Bộ Quốc phòng là cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt

Trình bày Tờ trình dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (VKHDHL), Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành Luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Viêc xây dựng luật cũng nhằm xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới; đồng thời bảo đảm thực hiện các cam kết, nghĩa vụ quốc gia về phòng, chống phổ biến VKHDHL của Việt Nam trong thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Về bố cục và nội dung cơ bản của dự thảo luật. Dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều. Nội dung cơ bản của dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa 3 chính sách đã được Chính phủ thông qua; kế thừa các quy định còn phù hợp của pháp luật hiện hành; khắc phục những bất cập trong công tác phòng, chống phổ biến VKHDHL; đồng thời bổ sung các quy định mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện điều ước quốc tế, nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và chuẩn mực quốc tế có liên quan.

Nội dung dự thảo luật cũng được rà soát, thiết kế bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về quốc phòng, an ninh, phòng chống khủng bố, phòng chống rửa tiền, hóa chất, năng lượng nguyên tử, quản lý ngoại thương, hải quan, khoa học và công nghệ cũng như các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành khác có liên quan.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, dự án Luật bổ sung các vấn đề còn thiếu hoặc chưa được quy định đầy đủ về VKHDHL gồm: Khái niệm, phạm vi, nguyên tắc áp dụng pháp luật; quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; kiểm soát theo danh mục và ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng.

Dự thảo Luật cũng quy định biện pháp ngăn chặn và phản ứng khẩn cấp; hệ thống tuân thủ nội bộ của tổ chức, doanh nghiệp; kiểm soát tài trợ phổ biến và áp dụng biện pháp trừng phạt tài chính mục tiêu; giao dịch đáng ngờ; danh sách đối tượng bị chỉ định; phong tỏa tài sản và hạn chế giao dịch; quyền của đối tượng bị chỉ định; bảo vệ bên thứ ba ngay tình; chia sẻ thông tin, dữ liệu; cơ sở dữ liệu quốc gia; cảnh báo sớm; phối hợp liên ngành; quản lý nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm và bảo đảm nguồn lực thực hiện.

Dự án Luật xác lập Cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt là Bộ Quốc phòng. Quốc hội giao Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động và điều kiện bảo đảm hoạt động của Cơ quan đầu mối quốc gia; Chính phủ ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, lực lượng phòng, chống phổ biến VKHDHL thuộc lĩnh vực quản lý.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của  dự án Luật. Nội dung của dự án luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng.

Về biện pháp quản lý, kiểm soát đối tượng ngoài danh mục kiểm soát và về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến VKHDHL, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới đề nghị Chính phủ quy định chặt chẽ căn cứ, điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm tra, giám sát việc áp dụng; bổ sung quy định về trách nhiệm rà soát định kỳ, chấm dứt biện pháp và bồi thường thiệt hại; quy định rõ trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng sau khi tiếp nhận báo cáo tại dự thảo Luật.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát để làm rõ phạm vi thông tin, dữ liệu được thu thập; trách nhiệm cập nhật, khai thác, chia sẻ và quản lý dữ liệu của từng cơ quan có liên quan. Đồng thời, nghiên cứu thiết kế theo hướng kế thừa, kết nối và khai thác tối đa các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được đầu tư, bảo đảm đồng bộ với chủ trương phát triển Chính phủ số, dữ liệu số quốc gia và chuyển đổi số...

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng đề nghị, Chính phủ tiếp tục làm rõ vị trí pháp lý, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế điều phối liên ngành của cơ quan đầu mối; phân định rõ chức năng điều phối với chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành của các bộ, ngành; rà soát, đánh giá đầy đủ nguồn lực, tổ chức bộ máy, nhân lực, cơ sở dữ liệu và các điều kiện bảo đảm thi hành Luật.