Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Thu hẹp các trường hợp phải có chứng chỉ hành nghề
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đã thu hẹp đáng kể phạm vi các trường hợp phải có chứng chỉ hành nghề, chỉ duy trì đối với những vị trí có yêu cầu cao về năng lực và trách nhiệm chuyên môn, như chủ nhiệm công trình (kiến trúc sư trưởng).
Ngày 10/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Giải trình, làm rõ trước các vấn đề đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật sau phiên thảo luận tại hội trường và ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước khi báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét, thông qua.
Liên quan đến việc tiếp tục duy trì chứng chỉ hành nghề đối với một số chức danh chủ trì, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc, theo ông Trần Hồng Minh, dự thảo Luật không quy định hoạt động hành nghề kiến trúc là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc thành lập tổ chức, tham gia thị trường và cung cấp dịch vụ kiến trúc được thực hiện theo pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư và các quy định pháp luật có liên quan. Bên cạnh đó, dự thảo đã thu hẹp đáng kể phạm vi các trường hợp phải có chứng chỉ hành nghề, chỉ duy trì đối với những vị trí có yêu cầu cao về năng lực và trách nhiệm chuyên môn, như chủ nhiệm công trình (kiến trúc sư trưởng).
Lý giải cho điều này, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho hay, việc duy trì chứng chỉ đối với các chức danh này là cần thiết bởi đây là những vị trí giữ vai trò quan trọng trong thiết kế công trình, tổ chức không gian đô thị, nông thôn và cần được cơ quan quản lý nhà nước xác nhận về năng lực chuyên môn.
Liên quan đến việc xác định bản sắc văn hóa dân tộc, vùng miền trong kiến trúc, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết tại khoản 1 Điều 5 của dự thảo đã quy định các yếu tố cấu thành bản sắc văn hóa trong kiến trúc, gồm không gian, kiến trúc, kỹ thuật, tri thức, văn hóa và những đặc trưng của từng vùng miền. Tại khoản 2 Điều 15 tiếp tục làm rõ các yếu tố đặc trưng của từng địa bàn, khu vực trong quá trình xây dựng quy chế quản lý kiến trúc. “Cách quy định này nhằm bảo đảm bản sắc văn hóa được nhận diện phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng vùng miền”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho hay.
Về đề nghị làm rõ ranh giới giữa pháp luật về kiến trúc, pháp luật xây dựng và quy hoạch đô thị, nông thôn, ông Trần Hồng Minh cho rằng, việc phân định rõ phạm vi điều chỉnh của ba lĩnh vực là cần thiết, qua đó tránh chồng chéo trong quản lý. Theo đó, pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn tập trung xác định khung tổ chức không gian phát triển, sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, các chỉ tiêu quy hoạch và định hướng bố trí khu chức năng.
Trong khi đó, pháp luật về kiến trúc được thực hiện thông qua quy chế quản lý kiến trúc trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, tập trung vào hình thái không gian, kiến trúc cảnh quan, mặt đứng công trình, vật liệu, màu sắc, điểm nhấn và các trục nhìn. Pháp luật về xây dựng bao quát các hoạt động từ khảo sát, thiết kế, cấp phép, thi công đến quản lý công trình. Hồ sơ kiến trúc là một phần trong hồ sơ thiết kế xây dựng và phải tuân thủ quy hoạch, quy chuẩn, tiêu chuẩn cũng như các yêu cầu về an toàn công trình
Đối với các công trình vừa có giá trị kiến trúc, vừa có giá trị di sản văn hóa, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo được xây dựng theo nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm quản lý, tránh tình trạng một công trình phải thực hiện đồng thời hai quy trình hoặc chịu các cơ chế quản lý trùng lặp. Các công trình đã được xếp hạng di tích hoặc thuộc danh mục kiểm kê di tích sẽ được quản lý theo pháp luật về di sản văn hóa. Trường hợp một công trình kiến trúc có giá trị sau đó được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê di tích, việc quản lý cũng được chuyển sang thực hiện theo pháp luật về di sản.
Đối với những công trình này, theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, quản lý về kiến trúc tập trung vào các yếu tố như hình thái không gian, chiều cao, mật độ, khối tích, màu sắc, vật liệu và mặt đứng công trình thông qua quy chế quản lý kiến trúc; không can thiệp vào những nội dung đã được quy định tại pháp luật về di sản văn hóa. Việc quản lý những khu vực này cần có sự tham gia của cơ quan quản lý văn hóa, chuyên gia di sản, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư, qua đó vừa bảo đảm yêu cầu bảo tồn, vừa phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan và bản sắc văn hóa vùng miền.
Trước đó, góp ý về dự thảo Luật, liên quan đến chứng chỉ hành nghề, đại biểu Quốc hội Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hoá) cho rằng, nếu tiếp tục duy trì chứng chỉ hành nghề cần quy định rõ chỉ yêu cầu chứng chỉ đối với người chủ trì, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc hoặc kiến trúc sư hành nghề độc lập khi thực hiện hai nhóm công việc là thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế hành nghề đối với các trường hợp không thuộc diện phải có chứng chỉ.