Ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0
Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0 thiết lập các nguyên tắc, tiêu chuẩn chung để các cơ quan xây dựng và cập nhật kiến trúc số, hướng tới kết nối dữ liệu, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số.
Tại họp báo thường kỳ tháng 8/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ chiều 28/8, bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia), thông tin về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0.
Khung kiến trúc được ban hành theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026, nhằm thiết lập định hướng, nguyên tắc và các tiêu chuẩn chung làm cơ sở để các cơ quan trong hệ thống chính trị xây dựng mới hoặc cập nhật kiến trúc số của mình.
Thiết lập cấu trúc chung cho các hệ thống số
Theo bà Mai Thùy Ngân, mỗi cơ quan vẫn có thể duy trì kiến trúc số riêng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Tuy nhiên, các hệ thống cần tuân thủ cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu chung để bảo đảm khả năng kết nối, liên thông.
Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được thiết kế như một “bản thiết kế” chung, xác định cấu trúc, thành phần và mối quan hệ giữa các thành phần trong hệ sinh thái số quốc gia.
Cụ thể, khung kiến trúc gồm 4 lớp, gồm: hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả.
Bên cạnh đó là 4 thành phần xuyên suốt, gồm quản trị, điều phối và giám sát; tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật chung; ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI First); lấy dữ liệu làm trung tâm (Data-centric).
Cấu trúc này nhằm vừa bảo đảm tính đặc thù của từng cơ quan, vừa tạo khả năng đối chiếu và liên thông trên phạm vi toàn quốc.
Ưu tiên dùng chung hạ tầng, nền tảng và dữ liệu
Một trong những nguyên tắc được nhấn mạnh trong khung kiến trúc là ưu tiên kế thừa, sử dụng các thành phần dùng chung và hạn chế đầu tư trùng lặp.
Theo đó, các cơ quan được định hướng ưu tiên sử dụng hạ tầng, nền tảng và dịch vụ đã có. Việc đầu tư mới chỉ được xem xét khi các thành phần hiện hữu không đáp ứng yêu cầu.
Nguyên tắc này được khái quát bằng thông điệp “xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần”.
Cách tiếp cận trên hướng tới việc hạn chế tình trạng nhiều cơ quan cùng đầu tư các hệ thống có chức năng tương tự, đồng thời tạo điều kiện để các nền tảng, dịch vụ và dữ liệu có thể được tái sử dụng trong nhiều bài toán khác nhau.
Khung kiến trúc cũng yêu cầu các dự án mới phải xem xét khả năng tích hợp, chia sẻ dữ liệu và tuân thủ các tiêu chuẩn chung ngay từ khâu thiết kế, thay vì xử lý kết nối sau khi hệ thống đã được xây dựng.
"Một quốc gia số không thể là "phép cộng" của những hệ thống rời rạc. Nếu thiếu sự đồng bộ, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng phân tán nguồn lực, dữ liệu khó kết nối khiến người dân phải khai báo lại thông tin nhiều lần, đồng thời gây khó khăn cho việc đo lường hiệu quả chuyển đổi số do phụ thuộc vào báo cáo thủ công" - Bà Mai Thùy Ngân, Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia) chia sẻ.
Dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược
Một điểm đáng chú ý trong Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0 là cách tiếp cận lấy dữ liệu làm trung tâm.
Theo tài liệu, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược của quốc gia, cần bảo đảm các yêu cầu về chất lượng, tính chính xác, đầy đủ, sạch và được cập nhật thường xuyên.
Việc tổ chức dữ liệu theo hướng thống nhất được kỳ vọng tạo cơ sở cho kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, qua đó hạn chế tình trạng dữ liệu bị chia cắt theo từng hệ thống.
Cùng với đó, các yêu cầu về an toàn thông tin, bảo vệ quyền riêng tư được đặt ngay từ khâu thiết kế. Khung kiến trúc cũng định hướng ưu tiên sử dụng điện toán đám mây và các tiêu chuẩn mở nhằm tăng khả năng kết nối và sử dụng linh hoạt các thành phần trong hệ thống.
Trí tuệ nhân tạo cũng được xác định là một thành phần xuyên suốt trong kiến trúc quốc gia số với định hướng AI First.
AI được khuyến khích sử dụng trong các hoạt động như phân tích dữ liệu, hỗ trợ dự báo và tự động hóa một số quy trình. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI được đặt trong khuôn khổ quản trị và trách nhiệm của con người.
Theo đó, AI đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của con người đối với các quyết định, đặc biệt là những quyết định có tính pháp lý.
Khung kiến trúc đồng thời đưa yêu cầu quản trị AI, bảo đảm an toàn và bảo vệ quyền riêng tư vào ngay từ quá trình thiết kế hệ thống.
Chuyển từ đánh giá định tính sang đo lường bằng dữ liệu
Khung kiến trúc quốc gia số cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản trị vòng đời của các dự án số, từ khâu lập dự án, đầu tư đến triển khai và vận hành.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc quản lý được hỗ trợ thông qua Hệ thống quản lý quốc gia số (NDS), hướng tới theo dõi thống nhất các thành phần trong kiến trúc quốc gia số.
Một trong những định hướng là chuyển từ đánh giá chủ yếu dựa trên báo cáo sang đánh giá định lượng thông qua hệ thống chỉ số KPI và dữ liệu tự động.
Theo cách này, hiệu quả của một hệ thống số không chỉ được xem xét ở việc hệ thống đã được xây dựng hay đưa vào vận hành, mà còn ở khả năng kết nối, khai thác dữ liệu, mức độ sử dụng và kết quả tạo ra trong thực tế.
Theo lộ trình được xác định, trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số được ban hành, các cơ quan, tổ chức phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc cập nhật khung kiến trúc số của mình.
Quá trình này bao gồm rà soát hiện trạng hệ thống, xác định các thành phần cần kế thừa, tích hợp, nâng cấp hoặc thay thế; đồng thời xây dựng lộ trình phù hợp với khung kiến trúc chung.