Vui - buồn cổ động viên thời số hóa

Mặt trái của cổ vũ thời số

Thất bại của U23 Việt Nam tại bán kết không chỉ khép lại hành trình của một giải đấu, mà còn mở ra một hiệp đấu khác trên mạng xã hội – nơi cảm xúc của người hâm mộ chuyển trạng thái với tốc độ chóng mặt. Trước đó chỉ vài ngày, sau chuỗi trận toàn thắng ở vòng bảng, nhiều cầu thủ trẻ được tung hô như “niềm hy vọng tương lai”, “thế hệ vàng mới”. Những đoạn video ghi lại khoảnh khắc ăn mừng, bàn thắng đẹp hay phát biểu tự tin của cầu thủ nhanh chóng lan truyền, thu hút hàng trăm nghìn lượt tương tác.

Tuy nhiên, ngay sau trận thua ở bán kết, bầu không khí ấy lập tức đảo chiều. Trên các nền tảng như Facebook, TikTok hay YouTube, hàng loạt bình luận nhắm trực tiếp vào một số cá nhân: từ thủ môn, hậu vệ đến tiền đạo bỏ lỡ cơ hội. Không ít người dùng mạng xã hội công khai chỉ trích sai lầm cá nhân, gán trách nhiệm thất bại cho một vài cầu thủ trẻ, thậm chí đào lại những tình huống cũ để “kết tội”. Một số trang mạng còn cắt ghép hình ảnh khoảnh khắc mắc lỗi, đặt tiêu đề giật gân, vô hình trung tiếp thêm nhiên liệu cho làn sóng phẫn nộ.

Hiện tượng này không phải cá biệt. Trước đó, bóng đá Việt Nam từng chứng kiến những trường hợp tương tự. Sau thất bại của đội tuyển quốc gia tại vòng loại World Cup hay các giải khu vực, nhiều cầu thủ từng phải khóa bình luận cá nhân, thậm chí tạm rời mạng xã hội vì không chịu nổi áp lực từ những lời công kích. Có cầu thủ trẻ thừa nhận trong các cuộc phỏng vấn rằng họ “ám ảnh” khi đọc bình luận tiêu cực, dù bản thân đã nỗ lực hết sức trên sân.

Mạng xã hội, trong trường hợp này, vừa là nơi lan tỏa tình yêu bóng đá, vừa trở thành không gian khuếch đại cảm xúc đám đông. Khi đội tuyển chiến thắng, cảm xúc tích cực được nhân lên nhiều lần; nhưng khi thất bại, sự thất vọng cũng lan truyền với tốc độ tương tự. Đáng chú ý, không ít bình luận chỉ dừng ở việc quy chụp, mạt sát, thay vì phân tích chuyên môn hay đặt kết quả trong bối cảnh tổng thể của một tập thể còn non trẻ, đang trong quá trình tích lũy kinh nghiệm.

Sự đối lập ấy đặt ra câu hỏi về văn hóa cổ vũ trong thời đại số. Việc yêu bóng đá dường như ngày càng gắn chặt với kết quả tức thời, trong khi sự kiên nhẫn – yếu tố cần thiết để đồng hành cùng các đội trẻ – lại dễ dàng bị bỏ quên. Với U23 Việt Nam, phần lớn cầu thủ vẫn đang ở giai đoạn hoàn thiện kỹ năng và tâm lý thi đấu. Một cú ngã ở bán kết, xét trên bình diện phát triển, không phải thất bại thảm họa, mà là trải nghiệm cần thiết cho chặng đường dài.

Từ câu chuyện của U23 Việt Nam, có thể thấy bóng đá không chỉ phản chiếu trình độ chuyên môn, mà còn phản ánh cách xã hội – đặc biệt là cộng đồng mạng – ứng xử với thành công và thất bại. Khi những lời tung hô quá đà nhanh chóng bị thay thế bằng trách móc và công kích, điều bị tổn thương không chỉ là tâm lý cầu thủ, mà còn là chính tinh thần thể thao mà người hâm mộ luôn nhắc đến.

Đã đến lúc chấn chỉnh

Sau những biến động cảm xúc quanh hành trình của U23 Việt Nam, câu chuyện không còn dừng lại ở một trận thua hay một giải đấu, mà đặt ra vấn đề rộng hơn: văn hóa cổ vũ bóng đá trong thời đại mạng xã hội đang đi về đâu. Khi những lời tung hô quá đà nhanh chóng bị thay thế bằng trách móc, công kích cá nhân, nhiều ý kiến cho rằng đã đến lúc cần nhìn thẳng và chấn chỉnh cách người hâm mộ thể hiện tình yêu bóng đá của mình.

Theo chuyên gia tâm lý học Giang Đinh, phản ứng dữ dội trên mạng xã hội sau thất bại không phải là hiện tượng mới, nhưng đang trở nên nghiêm trọng hơn trong môi trường số. “Mạng xã hội khuếch đại cảm xúc đám đông. Một thất bại trong thể thao vốn đã khó chấp nhận, khi cộng hưởng với hàng nghìn bình luận tiêu cực, có thể tạo ra áp lực tâm lý rất lớn, đặc biệt với các cầu thủ trẻ”. Theo bà, việc bị chỉ trích công khai, dai dẳng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự tự tin, phong độ thi đấu và cả quá trình phát triển lâu dài của vận động viên.

“Văn hóa cổ vũ hiện nay tồn tại nghịch lý: khi thắng thì tập thể được thần tượng hóa, khi thua thì cá nhân bị ‘tế’ trên mạng. Điều này phản ánh sự thiếu trưởng thành trong tiếp nhận thông tin và ứng xử cảm xúc của người dùng mạng xã hội”, bà nói.

Vai trò của truyền thông và các nền tảng số trong việc định hướng dư luận cũng rất quan trọng, việc giật tít cảm xúc, cắt ghép sai lầm cá nhân để thu hút lượt xem vô tình đẩy cầu thủ vào tâm điểm chỉ trích, thay vì giúp công chúng nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện. Truyền thông cần đóng vai trò làm dịu cảm xúc, phân tích chuyên môn, thay vì chạy theo làn sóng phẫn nộ..,

Bên cạnh đó, việc chấn chỉnh văn hóa cổ vũ không thể chỉ trông chờ vào ý thức cá nhân, mà cần sự phối hợp từ nhiều phía: liên đoàn, câu lạc bộ, truyền thông và cả nền tảng mạng xã hội. Những chiến dịch kêu gọi cổ vũ văn minh, các thông điệp bảo vệ cầu thủ trẻ, hay việc kiểm soát, hạn chế bạo lực ngôn từ trên không gian mạng là những giải pháp được nhiều chuyên gia đề xuất.

Bóng đá là hành trình dài của thắng – thua và trưởng thành. Việc đồng hành cùng đội tuyển không chỉ thể hiện ở những khoảnh khắc chiến thắng, mà còn ở cách người hâm mộ đối diện với thất bại. Chấn chỉnh văn hóa cổ vũ vì thế không chỉ để bảo vệ cầu thủ, mà còn để giữ gìn chính tinh thần thể thao mà người hâm mộ luôn tự hào.