Bảo hiểm thất nghiệp: Từ hỗ trợ mất việc đến giữ việc làm bền vững

Chuyển mạnh từ hỗ trợ sau thất nghiệp sang phòng ngừa rủi ro

Ông Nguyễn Khánh Long - Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết, chỉ tính riêng trong tháng 6/2026, cả nước đã tiếp nhận 70.045 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, tăng 35,4% so với tháng 5 (51.713 người), và tăng 25,8% so với cùng kỳ tháng 6/2025 (55.687 người). Tính chung 6 tháng đầu năm nay, tổng số người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp là 373.135 người, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm 2025 (390.549 người).

Từ số lượng người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp trong tháng 6, cơ quan chức năng đã ra quyết định hưởng cho 68.585 người, tăng 54% so với tháng 5 (44.547 người) và tăng 20,4% so với cùng kỳ năm ngoái (56.938 người). Kết quả này đã đưa tổng số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp từ đầu năm đến nay lên 340.577 người, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm 2025 (345.174 người).

Song song với việc giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp, hệ thống các Trung tâm Dịch vụ việc làm đã tăng cường kết nối cung - cầu lao động. Trong 6 tháng đầu năm, hơn 1,13 triệu lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 6, số lượt tư vấn đạt hơn 171.000 lượt, cao gấp hơn 2,4 lần số người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong tháng.

Hoạt động hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Trong nửa đầu năm 2026, cả nước có 13.178 người được hỗ trợ đào tạo nghề từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp, tăng 50,8% so với cùng kỳ năm 2025. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp người lao động nâng cao kỹ năng, đáp ứng yêu cầu tuyển dụng và sớm có việc làm mới. Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy chính sách bảo hiểm thất nghiệp đang từng bước phát huy hiệu quả không chỉ trong việc hỗ trợ người lao động khi mất việc làm mà còn góp phần ổn định thị trường lao động, hỗ trợ DN duy trì sản xuất và bảo đảm an sinh xã hội.

Hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo nghề cho người lao động

Theo các chuyên gia, trong điều kiện thông thường, bảo hiểm thất nghiệp ngày càng phát huy vai trò điểm tựa cho thị trường lao động, thì trong những tình huống bất khả kháng, chính sách này càng cần được triển khai hiệu quả hơn. Trong đó, Luật Việc làm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã mở ra cơ chế mới hỗ trợ người lao động từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp trong các trường hợp bất khả kháng.

Theo đó, Luật quy định trong trường hợp khủng hoảng, suy thoái kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, căn cứ tình hình thực tế và kết dư Quỹ, Chính phủ quy định việc giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ bằng tiền hoặc hỗ trợ khác.

Ông Trần Tuấn Tú - Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết, cơ chế hỗ trợ mới từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp tại Luật Việc làm 2025 đã được hoàn thiện hơn. Đặc biệt sau những phát sinh bất cập từ thực tiễn, nhất là bài học chi trả chế độ hỗ trợ cho người lao động từ đại dịch Covid-19.

Bên cạnh đó, Luật Việc làm năm 2025 cũng có những quy định nhằm tăng cường các chính sách mang tính phòng ngừa thất nghiệp, hỗ trợ người lao động duy trì việc làm thay vì chỉ tập trung giải quyết chế độ khi người lao động đã mất việc.

Theo ông Trần Tuấn Tú, luật đã bổ sung chính sách hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề nhằm duy trì việc làm cho người lao động. Đây được đánh giá là bước chuyển quan trọng. Thay vì chỉ chi trả trợ cấp khi người lao động đã thất nghiệp, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp sẽ hỗ trợ DN đào tạo lại, đào tạo nâng cao để người lao động thích ứng với yêu cầu mới của sản xuất, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ.

Việc đầu tư cho đào tạo không chỉ giúp DN giữ được nguồn nhân lực, giảm chi phí tuyển dụng mới mà còn góp phần hạn chế tình trạng cắt giảm lao động khi gặp khó khăn, từ đó giảm áp lực lên Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp và thị trường lao động.

Theo chuyên gia việc làm Lê Quang Trung, đầu tư cho đào tạo kỹ năng chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của DN và khả năng thích ứng của người lao động. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp vì vậy không chỉ hỗ trợ người lao động sau khi mất việc mà còn hướng tới mục tiêu giữ người lao động ở lại DN, giảm thiểu tác động tiêu cực đối với thị trường lao động và xã hội.

Để các chính sách này phát huy hiệu quả, hoạt động đào tạo cần gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng của DN và xu hướng phát triển của nền kinh tế; đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Trung tâm Dịch vụ việc làm và DN nhằm bảo đảm người lao động được trang bị đúng kỹ năng mà thị trường đang cần.

Bên cạnh những kết quả tích cực, cơ quan quản lý cũng cho biết tình trạng hưởng trợ cấp thất nghiệp sai quy định vẫn còn xảy ra tại nhiều địa phương. Phổ biến nhất là trường hợp người lao động đã ký hợp đồng lao động mới, tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng vẫn tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp hoặc chậm thông báo đã có việc làm, dẫn đến phát sinh khoản tiền hưởng sai và phải thu hồi. Trước thực tế này cần tăng cường kiểm tra, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan quản lý lao động và Trung tâm Dịch vụ việc làm sẽ góp phần hạn chế tình trạng trục lợi Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, bảo đảm quyền lợi cho những người thực sự cần được hỗ trợ.