Biện pháp xử lý người nước ngoài vi phạm pháp luật

Nhiều vụ việc liên quan đến người nước ngoài

Lãnh đạo UBND phường Tây Hồ (TP Hà Nội) cung cấp thông tin, khoảng 19h30 ngày 30/4, tại khu vực đường Xuân Diệu, người dân phát hiện một người nước ngoài có biểu hiện say rượu, đập phá đồ đạc và gây rối trật tự nên báo cơ quan Công an. Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an phường Tây Hồ đã có mặt, khống chế đối tượng và đưa về trụ sở để làm rõ. Tại cơ quan Công an, người này khai nhận tên là P.J.F. (SN 1973, quốc tịch Phần Lan), nhập cảnh vào Việt Nam từ ngày 13/3.

Tại TPHCM, khoảng 22h10 ngày 21/5, lực lượng Công an tiếp nhận tin báo về vụ giết người do 2 nghi phạm sử dụng vũ khí quân dụng gây án. Tại hiện trường, anh Lemalu Lorenzo Tovia (25 tuổi, quốc tịch Úc) bị bắn 2 phát đạn, tử vong tại chỗ; anh Sauni Sam (27 tuổi, quốc tịch Úc) bị bắn 1 phát đạn và bị thương nặng. Ban Giám đốc Công an TPHCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TPHCM phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an khẩn trương vào cuộc.

Sau chưa đầy 24 giờ phá án, cơ quan điều tra xác định 2 nghi phạm gồm Vaa Vaa (SN 1999, quốc tịch Samoan - người trực tiếp nổ súng) và Tafia Steve (SN 2003, quốc tịch Samoan - đồng phạm trong vụ án), lực lượng chức năng đã tiến hành bắt giữ 2 đối tượng này…

Hay như gần đây, ngày 29/5, một người đàn ông quốc tịch Úc vào một quán cà phê thuộc phường Hải Châu (TP Đà Nẵng). Sau đó người này có hành vi cởi áo, đạp đổ bàn ghế khiến khách hàng, trong đó có nhiều khách nước ngoài và nhân viên hoảng sợ bỏ chạy ra ngoài. Người này tiếp tục dùng ghế đập phá nhiều tài sản tại tầng 1, bao gồm máy pha cà phê, máy xay, dụng cụ pha chế và nhiều món đồ cổ trang trí. Khi Công an phường có mặt, người đàn ông nước ngoài bỏ chạy lên tầng 2 để cố thủ nhưng sau đó đã bị lực lượng công an khống chế và đưa người này về trụ sở để điều tra làm rõ.

Áp dụng nguyên tắc xử lý theo pháp luật Việt Nam

Trước thực trạng người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Bắc Ninh, Hải Phòng... đã phát đi thông báo, trên địa bàn tỉnh vẫn có một số trường hợp người nước ngoài hoạt động vi phạm pháp luật, tiềm ẩn phức tạp về an ninh trật tự. Điển hình nhất là không có hộ chiếu, thị thực hoặc có hộ chiếu, thị thực hết thời hạn, nhất là thuộc các quốc gia châu Phi; Nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để di chuyển sang nước thứ ba; Nhập cảnh vào Việt Nam để hoạt động lừa đảo trên không gian mạng, trộm cắp tài sản; Thuộc diện truy nã, truy tìm; Làm việc tại các doanh nghiệp nhưng không có giấy phép lao động...

Về phương thức, thủ đoạn hoạt động của những người này là không cung cấp giấy tờ để khai báo tạm trú, hết thời hạn tạm trú nhưng không xuất cảnh, cố tình ở lại Việt Nam để tìm kiếm việc làm hoặc có hoạt động vi phạm pháp luật, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Không ít trường hợp thuê căn hộ chung cư, nhà nguyên căn, sử dụng nhiều thiết bị điện tử kết nối mạng (điện thoại di động, laptop, máy tính để bàn), ít ra khỏi nhà…

Theo Thượng tướng Lê Quốc Hùng - Thứ trưởng Bộ Công an, trên toàn quốc có hàng nghìn trường hợp người nước ngoài được đưa vào các cơ sở lưu trú của Bộ Công an và cơ sở lưu trú của Công an địa phương để quản lý trong thời gian làm thủ tục trục xuất. Trong đó, TP Hà Nội ghi nhận 202 trường hợp, TPHCM ghi nhận 152 trường hợp, tỉnh Thanh Hóa 40 trường hợp, Hải Phòng 19 trường hợp.

Trong khi đó, Nghị định số 142/2021/NĐ-CP năm 2021 của Chính phủ đang có những bất cập khi chỉ quy định về quản lý người nước ngoài trong thời gian làm thủ tục trục xuất. không ít khó khăn, vướng mắc khi quản lý diện đối tượng người nước ngoài vi phạm không có nơi cư trú, không có giấy tờ tùy thân, không có khả năng tài chính để chấp hành quyết định xử phạt. Thiếu quy định cho phép tạm giữ người nước ngoài theo thủ tục hành chính; không quy định được phép áp dụng biện pháp áp giải người nước ngoài vi phạm vào cơ sở lưu trú gây khó khăn khi các đối tượng có hành vi chống đối…

Đại diện Bộ Tư pháp cho biết, với sự ra đời của Nghị định số 59/2026/NĐ-CP, ngày 13/2/2026 của Chính phủ đã chi tiết hơn về các hình thức xử phạt trục xuất người nước ngoài; biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất.

Khoản 1 Điều 9 xác định rõ các chủ thể có thẩm quyền ra quyết định trục xuất gồm: Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Giám đốc Công an cấp tỉnh và Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh. Bổ sung trường hợp thi hành ngay quyết định trục xuất, thể hiện tại Khoản 4 Điều 10: Trường hợp người vi phạm không có khả năng nộp phạt thì được thi hành ngay quyết định trục xuất và chấm dứt việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt tiền.

Nghị định cũng hướng dẫn, áp dụng nguyên tắc xử lý theo pháp luật Việt Nam. Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định, mọi cá nhân phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, bao gồm cả người nước ngoài, đều bị xử lý theo pháp luật Việt Nam, trừ khi có điều ước quốc tế hoặc quy định đặc biệt khác.