Xuất khẩu hậu tỷ giá

Diễn biến tình hình xuất khẩu đang có nhiều bất lợi, sau khi Trung Quốc phá giá đồng NDT. Lo ngại về sức cạnh tranh hàng Việt, đồng thời đặt trong lợi thế so sánh về giá, hàng Việt Nam bị thua thiệt là những quan ngại được các chuyên gia đưa ra từ trước. Xuất khẩu Việt Nam đang bị tác động mạnh, các ngành hàng từ khoáng sản, nông sản, hàng may mặc đối diện cảnh giảm cả về lượng cả về giá.

Nếu như mặt hàng cao su thiên nhiên trước đây xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm 60% thị phần thì nay giảm mạnh chỉ còn khoảng 40%. Bà Trần Thị Thúy Hoa, Chánh văn phòng Hiệp hội cao su Việt Nam (VRA), việc Trung Quốc phá giá đồng NDT đã ít nhiều ảnh hưởng tới tình hình xuất khẩu của các DN Việt Nam. Cụ thể, khi đồng NDT giảm giá sẽ khiến cho giá cao su nhập khẩu cao hơn, do đó nước này sẽ có xu hướng sử dụng cao su nội địa thay vì nhập khẩu.

Đối với các hợp đồng thanh toán bằng đồng đô la Mỹ, trước bối cảnh đồng nhân dân tệ mất giá, các DN Trung Quốc phải chi thêm hơn 4% cho các đơn hàng mua với giá cũ. Để đảm bảo không bị thiệt, các nhà nhập khẩu Trung Quốc ép ngược lại nhà xuất khẩu Việt Nam, buộc nhà xuất khẩu Việt Nam giảm giá để họ bù chênh lệch.

Trong khi đó, đại diện một DN xuất khẩu Thanh Long cũng cho biết, thời gian gần đây hoạt động xuất khẩu rất chậm. Công ty là một trong những đơn vị hiếm hoi còn có hợp đồng, trong khi nhiều công ty khác ngưng trệ.

Số liệu thống kê cho thấy, xuất khẩu một số mặt hàng nông sản giảm mạnh, như cà phê (giảm 32,4% và 32,8% kim ngạch - tương đương 881 triệu USD); gạo (giảm 6,5% về lượng và 11% giá trị); thủy sản giảm 16,6% về giá trị (tương đương 832 triệu USD)… Nguyên nhân của sự sụt giảm mạnh này là do Trung Quốc giảm nhập khẩu gạo, còn Mỹ giảm nhập khẩu thủy sản.

Áp lực từ thuế chống bán phá giá của thị trường Mỹ đối với tôm và cá tra ở mức cao, cộng thêm sự giảm giá của đồng Yên và Euro so với đồng USD cũng khiến hàng Việt Nam gặp bất lợi tại các thị trường này. Riêng mặt hàng dầu thô, đóng góp trị giá lớn vào tăng trưởng GDP, do giá dầu thô giảm mạnh có thời điểm về 40 USD/thùng, nên kim ngạch xuất khẩu dầu thô giảm gần 49% (tương đương 2,6 tỷ USD) so với cùng kỳ.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản giảm do nguồn cung của các nước xuất khẩu dồi dào, dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, đặc biệt là cạnh tranh từ Thái Lan, Ấn Ðộ. Cùng với đó, giá dầu thô giảm kéo theo chính sách duy trì giá trị đồng nội tệ thấp để thúc đẩy xuất khẩu của nhiều quốc gia, đồng thời dẫn đến hạn chế nhập khẩu.

Những ngành hàng may mặc, dày da… cái khó cũng dần hiện ra trong tương lai. Hiện nay EU, Mỹ hay một số thị trường khác đang là nơi nhập khẩu chính của ngành hàng dệt may, da giày. Thế nhưng đồng Euro yếu đi trong thời gian gần đây khiến cho các nhà nhập khẩu cân nhắc, DN xuất khẩu Việt Nam đứng trước nguy cơ bị sụt giảm đơn hàng.

Nhưng năm 2015 không phải là năm đầu tiên xuất khẩu Việt Nam gặp khó. Trước đó vào những năm 2012, 2013, các ngành hàng của Việt Nam kêu khó. Và nay, ngay cả khi ký kết các hiệp định thương mại, lẽ ra cửa xuất khẩu rộng hơn thì lại ngược lại.

Chuyên gia kinh tế Lê Đình Ân cho rằng, nguyên nhân là do Việt Nam chưa tận dụng được lợi thế từ hội nhập. Như vậy, hội nhập mở ra cơ hội nhưng cũng gắn liền thách thức. Không cứ hội nhập nghĩa là đi lên, hội nhập nhưng không bắt được nhịp, không chịu cải cách thì “nguy cơ” tụt hậu so với các nước khác trong khu vực và trên thế giới là rất dễ xảy ra.