AI Việt Nam không chỉ là cuộc đua mô hình lớn
Các chuyên gia AI hàng đầu thế giới cho rằng cơ hội của Việt Nam không nằm ở cuộc đua xây dựng mô hình AI lớn nhất, mà ở khả năng đào tạo nhân lực sớm, đưa AI vào bài toán thực tiễn và tạo môi trường để người trẻ trở thành những người sáng tạo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
AI chỉ tạo giá trị khi đi vào thực tế
Tại sự kiện “AI: Shaping Human-Centered Innovation” mới đây, nhiều chuyên gia công nghệ quốc tế cùng đưa ra một nhận định chung: AI không phải công nghệ có thể mua về rồi tự tạo ra hiệu quả. Điều quan trọng hơn là con người biết ứng dụng AI như thế nào vào giáo dục, doanh nghiệp, y tế và đời sống xã hội.
Sự kiện do Tập đoàn FPT, New Turing Institute (NTI) và Pacific Gateway Partners phối hợp tổ chức. Đây cũng là hoạt động thuộc khuôn khổ Âu Lạc Grand Prize - giải thưởng hướng tới kết nối cộng đồng AI và khuyến khích thế hệ trẻ Việt Nam giải quyết các bài toán thực tiễn bằng AI.
Ông Trương Gia Bình - Chủ tịch Tập đoàn FPT, Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc - cho rằng AI đang tạo ra bước ngoặt lớn đối với cả doanh nghiệp lẫn quốc gia. Theo ông, “không ai có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu không có AI”.
Ông Bình nhận định AI khác với các làn sóng công nghệ trước đây vì tác động trực tiếp đến cách con người tạo ra giá trị và xử lý tri thức. Theo ông, nhân loại đang bước từ thời kỳ “nhà máy công nghiệp” sang “nhà máy AI”, nơi dữ liệu và năng lực xử lý tri thức trở thành tài nguyên quan trọng nhất.
Ông cho rằng trong tương lai, sức mạnh của doanh nghiệp sẽ không chỉ đến từ số lượng nhân sự mà còn từ khả năng tổ chức và khai thác các hệ thống AI hoạt động cùng con người. Nếu được phổ cập đúng cách, AI có thể giúp Việt Nam gia tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh theo cấp số nhân.
Từ góc nhìn của Google DeepMind, Tiến sĩ Ed H. Chi - Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Google DeepMind - ví AI như “động cơ” trong cuộc Cách mạng Công nghiệp.
Ông cho rằng doanh nghiệp không thể chỉ mua AI từ Google, OpenAI hay bất kỳ công ty nào khác rồi kỳ vọng công nghệ tự vận hành hiệu quả. Điều quan trọng là phải có những kỹ sư hiểu công nghệ và hiểu thực tế vận hành của từng ngành để đưa AI vào y tế, tài chính, bán lẻ hay sản xuất theo cách phù hợp.
Ở lĩnh vực y tế, bà Jean Desombre - nhà sáng lập kiêm đối tác Pacific Gateway Partners - cho rằng AI có thể hỗ trợ khám phá thuốc, phát hiện liệu pháp mới và xử lý dữ liệu y sinh quy mô lớn. Tuy nhiên, theo bà, việc triển khai công nghệ phải bắt đầu từ câu hỏi AI giúp gì cho con người và có cải thiện chất lượng sống hay không.
Đào tạo thế hệ làm chủ AI
Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại sự kiện là câu chuyện đào tạo nhân lực AI và chuẩn bị cho thế hệ trẻ bước vào kỷ nguyên mới với vai trò người sáng tạo, chứ không chỉ là người sử dụng công nghệ.
Tiến sĩ Lương Minh Thắng - Nhà khoa học chính kiêm Giám đốc Nghiên cứu tại Google DeepMind, đồng sáng lập New Turing Institute - cho rằng phẩm chất quan trọng nhất của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên AI là năng lực phán đoán.
Theo ông Thắng, khi AI có thể liên tục đưa ra các gợi ý, con người rất dễ tiếp nhận một cách thụ động. Vì vậy, người học cần được rèn luyện để biết đặt câu hỏi, biết đánh giá kết quả AI đưa ra có phù hợp, hợp lý và đáng tin cậy hay không.
Ông cũng cho rằng khi AI ngày càng giỏi hơn, xã hội sẽ cần thêm những người có khả năng kiểm chứng, diễn giải và truyền đạt tri thức chuyên sâu cho cộng đồng. Đồng thời, ông cho biết mong muốn đào tạo hàng trăm nghìn kỹ sư AI Việt Nam vào năm 2030.
Ở góc độ giáo dục, Giáo sư Po-Shen Loh - nhà toán học tại Đại học Carnegie Mellon - cho rằng trẻ em cần được tiếp cận tư duy AI và tư duy giải quyết vấn đề từ sớm. Theo ông, giáo dục trong kỷ nguyên AI không chỉ là truyền đạt kiến thức mà phải giúp người học biết suy nghĩ rõ ràng, biết đặt câu hỏi và tạo ra giá trị cho người khác.
Trong bối cảnh AI đang định hình lại cách con người học tập, làm việc và sáng tạo, nhiều chuyên gia cho rằng lợi thế của Việt Nam không nằm ở việc chạy đua xây dựng mô hình lớn nhất, mà ở khả năng đào tạo nhân lực sớm, tạo môi trường thử thách và đưa AI vào giải quyết các bài toán thực tiễn.
Theo đó, Âu Lạc Grand Prize với tổng giải thưởng trị giá 1 triệu USD được kỳ vọng trở thành môi trường để người trẻ Việt Nam dám thử sức với các bài toán lớn, học cách làm việc cùng AI và hình thành năng lực cạnh tranh mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
