Bảo quản thực phẩm ngày Tết đúng cách để tránh ngộ độc

Tết đến, nhiều gia đình có thói quen mua sắm, chế biến lượng lớn thực phẩm để sử dụng trong nhiều ngày. Với điều kiện thời tiết nóng ẩm đặc trưng ở nước ta, đây lại chính là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách. Theo BS. Ngô Thị Hà Phương, việc tích trữ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn không chỉ gây lãng phí mà còn làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Nhóm thực phẩm chín phổ biến dịp Tết như bánh chưng, bánh tét, giò lụa, giò xào, nem chua… thường đã được chế biến trước 1–2 ngày khi đến tay người tiêu dùng. Những món này có thể bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát nếu thời tiết lạnh. Tuy nhiên, trong điều kiện nhiệt độ cao, nên để vào ngăn mát tủ lạnh để hạn chế vi khuẩn phát triển.

Với bánh chưng, bánh tét, người dân thường lo ngại việc bảo quản trong tủ lạnh khiến bánh bị cứng. BS. Ngô Thị Hà Phương cho biết, trong thời tiết nóng, có thể bảo quản bánh ở ngăn mát; khi sử dụng nên luộc, hấp hoặc rán lại để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, không nên rán quá nhiều vì làm tăng lượng chất béo trong khẩu phần ăn hằng ngày. Trường hợp bánh có dấu hiệu mốc trắng hoặc lên men chua ở lớp vỏ ngoài, cần cắt bỏ hoàn toàn phần hư hỏng, chỉ sử dụng phần còn nguyên vẹn.

Giò lụa, giò bò, chả… với thành phần chủ yếu từ thịt nạc và gia vị, không thể để lâu ở nhiệt độ thường. Nếu bảo quản trong ngăn mát, giò có thể sử dụng trong 4–6 ngày; nếu để ngăn đá có thể kéo dài đến khoảng 10 ngày. Tuy nhiên, việc rã đông nhiều lần sẽ làm giảm giá trị dinh dưỡng và ảnh hưởng đến chất lượng món ăn. Với giò xào, giò tai – do đặc tính kết dính – cần bảo quản ở nhiệt độ lạnh để tránh hư hỏng.

Món thịt đông – đặc trưng của Tết miền Bắc – nên chia thành từng hộp nhỏ vừa đủ ăn cho một bữa, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để giữ hương vị và hạn chế vi khuẩn xâm nhập. Dưa hành nên để nơi thoáng mát; khi sử dụng cần dùng đũa sạch, có thể rửa qua bằng nước đun sôi để nguội hoặc nước muối pha loãng trước khi ăn.

Một lưu ý quan trọng được BS. Ngô Thị Hà Phương nhấn mạnh là không nên ăn lại các món rau đã nấu để qua đêm. Rau xanh chứa hàm lượng nitrat cao; khi để lâu, vi khuẩn phân hủy có thể chuyển nitrat thành nitrit – chất có nguy cơ gây hại cho sức khỏe, kể cả khi đã đun nóng lại.

Thức ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Phần còn dư sau bữa ăn cần đun sôi lại, để nguội rồi mới cho vào tủ lạnh. Việc đặt thức ăn còn nóng trực tiếp vào tủ có thể làm tăng hơi nước, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Khi sử dụng lại, cần nấu chín kỹ vì nhiệt độ lạnh chỉ ức chế vi khuẩn chứ không tiêu diệt hoàn toàn. Đáng lưu ý, độc tố do vi khuẩn sinh ra có thể vẫn tồn tại ngay cả khi vi khuẩn đã bị tiêu diệt bởi nhiệt.

Tủ lạnh không phải “chiếc tủ thần kỳ” có thể bảo quản thực phẩm vô thời hạn. Thức ăn đã lấy ra khỏi tủ chỉ nên dùng một lần; nếu còn thừa không nên tiếp tục cất lại. Thực phẩm cần được đựng trong hộp riêng, đậy kín, không để thực phẩm sống lẫn với thực phẩm chín. Ngăn trên cùng của tủ mát nên dành cho thực phẩm đã chế biến. Không nên nhồi nhét quá nhiều đồ ăn trong tủ vì sẽ cản trở luồng khí lạnh lưu thông, làm nhiệt độ không đồng đều, khiến thực phẩm dễ hỏng.

Theo BS. Ngô Thị Hà Phương, cách tốt nhất để bảo đảm an toàn thực phẩm ngày Tết là chế biến vừa đủ, hạn chế dư thừa và tuân thủ nguyên tắc vệ sinh trong bảo quản. Khi mỗi gia đình chú trọng đến an toàn thực phẩm, bữa cơm ngày xuân mới thực sự trọn vẹn, mang lại niềm vui và sức khỏe cho tất cả các thành viên.