Bảo tồn di sản theo cách của người trẻ

Di sản là chất liệu sáng tạo

Theo nhận định của TS Nguyễn Thị Hậu - Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, những người trẻ của thành phố đang làm công việc bảo tồn di sản theo nhiều cách mới mẻ. Trước hết, các bạn đã sử dụng truyền thông số để kể lại di sản. Họ quay video, làm podcast, TikTok, Instagram, bản đồ số… để kể những câu chuyện về một con đường, căn nhà, khu chợ, món ăn, nghề thủ công...

Trong lĩnh vực thực hiện số hóa di sản, cũng là lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhất, người trẻ có khả năng biến những thứ vốn nằm trong kho lưu trữ hoặc trong trí nhớ của người cao tuổi thành “di sản có thể truy cập”. Điều này càng có ý nghĩa khi TPHCM đang cần một lực lượng rất lớn có khả năng kết nối di sản với công nghệ, truyền thông và thiết kế. Và đây chính là “sân chơi” tự nhiên của thế hệ trẻ thành phố.

Cũng theo TS Nguyễn Thị Hậu, khi đưa di sản trở lại không gian đời sống đã có một xu hướng rất hay là các bạn trẻ không chỉ “đi xem di tích” mà tổ chức những hoạt động trong và quanh không gian di sản: tour đi bộ, workshop, nhiếp ảnh, vẽ, âm nhạc, kể chuyện đô thị, trải nghiệm chợ, trà, ẩm thực, thủ công...

Bên cạnh đó, người trẻ bắt đầu tham gia bảo tồn bằng nghề nghiệp của chính mình. TS Nguyễn Thị Hậu cho rằng, quan trọng nhất: người trẻ đang bảo tồn ký ức của thành phố và của chính thế hệ mình. Họ đang làm một thứ mà bảo tàng truyền thống rất khó làm: thu thập ký ức khi nó vẫn còn sống. Đó không phải chỉ là ký ức của thế hệ ông bà cha mẹ mà trải nghiệm đó đã trở thành ký ức của chính thế hệ trẻ. Và điều này đặc biệt quan trọng đối với TPHCM - một đô thị mà di sản không chỉ nằm trong những công trình kiến trúc, mà nằm rất nhiều trong đời sống thị dân.

Kết nối thế hệ trẻ yêu di sản văn hóa

Vừa qua, Hội Di sản Văn hóa TPHCM đã cho ra mắt Dự án Truyền thông Heritage Ho Chi Minh City, xây dựng kế hoạch hành trình kết nối những người yêu di sản văn hoá, đặc biệt người trẻ, với chuỗi hoạt động xuyên suốt từ tháng 7/ 2025 đến hết năm 2026 hướng đến kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Trên cơ sở thành phố mở rộng địa giới hành chính, kết nối với Vũng Tàu, Bình Dương, nhờ thế di sản văn hóa cũng trở nên đa dạng, phong phú hơn. Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TPHCM chia sẻ: "Hiện nay, “kết nối” cần được hiểu rộng hơn là sự hợp tác công - tư, giữa các địa phương, giữa địa phương và quốc tế, liên kết đa ngành giáo dục - truyền thông - du lịch, nhằm hình thành một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bền vững của TPHCM, lấy di sản văn hoá làm trọng tâm".

Việc cùng nhau gìn giữ di sản, bảo tồn văn hóa, cũng như cần sự lan tỏa rộng rãi đến cộng đồng, cần sự đoàn kết nhất trí cũng như phương hướng rõ ràng cụ thể. Việc giúp đỡ, hỗ trợ của thế hệ đi trước, đến thế hệ sau, đã tạo nên nền tảng bền vững cho sự tiếp nối nhiều thế hệ.

Từ các dự án bảo tồn di sản văn hóa cụ thể của các hội, ngành, tổ chức chuyên môn, đặc biệt là Hội Di sản Văn hóa TPHCM, di sản quý giá của thành phố ngày càng trở nên quen thuộc, gần gũi, gắn bó với người trẻ. Việc triển khai các hoạt động bảo tồn di sản đến với khoảng 20 trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố qua Dự án Truyền thông Heritage Ho Chi Minh City, kho tàng di sản văn hóa thành phố sẽ được chia sẻ, kết nối, bảo vệ, giữ gìn đúng giá trị. Di sản văn hóa thành phố, với thế hệ trẻ, chính là nguồn “tài sản” chiến lược, giàu tiềm năng kinh tế cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa cũng như xây dựng giá trị con người trong thời đại mới.