Xuất khẩu rau quả tăng trưởng ấn tượng

Năm 2025 khép lại với dấu mốc hết sức ấn tượng của ngành rau quả Việt Nam. Theo thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả cả năm đạt hơn 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Riêng thị trường Trung Quốc mang về khoảng 5,5 tỷ USD, chiếm hơn 64% tổng kim ngạch và tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng lớn nhất của toàn ngành.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) so với năm trước, xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc tăng gần 19%, tương đương hơn 870 triệu USD. Đây không chỉ là mức tăng cao nhất về giá trị mà còn đánh dấu bước nhảy vọt về tỷ trọng đóng góp. Với tốc độ tăng trưởng này, Việt Nam trở thành quốc gia có mức tăng nhanh nhất trong nhóm 10 nguồn cung rau quả lớn nhất của Trung Quốc.

Phân tích về kết quả đạt được, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho hay, nửa đầu năm 2025, hoạt động xuất khẩu từng đối mặt với không ít khó khăn khi Trung Quốc áp dụng nhiều yêu cầu kỹ thuật và biện pháp kiểm soát mới. Tuy nhiên, doanh nghiệp (DN) Việt Nam đã sớm thích ứng bằng cách nâng cao chất lượng sản phẩm, hoàn thiện quy trình sản xuất, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch. Chính sự chủ động này đã giúp rau quả Việt Nam bứt phá mạnh mẽ những tháng cuối năm.

Bước sang năm 2026, triển vọng xuất khẩu rau quả vẫn được đánh giá tích cực, song đi kèm với đó là những thách thức không nhỏ. Từ tháng 6/2026, Trung Quốc dự kiến siết chặt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc theo Lệnh 280 thay thế Lệnh 248. Nếu DN không chuẩn bị đầy đủ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và hồ sơ tuân thủ, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này sẽ gặp khó, đặc biệt với các mặt hàng có sản lượng lớn như sầu riêng, chuối.

Nói về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NNMT) cho rằng, xu hướng chung là các thị trường đều tăng cường rào cản, đặc biệt là rào cản kỹ thuật.

Do đó, định hướng xuất khẩu nông sản thời gian tới sẽ ưu tiên củng cố các thị trường đã mở. Song song đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường hỗ trợ DN tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình xuất nhập khẩu, mở rộng các biện pháp xử lý và gia tăng lựa chọn cho DN, giúp giảm phụ thuộc vào một thị trường.

Một điểm nhấn khác là tăng cường sự tham gia của DN và hiệp hội ngành hàng ngay từ giai đoạn đàm phán. Việc tham gia sớm sẽ giúp DN chủ động nắm bắt yêu cầu kỹ thuật, chuẩn bị sẵn sàng để có thể xuất khẩu ngay khi thị trường mở cửa, tránh bị động.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cho rau quả thì công tác mở cửa thị trường là yếu tố quan trọng.

Mới đây Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã thông báo sầu riêng tươi của Lào đáp ứng các quy định kiểm dịch thực vật sẽ được phép nhập khẩu vào Trung Quốc. Với sự chấp thuận này, Lào trở thành quốc gia thứ 6 được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc, sau Thái Lan, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Campuchia. Hiện nay Lào có hơn 20.000 ha trồng sầu riêng. Ngoài ra, tuyến đường sắt Trung Quốc-Lào mang lại cho quốc gia này lợi thế về hậu cần khi chi phí sản xuất và vận chuyển đều ở mức thấp.

Do đó, dự báo tới đây sản phẩm của Lào có thể cạnh tranh trực tiếp với sầu riêng của nhiều quốc gia khác tại thị trường Trung Quốc, trong đó có Việt Nam. Ngoài ra, việc tiếp tục đẩy mạnh khâu chế biến cũng đóng vai trò quan trọng hàng đầu giúp rau quả Việt Nam nâng tầm thương hiệu và gia tăng giá trị nhờ giảm áp lực tiêu thụ theo mùa vụ...