Xin lỗi phải đi cùng trách nhiệm
Việc chủ đầu tư Dự án nâng cấp, mở rộng ĐT 753 ở tỉnh Đồng Nai công khai xin lỗi người dân sau sự cố hạ cốt nền khiến nhiều căn nhà rơi vào tình trạng nguy hiểm là một động thái cần thiết. Trong quản lý công, việc thừa nhận sai sót phải đi cùng cơ chế xử lý minh bạch, công bằng và có thể kiểm chứng.
Ở đây, vấn đề không chỉ là kỹ thuật thi công chưa phù hợp thực tế. Vấn đề cốt lõi là trách nhiệm giải trình trong quá trình triển khai dự án công. Một công trình hạ tầng có ý nghĩa kết nối vùng thì quy trình thực hiện càng phải đặt người dân ở vị trí trung tâm. Bất kỳ áp lực nào về tiến độ cũng không thể là lý do để xem nhẹ an toàn và quyền lợi chính đáng của người dân.
Thực tế cho thấy, không ít dự án hạ tầng vẫn tồn tại khoảng trống giữa thiết kế và đời sống. Việc điều chỉnh cao độ nền đường, nếu không được tính toán và kiểm soát đầy đủ tác động thực tế, có thể kéo theo hệ lụy dây chuyền. Nhà dân bị “treo”. Hệ thống thoát nước bị đảo lộn. Nguy cơ mất an toàn gia tăng. Những hệ quả ấy cho thấy công tác dự báo rủi ro và tổ chức thực hiện dự án ở một số khâu chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Vì vậy, khắc phục hậu quả phải đi liền với rà soát trách nhiệm và hoàn thiện quy trình thực thi.
Pháp luật hiện hành đã quy định rõ việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân khi Nhà nước triển khai các dự án phát triển. Các chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đều hướng tới hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Vấn đề còn lại là việc thực thi có theo kịp tinh thần của pháp luật hay không. Trong quá trình triển khai dự án, cần đối thoại trực tiếp với người dân, nhất là với các dự án quy mô lớn, tác động trên diện rộng. Cần công khai phương án bồi thường, vận dụng tối đa chính sách để bảo đảm hài hòa quyền lợi.
Câu chuyện “xin lỗi dân” ở tỉnh Đồng Nai cần gắn với một lộ trình xử lý cụ thể. Lộ trình ấy phải có thời hạn rõ ràng và được công khai để người dân biết. Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể liên quan, từ chủ đầu tư, đơn vị tư vấn đến nhà thầu. Có như vậy mới tránh được tình trạng chỉ quy về “trách nhiệm tập thể”, trong khi không cá nhân nào chịu trách nhiệm cuối cùng.
Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, những sự việc như tại Dự án nâng cấp, mở rộng ĐT 753 ở Đồng Nai là lời nhắc nhở về trách nhiệm trong quá trình thực thi các dự án phát triển. Mỗi mét đường được mở ra không chỉ là con số trong báo cáo tiến độ. Đó còn là không gian sống của người dân bị tác động trực tiếp. Quyền lợi của người dân phải được bảo đảm thỏa đáng mới tạo được nền tảng vững chắc cho sự đồng thuận xã hội. Vì thế, lời xin lỗi với người dân phải được tiếp nối bằng hành động cụ thể, kịp thời, minh bạch.
