Xóm '3 không' tại thủ phủ khoáng sản
Không điện, không sóng điện thoại, không đất sản xuất là hoàn cảnh của hơn 140 hộ dân thuộc hai xóm Bãi Kè (xã Đồng Hợp) và xóm Hợp Thành (xã Tam Hợp) thuộc huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) mấy chục năm qua. Sống giữa một vùng đất được xem là thủ phủ của khoáng sản, trên một diện tích rừng rộng lớn, nằm ngay sát cạnh QL48... nhưng những thứ nói trên đều là xa xỉ với hàng trăm người dân ở đây.
Năm 2010, ông Lê Đức Tiến và 7 hộ gia đình khác ở xóm Hợp Thành góp tiền mua cột, mua dây kéo điện từ ngoài đường lớn vào nhưng cũng không sử dụng được, điện rất phập phù và yếu.
30 năm không điện
Từ ngã ba Săng Lẻ (khu vực sầm uất) chúng tôi rẽ vào 2 xóm Bãi Kè và Hợp Thành. Mặc dù, khoảng cách chỉ có 4km nhưng chúng tôi phải mất 20 phút chạy xe máy mới tới được xóm đầu tiên, đó là xóm Bãi Kè (xã Đồng Hợp). Nếu như ở phía ngoài trung tâm cuộc sống nhộn nhịp, sôi động thì vào đến đây chúng tôi khá bất ngờ.
Cuộc sống của người dân nơi đây rất trầm lắng, xung quanh một màu xanh núi rừng. Đi sâu tìm hiểu, chúng tôi càng bất ngờ hơn khi ở đây, mấy chục năm qua chưa có điện sử dụng, điện thoại di động có cũng chỉ xem giờ, nghe nhạc vì không có sóng.
“Gia đình tôi lên đây sinh sống từ những năm 1980. Thời điểm ấy, ở đây rất hoang vu, đường chỉ là lối mòn, tách biệt với bên ngoài. Tưởng chừng cuộc sống đổi thay, người dân chúng tôi phía trong này cũng thay đổi, nhưng hơn 30 năm qua vẫn vậy, không điện, không đất” - bà Nguyễn Thị Lương (53 tuổi) cho biết.
Không có điện, người dân phải dùng bình ắc-quy để thắp sáng, mỗi tháng phải 5 lần ra ngoài đường Quốc lộ 48 để sạc điện, bình to giá 20.000 đồng, bình nhỏ 13.000 đồng. Có 8 hộ gia đình tự góp tiền mua dây, cột kéo điện từ ngoài xã vào nhưng cũng chỉ để thắp sáng, họa hoằn nấu được nồi cơm, bởi điện rất chập chờn và quá yếu.
Đặc biệt, cứ mỗi mùa hè, cái làm mát duy nhất của người dân nơi đây là cái quạt mo, trải qua một mùa hạ họ đều nằm ngoài thềm để hứng gió trời. Được biết, xóm Bãi Kè và xóm Hợp Thành trước đây có một tên gọi chung là xóm Bãi Kè do xã Đồng Hợp quản lý.
Theo phân chia địa giới mới đây thì tách ra thành hai xóm, xóm Bãi Kè với 86 hộ thuộc xã Đồng Hợp và 54 hộ xóm Hợp Thành do xã Tam Hợp quản lý. Các hộ dân ở đây chủ yếu có quê gốc ở huyện Diễn Châu, Nghi Lộc lên đây làm kinh tế mới từ đầu những năm 60 và có một số công nhân của Lâm trường Đồng Hợp về hưu ở lại.
Vào sâu thêm nữa, là xóm Hợp Thành (xã Tam Hợp), cũng như xóm Bãi Kè, đây cũng là một vùng đất tối. Người dân không những sống thiếu điện mà thiếu cả đất sản xuất, mặc dù xung quanh họ rừng xanh bao phủ.
Hỏi ra mới biết, vùng đất người dân sinh sống đang thuộc quản lý của Lâm trường Đồng Hợp (thuộc Công ty Lâm-Nông nghiệp Sông Hiếu), do vậy cuộc sống người dân có gắn liền với rừng nhưng chỉ đi làm thuê cho lâm trường, thực hiện việc giao khoán và ăn chia theo tỉ lệ 49:51.
“Chúng tôi lên đây từ những năm 80, thậm chí có một vài hộ lên đây từ năm 1964, tự khai hoang, phục hóa làm ăn. Đùng một cái, năm 2003 chính quyền cấp toàn bộ đất ở đây cho lâm trường quản lý, từ chỗ đất của mình bỗng nhiên chúng tôi thành người làm thuê” - chị Bùi Thị Loan, trú tại xóm Hợp Thành bức xúc.
Hơn 20 năm nay, gia đình chị Nguyễn Thị Thúy
– xóm Bãi Kè, xã Đồng Hợp chỉ dùng quạt tay cho mùa hè oi ả.
Điện thì chuẩn bị, đất thì hơi khó
Trao đổi với PV báo Đại Đoàn Kết, ông Phạm Văn Dũng – Chủ tịch UBND xã Tam Hợp cho biết “Xóm Hợp Thành là xóm duy nhất của xã chưa có điện. Hiện huyện đang có dự án đầu tư đường điện vào đây để phục vụ bà con, dự kiến năm nay hoàn thành. Còn vấn đề đất sản xuất mà người dân ở đây mong muốn thì thẩm quyền xã không thực hiện được.
Đất ở đây đều đứng tên của Lâm trường Đồng Hợp, chính quyền không thể làm gì”. Còn ông Trương Văn Nam - Giám đốc Ban quản lý dự án huyện Quỳ Hợp lý giải: “Chúng tôi đã làm việc với đơn vị thi công, vận động nhà thầu bỏ vốn và họ cam kết điện sẽ về 2 xóm trên vào 30/7 sắp tới, nhưng chưa thể khẳng định được điện sẽ phủ toàn xóm vì thiếu kinh phí. Hiện đơn vị này đã cho công nhân đúc phần móng và giải phóng mặt bằng xong và đang tiến hành thi công các hạng mục tiếp theo”.
Riêng ông Nguyễn Văn Khang - Phó Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Sông Hiếu cho rằng, lâm trường được thành lập từ năm 1958 với 31.000 ha, trong đó có 8.000 ha là đất rừng sản xuất còn lại là rừng tự nhiên. Lâm trường Đồng Hợp hiện có 3.000 ha rừng trong đó có 2/3 là rừng tự nhiên.
“Những hộ dân ở hai xóm Bãi Kè và Hợp Thành di cư tự do đến ở trong khuôn viên của Lâm trường Đồng Hợp sau khi lâm trường được thành lập. Để giúp người dân ổn định cuộc sống, chúng tôi đã thực hiện việc giao khoán cho người dân sản xuất với mức ăn chia 49:51. Còn đất sản xuất người dân đòi cấp cho họ là bất hợp lý”.