Xuất nhập khẩu vượt mốc 1.000 tỷ USD: Tăng trưởng ấn tượng

Xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng

Số liệu ước tính của Bộ Công thương cho thấy, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, chỉ trong tháng 10, nền kinh tế xuất khẩu đạt khoảng 499 tỷ USD, tăng 27,4% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng này tạo cơ sở thuận lợi để Việt Nam phấn đấu hoàn thành, thậm chí vượt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% trong năm 2026.

Thành tích xuất nhập khẩu này là kết quả đáng ghi nhận nếu đặt trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu còn nhiều biến động. Xung đột địa chính trị, bất ổn trên các tuyến vận tải quốc tế, giá năng lượng, lạm phát và lãi suất vẫn tạo sức ép lên chi phí sản xuất, logistics cũng như sức mua tại nhiều thị trường. Cùng với đó, các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa và những biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng khắt khe, khiến DN xuất khẩu phải đối mặt với nhiều thách thức mới.

Trong điều kiện đó, việc duy trì được tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao cho thấy khả năng thích ứng của nền kinh tế, từ hoạt động sản xuất đến tổ chức thị trường và tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Tăng trưởng xuất khẩu được ghi nhận ở cả khu vực kinh tế trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc và ASEAN tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) nhận định, trong những năm qua, cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đã có sự chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo, giảm dần sự phụ thuộc vào các mặt hàng xuất khẩu dựa nhiều vào tài nguyên, lao động giản đơn. Đây là kết quả của quá trình thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và tham gia ngày càng sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Một trong những vấn đề quan trọng là giá trị gia tăng tạo ra trong nước chưa tương xứng với quy mô kim ngạch xuất khẩu, đặc biệt ở một số ngành có kim ngạch lớn như điện tử, máy móc thiết bị, dệt may, da giày.

Thực tế cho thấy, vượt mốc 1.000 tỷ USD không đơn thuần là sự gia tăng về quy mô giao thương. Đằng sau con số này là nỗ lực của hàng triệu DN, cơ sở sản xuất và người lao động trong việc duy trì đơn hàng, bảo đảm nguồn cung, tìm kiếm thị trường và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của đối tác quốc tế.

Tận dụng lợi thế từ các FTA

 Việc tham gia ngày càng sâu vào mạng lưới các FTA giúp hàng hóa Việt Nam mở rộng không gian thị trường, có thêm lợi thế cạnh tranh về thuế quan và cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, lợi ích từ hội nhập không chỉ nằm ở việc mở rộng thị trường hay tận dụng ưu đãi thuế quan mà quan trọng hơn là khả năng nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị nội địa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng, các FTA đang tạo ra sự thay đổi trong cách DN tiếp cận hội nhập. Lợi ích của các hiệp định không chỉ là cơ hội xuất khẩu mà còn thúc đẩy DN đầu tư, tổ chức lại sản xuất và chủ động hơn về nguồn nguyên liệu.

Chẳng hạn, quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi trong Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) tạo động lực để DN đầu tư vào các khâu sản xuất sợi, vải, từng bước phát triển nguồn cung trong nước. Trong khi đó, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) với yêu cầu xuất xứ từ vải trở đi đặt ra yêu cầu đầu tư vào khâu sản xuất vải, vốn vẫn là một trong những điểm yếu của ngành dệt may. Cơ chế cộng gộp xuất xứ đối với vải Hàn Quốc cũng mở thêm cơ hội để DN tận dụng nguồn nguyên liệu đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, việc quy mô thương mại vượt 1.000 tỷ USD cũng đặt ra yêu cầu mới về phát triển bền vững. Đó là không chỉ tăng trưởng về quy mô mà cần tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị tạo ra trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và nâng cao vị thế của DN Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong quý IV/2026, Bộ Công thương xác định tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực tuân thủ của DN. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các FTA đã ký kết, mở rộng thị trường mới, tăng cường cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ. Cùng với đó, hỗ trợ DN nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng.