Xe Trung Quốc an toàn tới đâu, đã sánh được với xe Nhật, Hàn?

Trong nhiều năm, xe Trung Quốc thường bị người tiêu dùng nghi ngại về chất lượng kết cấu và khả năng bảo vệ người ngồi trong xe khi xảy ra tai nạn. Nhưng ngành công nghiệp ô tô nước này đã thay đổi nhanh chóng. Một số mẫu xe mới của BYD đã đạt kết quả đáng chú ý trong các chương trình đánh giá an toàn quốc tế, cạnh tranh trực tiếp với những mẫu xe Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các kết quả thử nghiệm của Euro NCAP, tổ chức đánh giá an toàn ô tô độc lập tại châu Âu, cho thấy một số mẫu xe Trung Quốc đã đạt 5 sao, mức xếp hạng cao nhất. Đáng chú ý, ở một số tiêu chí bảo vệ người ngồi trong xe, chúng không thua kém các đối thủ đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc.

Xe Trung Quốc không còn yếu thế trong thử nghiệm va chạm

Một ví dụ là BYD Atto 3, mẫu SUV điện được Euro NCAP thử nghiệm năm 2022. Xe đạt 5 sao, với tỷ lệ điểm bảo vệ người lớn 91%, bảo vệ trẻ em 89%, bảo vệ người tham gia giao thông dễ bị tổn thương 69% và hỗ trợ an toàn 74%.

Đặt cạnh Toyota bZ4X, một mẫu SUV điện Nhật Bản cùng được thử nghiệm trong năm 2022, kết quả cho thấy BYD Atto 3 không hề lép vế. Toyota đạt lần lượt 88%, 87%, 79% và 91% ở bốn nhóm tiêu chí trên.

Như vậy, Atto 3 có điểm bảo vệ người lớn và trẻ em cao hơn đối thủ Nhật Bản, trong khi Toyota vượt trội ở khả năng bảo vệ người đi bộ, người đi xe đạp và các hệ thống hỗ trợ an toàn.

Báo cáo Euro NCAP cho biết khoang hành khách của Atto 3 duy trì được độ ổn định trong thử nghiệm va chạm trực diện lệch tâm. Ở thử nghiệm va chạm bên với rào chắn di động, xe bảo vệ tốt các vùng cơ thể quan trọng và đạt điểm tối đa. Tuy nhiên, trong thử nghiệm va chạm với cột bên, mức bảo vệ vùng ngực người ngồi trong xe chỉ được đánh giá yếu.

Đây là chi tiết cho thấy việc một mẫu xe đạt 5 sao không có nghĩa mọi bộ phận đều bảo vệ người ngồi ở mức tối ưu.

Một trường hợp khác là BYD Seal, mẫu sedan điện được Euro NCAP thử nghiệm năm 2023. Xe đạt 5 sao, với điểm bảo vệ người lớn 89%, trẻ em 87%, người tham gia giao thông dễ bị tổn thương 82% và hỗ trợ an toàn 76%.

Trong cùng năm, Hyundai Ioniq 6 của Hàn Quốc cũng đạt 5 sao. Mẫu xe này đạt lần lượt 97%, 87%, 66% và 90% ở bốn nhóm tiêu chí.

So sánh cho thấy Hyundai có điểm bảo vệ người lớn và hỗ trợ an toàn cao hơn, trong khi BYD Seal đạt điểm tốt hơn ở khả năng bảo vệ người tham gia giao thông dễ bị tổn thương. Hai mẫu xe có cùng điểm bảo vệ trẻ em.

Euro NCAP đánh giá khoang hành khách của BYD Seal duy trì ổn định trong thử nghiệm va chạm trực diện. Xe đạt điểm tối đa trong nhóm thử nghiệm va chạm bên, bao gồm va chạm với rào chắn di động và cột bên.

Những kết quả này cho thấy các nhà sản xuất Trung Quốc đã có khả năng phát triển kết cấu thân xe đáp ứng những yêu cầu khắt khe của các chương trình thử nghiệm an toàn quốc tế.

Tuy nhiên, các tỷ lệ điểm của Euro NCAP là kết quả đánh giá theo từng nhóm tiêu chí, không phải xác suất sống sót khi xảy ra tai nạn. Trong đó, bảo vệ người lớn và trẻ em phản ánh khả năng bảo vệ người ngồi trong xe khi va chạm; nhóm người tham gia giao thông dễ bị tổn thương đánh giá khả năng bảo vệ người đi bộ, đi xe đạp; còn hỗ trợ an toàn tập trung vào các công nghệ giúp phòng tránh tai nạn.

Việc so sánh cũng cần thực hiện giữa những mẫu xe được thử nghiệm cùng năm, bởi Euro NCAP thường xuyên cập nhật quy trình và tiêu chuẩn đánh giá.

Khoảng cách công nghệ và độ tin cậy

Nếu kết quả thử nghiệm va chạm cho thấy xe Trung Quốc đã tiến bộ đáng kể, các hệ thống hỗ trợ lái lại đặt ra một vấn đề khác.

Tháng 10/2024, Euro NCAP công bố đánh giá hệ thống hỗ trợ lái trên BYD Atto 3 đời 2022. Hệ thống này bị xếp loại "Not Recommended" (không khuyến nghị) đối với chức năng hỗ trợ lái trên đường cao tốc.

Theo báo cáo, khi phát hiện người lái không phản ứng, xe ngắt chức năng hỗ trợ giữ làn nhưng vẫn duy trì kiểm soát hành trình thích ứng. Khi camera hoặc radar bị che khuất, hệ thống chỉ phát cảnh báo mà không tự ngắt. Euro NCAP cho rằng khả năng dự phòng an toàn trong tình huống người lái mất khả năng điều khiển còn yếu.

Đây là đánh giá riêng về hệ thống hỗ trợ lái, không phải kết quả thử nghiệm va chạm hay đánh giá tổng thể độ an toàn của chiếc xe.

Tháng 9/2025, Euro NCAP công bố kết quả đánh giá lại sau khi BYD cải tiến hệ thống. Có hai phiên bản được đánh giá riêng.

Atto 3 đời 2025, sử dụng hệ thống hỗ trợ lái của Bosch, được xếp loại "Good" (tốt). Trong khi đó, Atto 3 đời 2022 sử dụng hệ thống Veoneer sau khi được cập nhật phần mềm phiên bản mới đạt mức "Moderate" (trung bình).

Theo Euro NCAP, bản đời 2022 đã cải thiện đáng kể khả năng dự phòng an toàn và giám sát người lái. Tuy nhiên, khả năng nhận diện tay người lái trên vô-lăng vẫn chưa thực sự đáng tin cậy. Với bản đời 2025, hệ thống có khả năng đưa xe dừng lại an toàn và có kiểm soát khi phát hiện người lái không phản ứng.

Hai kết quả này cho thấy những hạn chế về an toàn chủ động có thể được khắc phục thông qua nâng cấp phần mềm hoặc thay đổi hệ thống phần cứng. Tuy nhiên, mức độ cải thiện giữa các phiên bản không giống nhau.

Trường hợp Atto 3 cũng cho thấy một đặc điểm của ô tô hiện đại: an toàn không chỉ phụ thuộc vào thép, túi khí hay cấu trúc hấp thụ xung lực mà còn liên quan trực tiếp đến phần mềm điều khiển.

Một chiếc xe có thể vượt qua những bài thử nghiệm va chạm khắt khe nhưng vẫn tồn tại hạn chế trong khả năng nhận diện nguy cơ, phanh tự động hoặc xử lý khi người lái không phản ứng.

Bên cạnh đó, kết quả thử nghiệm của một mẫu xe mới cũng chưa đủ để kết luận về độ tin cậy trong suốt vòng đời sử dụng. Các bài thử nghiệm va chạm thường được thực hiện trên xe mới, trong điều kiện kiểm soát. Chúng không thay thế được dữ liệu về độ bền của hệ thống phanh, lái, điện tử, cảm biến và các thiết bị an toàn sau nhiều năm vận hành.

Với xe điện, vấn đề còn liên quan đến khả năng cách ly hệ thống điện cao áp khi xảy ra tai nạn, nguy cơ cháy pin và khả năng tiếp cận, cứu hộ người bên trong xe. Đây là những khía cạnh cần được đánh giá riêng, không thể suy ra chỉ từ kết quả va chạm trực diện hoặc va chạm bên.

Một giới hạn khác cần lưu ý là kết quả thử nghiệm ở châu Âu không mặc nhiên áp dụng cho mọi phiên bản cùng tên xe tại các thị trường khác. Trang bị túi khí, hệ thống hỗ trợ lái và cấu hình kỹ thuật có thể khác nhau tùy thị trường. Vì vậy, người mua cần kiểm tra đúng phiên bản được phân phối tại Việt Nam thay vì chỉ dựa vào bảng xếp hạng quốc tế.