Xây dựng nông thôn mới ở Đắk Lắk: Lấy sự đổi thay trong đời sống người dân làm thước đo

PV: Thưa ông, bước vào giai đoạn phát triển mới, đâu là yêu cầu cốt lõi đặt ra đối với chương trình xây dựng nông thôn mới ở Đắk Lắk? Làm thế nào để chương trình không dừng lại ở việc hoàn thành các tiêu chí mà thực sự tạo ra chuyển biến trong đời sống người dân?

Ông Hồ Văn Nhân: Theo tôi, yêu cầu quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy xây dựng nông thôn mới, chuyển từ chú trọng số lượng tiêu chí sang chất lượng và hiệu quả thực chất. Việc hoàn thành các tiêu chí, đầu tư hạ tầng là cần thiết, nhưng đó không phải đích đến cuối cùng. Giá trị của chương trình phải được đo bằng việc người dân có việc làm, thu nhập ổn định hơn, được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ thiết yếu và được sống trong môi trường ngày càng chất lượng.

Vì vậy, xây dựng nông thôn mới giai đoạn tới phải gắn kết đồng bộ giữa phát triển hạ tầng, tổ chức sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao chất lượng đời sống. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải thực sự là chủ thể tham gia xây dựng và giám sát chương trình.

Chúng tôi xác định không chạy theo thành tích, không huy động quá sức dân, không đầu tư những công trình chưa thực sự cần thiết. Mỗi tiêu chí, mỗi công trình phải được xem xét trên cơ sở hiệu quả mang lại và khả năng duy trì lâu dài. Nông thôn mới không phải là một danh hiệu đạt được rồi dừng lại, mà là quá trình phát triển thường xuyên, liên tục.

PV: Đắk Lắk có nhiều lợi thế về nông nghiệp hàng hóa, kinh tế rừng, du lịch cộng đồng và bản sắc văn hóa các dân tộc. Theo ông, cần làm gì để biến những lợi thế này thành động lực nâng cao thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn?

Ông Hồ Văn Nhân: Đắk Lắk có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế nông thôn với các sản phẩm thế mạnh như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cây ăn quả và nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương. Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành động lực khi được tổ chức khai thác hiệu quả, gắn với chế biến, tiêu thụ và nhu cầu thị trường.

Theo tôi, cần tập trung tổ chức lại sản xuất theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị nông sản; phát triển vùng nguyên liệu, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đặc biệt, phải phát huy vai trò của hợp tác xã, doanh nghiệp trong liên kết với nông dân, hình thành chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ ổn định. Với chương trình OCOP, không chỉ dừng ở đánh giá, phân hạng sản phẩm mà quan trọng hơn là hỗ trợ đầu ra, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.

Bên cạnh nông nghiệp, cần khai thác hợp lý tiềm năng du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống, cảnh quan và bảo vệ rừng. Đồng thời, phát triển ngành nghề nông thôn, sơ chế, chế biến nông sản và các dịch vụ tại chỗ để tạo thêm việc làm.

Điều quan trọng là không áp dụng một mô hình phát triển đồng nhất cho tất cả các địa phương. Mỗi xã cần căn cứ vào điều kiện, lợi thế và đặc điểm dân cư để lựa chọn hướng đi phù hợp. Phát triển phải có trọng tâm, tránh dàn trải, phong trào; mục tiêu cuối cùng là giúp người dân nâng cao giá trị lao động và chủ động hơn trước những biến động của thị trường.

PV: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô địa bàn và yêu cầu quản lý ở cấp xã có nhiều thay đổi. Với vai trò của Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh, ông nhìn nhận những khó khăn lớn nhất hiện nay là gì và sẽ tập trung tham mưu, hỗ trợ cơ sở ra sao để chương trình không bị gián đoạn, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới?

Ông Hồ Văn Nhân: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn quản lý của nhiều xã rộng hơn, trong khi điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực có sự khác biệt. Điều này đặt ra yêu cầu phải rà soát lại toàn diện hiện trạng, nhu cầu đầu tư, các nhiệm vụ đang triển khai và năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Khó khăn không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở việc cập nhật số liệu, kế thừa kế hoạch, xác định trách nhiệm quản lý và bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai liên tục. Nếu không đánh giá sát thực tế, rất dễ xảy ra tình trạng những khu vực còn khó khăn chưa được nhận diện đầy đủ, nguồn lực phân bổ chưa đúng trọng tâm.

Vì vậy, trước hết cần rà soát cụ thể từng xã, từng khu vực dân cư, xác định rõ những nội dung đã đạt, chưa đạt và nhu cầu cần ưu tiên. Đặc biệt, không thể chỉ nhìn vào kết quả bình quân của một xã có địa bàn rộng mà phải nhận diện đúng những thôn, buôn, khu vực còn thiếu hạ tầng và điều kiện phát triển.

Với chức năng của mình, Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh sẽ tập trung thực hiện tốt công tác tham mưu, hướng dẫn, phối hợp, kiểm tra, đôn đốc và nắm bắt tình hình tại cơ sở; đồng thời hỗ trợ địa phương trong xây dựng kế hoạch, tổng hợp nhu cầu, theo dõi tiến độ và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền giải quyết.

Chúng tôi cũng xác định phải quan tâm đúng mức đến những địa bàn khó khăn, người nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Công bằng trong xây dựng nông thôn mới không có nghĩa là chia đều nguồn lực, mà là ưu tiên phù hợp cho những nơi còn thiếu thốn, nơi người dân cần được hỗ trợ nhiều hơn để có cơ hội phát triển. Sắp xếp đơn vị hành chính phải đi cùng với nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân, tuyệt đối không để các nhiệm vụ phát triển nông thôn bị gián đoạn.

PV: Từ nay đến năm 2030, ông kỳ vọng điều gì sẽ thay đổi rõ nét nhất trong diện mạo nông thôn Đắk Lắk? Đâu là thước đo quan trọng nhất để đánh giá thành công của chương trình trong giai đoạn mới?

Ông Hồ Văn Nhân: Trong giai đoạn 2026-2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới theo định hướng, quy định mới của Trung ương, phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Trọng tâm là rà soát hiện trạng, xác định mục tiêu và lộ trình phù hợp; nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế hợp tác, sản phẩm OCOP, thúc đẩy liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản; đồng thời quan tâm hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường, phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Người dân phải được biết, được tham gia và giám sát việc sử dụng các nguồn lực, kết quả thực hiện chương trình.

Điều chúng tôi kỳ vọng nhất không phải chỉ là có thêm bao nhiêu xã đạt chuẩn hay hoàn thành bao nhiêu tiêu chí, mà là người dân thực sự cảm nhận được sự đổi thay trong cuộc sống hằng ngày: Có thêm việc làm, thu nhập tốt hơn; nông sản có đầu ra ổn định; giao thông, trường học, cơ sở y tế được cải thiện; môi trường sống sạch hơn và con em ở vùng khó khăn có thêm cơ hội học tập, phát triển.

Đặc biệt, thành quả ấy phải đến được với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới. Khi người dân không chỉ nhìn thấy những công trình mới mà còn cảm nhận được cuộc sống tốt hơn, có thêm niềm tin và động lực vươn lên, đó mới là thành công thực chất của xây dựng nông thôn mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!