Xu hướng AI tự hành

Từ trợ lý thông minh đến doanh nghiệp tự hành

Trí tuệ nhân tạo đang chuyển từ vai trò hỗ trợ con người xử lý từng tác vụ sang các hệ thống có khả năng tự vận hành theo mục tiêu được giao. Sự dịch chuyển này được gọi là Agentic AI (AI tự hành) - thế hệ AI có thể nhận biết mục tiêu, lập kế hoạch, phối hợp hành động, tự học hỏi, thích ứng và hỗ trợ ra quyết định.

Theo các chuyên gia, Agentic AI đánh dấu bước phát triển mới của AI, khi các AI Agent không còn chỉ hỗ trợ từng tác vụ mà có thể phối hợp thực hiện cả chuỗi công việc, tham gia ngày càng sâu vào hoạt động của doanh nghiệp.

Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (Vinasa), nhận định: "Ở giai đoạn phát triển mới, AI và con người cùng làm việc trong hệ sinh thái cộng tác. Từ chỗ là trợ lý thông minh hỗ trợ con người xử lý công việc nhanh hơn, AI đã “kích hoạt” chế độ tự trị, có khả năng nhận biết mục tiêu, phối hợp hành động, tự học hỏi, thích ứng và hỗ trợ ra quyết định”.

Agentic AI được đánh giá sẽ tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức vận hành của doanh nghiệp, cấu trúc cạnh tranh của thị trường và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Một xu hướng đáng chú ý là mô hình "doanh nghiệp một người" (One-Person Company - OPC). Với sự hỗ trợ của nhiều AI Agent, một cá nhân có thể điều hành doanh nghiệp khi các hệ thống AI đảm nhiệm nhiều quy trình từ phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng đến quản lý vận hành.

Các dự báo quốc tế cho thấy tốc độ phát triển rất nhanh của xu hướng này. Theo Gartner, đến năm 2028, khoảng 33% phần mềm doanh nghiệp sẽ tích hợp AI Agent; số lượng AI Agent sẽ gấp 10 lần số lượng nhân viên kinh doanh. Đến năm 2029, khoảng 80% công việc chăm sóc khách hàng sẽ do AI Agent xử lý. Khảo sát của McKinsey cũng cho thấy khoảng 23% doanh nghiệp đã mở rộng triển khai Agentic AI và 39% đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Trong khi đó, nghiên cứu toàn cầu do FPT phối hợp Forrester Consulting thực hiện trên 397 lãnh đạo doanh nghiệp và công nghệ tại Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản cho thấy AI Agent hiện đảm nhiệm trung bình 17% quy trình cốt lõi của doanh nghiệp. Tỷ lệ này được dự báo tăng lên 26% trong vòng 12 tháng tới và đạt 39% sau hai năm.

Quản trị quyết định giá trị của AI

Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở khả năng tiếp cận AI mà ở năng lực quản trị để AI tạo ra giá trị thực.

Ông Lâm Quang Nam cho rằng AI có khả năng khuếch đại cả giá trị tốt lẫn không tốt. Vì vậy, cùng một công nghệ nhưng có doanh nghiệp tạo được lợi thế cạnh tranh, trong khi có nơi AI không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Theo ông, doanh nghiệp tự hành là bước phát triển mới của chuyển đổi số, với dữ liệu nền tảng, các hệ thống tự trị và quy trình tự hành được vận hành trong khuôn khổ kiểm soát, an toàn và có trách nhiệm. "Đây không phải là hành trình từ con người sang máy móc mà là hành trình chuyển từ dùng AI như một công cụ sang thiết kế lại khả năng vận hành của doanh nghiệp trong thời đại AI”, ông Nam nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy khoảng cách giữa đầu tư và hiệu quả ứng dụng AI vẫn còn khá lớn. Theo nghiên cứu của FPT và Forrester Consulting, mới có 26% tổ chức tự đánh giá đạt mức trưởng thành cao trong ứng dụng AI và chỉ 34% doanh nghiệp xây dựng được mô hình vận hành lấy AI làm trung tâm. Phần lớn vẫn dừng ở việc tối ưu hóa quy trình hiện có thay vì tái thiết kế toàn diện cách thức vận hành.

Khi AI Agent tham gia sâu hơn vào hệ thống, điểm nghẽn cũng chuyển từ thuật toán sang hạ tầng và quản trị. Khảo sát ghi nhận 41% lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng khó khăn lớn nhất là tích hợp AI với các hệ thống và quy trình nghiệp vụ sẵn có, trong khi 38% gặp thách thức khi mở rộng các dự án thí điểm thành nền tảng dùng chung trong toàn doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, AI tự hành cũng kéo theo nguy cơ gia tăng "nợ kỹ thuật". Việc AI tạo mã nguồn với tốc độ rất cao có thể tạo ra khối lượng code khổng lồ, thiếu cấu trúc và khó bảo trì. Nếu không được kiểm soát, những đoạn mã này có thể trở thành rủi ro đối với các hệ thống lõi của doanh nghiệp, nơi một lỗi nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn.

Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng khung kiến trúc quản trị tách biệt việc ra quyết định khỏi vùng mã nguồn phức tạp, triển khai cơ chế giám sát theo thời gian thực để bảo đảm an toàn hệ thống. Doanh nghiệp cũng cần bắt đầu từ bài toán kinh doanh, lựa chọn công nghệ phù hợp, chuẩn hóa dữ liệu và quy trình, đặt con người ở vị trí kiểm soát trọng yếu, đồng thời đo lường hiệu quả bằng kết quả kinh doanh.

Xu hướng AI tự hành đang mở ra một giai đoạn mới của chuyển đổi số. Khi AI đảm nhiệm ngày càng nhiều quy trình cốt lõi, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết đổi mới quản trị, chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng cơ chế kiểm soát hiệu quả để biến AI thành động lực nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.