh bạch, hệ thống báo cáo tài chính chưa được các doanh nghiệp thực sự quan tâm nên số liệu phản ánh chưa chính xác, chưa được kiểm toán, thiếu tin cậy, vì vậy TCTD thiếu thông tin khi phân tích, đánh giá và thẩm định nhu cầu vay vốn của DNNVV. Những vấn đề từ nội tại đó đã dẫn tới các DNNVV chưa/không đáp ứng đủ các điều kiện vay vốn theo quy định pháp luật và quy trình quản trị rủi ro tại các TCTD.

Vẫn theo ông Tiến, hiện nay thị trường vốn chưa phát triển nên hệ thống ngân hàng chịu nhiều áp lực vốn. Ngoài ra, các TCTD còn gặp khó khăn trong khâu thẩm định dự án, phương án sản xuất kinh doanh của các DN; khó khăn trong việc xử lý tài sản thế chấp, thu hồi nợ vay do thời gian thực hiện các thủ tục pháp lý kéo dài, cách thức xử lý chậm trễ của các cơ quan có thẩm quyền...