Bệnh viện Phổi Hải Phòng đưa “lá chắn” phòng lao đến cộng đồng

Chương trình dự kiến sàng lọc khoảng 7.200 người, góp phần phát hiện sớm, điều trị kịp thời người mắc lao và tăng cường quản lý các bệnh hô hấp, tăng huyết áp, đái tháo đường trong cộng đồng.

Chủ động phát hiện lao ngay từ cộng đồng

Thực hiện các chủ trương của Chính phủ, Bộ Y tế và TP Hải Phòng về tăng cường phòng, chống lao, Bệnh viện Phổi Hải Phòng đã xây dựng kế hoạch triển khai hoạt động sàng lọc lao và một số bệnh không lây nhiễm nổi cộm tại cộng đồng năm 2026.

Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong công tác phát hiện chủ động bệnh lao, hướng tới những nhóm dân cư có nguy cơ cao, qua đó góp phần giảm nguồn lây trong cộng đồng. Với vai trò là cơ sở chuyên khoa đầu ngành về bệnh phổi trên địa bàn, Bệnh viện Phổi Hải Phòng giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng kế hoạch, điều phối nhân lực, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật, xét nghiệm, chẩn đoán và điều trị các trường hợp được phát hiện.

Theo kế hoạch, chương trình tập trung tại 5 phường gồm Ngô Quyền, Gia Viên, Lê Chân, An Biên và Hồng Bàng. Đối tượng chính là người dân từ 55 tuổi trở lên đang sinh sống, làm việc trên địa bàn. Bên cạnh đó, người dưới 55 tuổi nhưng có nguy cơ mắc lao cũng được mời tham gia, như người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao, có triệu chứng nghi lao, sống chung với HIV, mắc đái tháo đường hoặc bệnh mạn tính, cũng như những người sống tại khu vực còn khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Dự kiến khoảng 7.200 người sẽ được chụp X-quang phổi bằng thiết bị X-quang cầm tay tích hợp phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI). Hình ảnh được đánh giá kết hợp giữa phần mềm AI và bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh, giúp nhận diện sớm những trường hợp có dấu hiệu bất thường nghi lao.

Với những trường hợp có hình ảnh X-quang nghi lao, nhân viên y tế sẽ lấy mẫu đờm tại điểm sàng lọc để chuyển về Bệnh viện Phổi Hải Phòng thực hiện xét nghiệm Xpert Ultra. Trường hợp không thể lấy mẫu ngay trong ngày sẽ được lập danh sách, hướng dẫn lấy mẫu vào thời điểm tiếp theo và vận chuyển về bệnh viện xét nghiệm.

Điểm đáng chú ý là chương trình không dừng ở việc phát hiện bệnh lao mà còn chú trọng phát hiện lao tiềm ẩn. Người tiếp xúc trong hộ gia đình với bệnh nhân lao được phát hiện qua đợt sàng lọc sẽ được mời xét nghiệm QuantiFERON-TB Gold Plus. Những người có kết quả dương tính, sau khi được khám loại trừ lao, sẽ được tư vấn và đưa vào quản lý, điều trị lao tiềm ẩn.

Mở rộng sàng lọc, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân

Cùng với sàng lọc lao, chương trình còn tích hợp phát hiện một số bệnh không lây nhiễm phổ biến, qua đó tận dụng hiệu quả một lần tiếp cận người dân để đánh giá nhiều nguy cơ sức khỏe.

Đối với người từ 40 tuổi trở lên, chương trình đặt mục tiêu sàng lọc tăng huyết áp và đái tháo đường cho ít nhất 95% số người tham gia. Người dân sẽ được đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết mao mạch và được tư vấn, giới thiệu đến cơ sở y tế phù hợp nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.

Bệnh phổi mạn tính cũng được chú trọng. Những người có nguy cơ cao hoặc có hình ảnh X-quang gợi ý bệnh phổi nhưng không nghi lao sẽ được đánh giá yếu tố nguy cơ và đo chức năng hô hấp. Dự kiến có trên 720 người được thực hiện kỹ thuật này nhằm phát hiện sớm hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Hoạt động sàng lọc được triển khai theo từng địa bàn. Từ ngày 19/8 đến 28/8/2026, chương trình dự kiến thực hiện tại phường An Biên và Gia Viên. Từ ngày 5/9 đến 27/9/2026, hoạt động tiếp tục tại các phường Hồng Bàng, Lê Chân và Ngô Quyền. Lịch có thể được điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Để chương trình đạt hiệu quả, Bệnh viện Phổi Hải Phòng trực tiếp điều phối nhân lực, tổ chức đoàn khám, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật, chuẩn bị sinh phẩm, vật tư y tế và thực hiện các hoạt động chẩn đoán, điều trị.

Các Trạm Y tế phường có trách nhiệm lập danh sách, gửi giấy mời, vận động người dân tham gia, theo dõi những trường hợp cần lấy đờm bổ sung và phối hợp quản lý người bệnh sau khi phát hiện. Chính quyền địa phương đảm nhiệm công tác tuyên truyền, bố trí địa điểm, bảo đảm điều kiện tổ chức và huy động người dân tham gia.

Việc đưa X-quang lưu động, AI, xét nghiệm Xpert Ultra và các kỹ thuật xét nghiệm chuyên sâu đến gần người dân thể hiện cách tiếp cận chủ động trong phòng, chống lao. Thay vì chờ người bệnh xuất hiện triệu chứng nặng mới đến cơ sở y tế, chương trình hướng tới phát hiện bệnh sớm ngay tại cộng đồng, rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị.

Với mạng lưới phối hợp từ thành phố đến cơ sở, cùng năng lực chuyên môn của bệnh viện chuyên khoa, Bệnh viện Phổi Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò chủ chốt trong công tác phòng, chống lao, bệnh phổi trên địa bàn. Hoạt động sàng lọc tại 5 phường trong năm 2026 không chỉ góp phần phát hiện, điều trị người mắc lao mà còn mở rộng cơ hội chăm sóc sức khỏe toàn diện, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe nhân dân Hải Phòng.