Bộ Tư pháp đề nghị thành phố Hà Nội phải công khai, minh bạch đối với việc sử dụng quỹ đất, triển khai dự án đầu tư
Đề cập đến Luật Thủ đô, Bộ Tư pháp đề nghị thành phố Hà Nội phải bảo đảm công khai, minh bạch, giải trình đầy đủ đối với việc sử dụng quỹ đất, triển khai dự án đầu tư, cải cách thủ tục hành chính và các vấn đề lớn tác động đến lợi ích quốc gia, an ninh, trật tự xã hội. Báo cáo giải trình phải kèm theo đánh giá rủi ro và hệ quả kinh tế - xã hội.
Chiều 13/5, trả lời câu hỏi của phóng viên tại cuộc họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 5 Luật (do Bộ Tư pháp được giao chủ trì soạn thảo) vừa được thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, điểm xuyên suốt của các chính sách lần này là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường chuyển đổi số và bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công của người dân, doanh nghiệp.
Luật Thủ đô: Từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển
Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, Luật Thủ đô thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản trị, chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang tư duy kiến tạo phát triển và trao quyền chủ động mạnh hơn cho chính quyền thành phố Hà Nội.
Điểm nổi bật của Luật là tạo ra “không gian tự chủ đột phá” để Hà Nội có thể ban hành và áp dụng một số cơ chế, chính sách khác với quy định chung của Trung ương trong trường hợp cần thiết. Theo đó, thành phố được chuyển từ phương thức quản lý theo khuôn mẫu sang quản trị theo đặc thù, có công cụ linh hoạt để đưa ra quyết định nhanh, sát thực tiễn.
Đồng thời, Hà Nội cũng được chuyển từ vai trò thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách, xây dựng hành lang pháp lý riêng phù hợp với yêu cầu phát triển của đô thị đặc biệt. Điều này giúp rút ngắn thời gian tổ chức thực hiện, nâng cao khả năng phản ứng chính sách và tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế cho các dự án trọng điểm, thu hút đầu tư.
Thứ trưởng nhấn mạnh, Luật cũng cụ thể hóa nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Tuy nhiên, đi cùng với trao quyền là cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành sẽ thường xuyên giám sát việc thi hành Luật cũng như các cơ chế đặc thù của Hà Nội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quyền bãi bỏ văn bản của HĐND thành phố nếu trái quy định; Thủ tướng Chính phủ có quyền đình chỉ hoặc bãi bỏ văn bản của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố khi cần thiết.
Về phía thành phố, Hà Nội phải bảo đảm công khai, minh bạch, giải trình đầy đủ đối với việc sử dụng quỹ đất, triển khai dự án đầu tư, cải cách thủ tục hành chính và các vấn đề lớn tác động đến lợi ích quốc gia, an ninh, trật tự xã hội. Báo cáo giải trình phải kèm theo đánh giá rủi ro và hệ quả kinh tế - xã hội.
Luật Hộ tịch: Đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú
Đối với Luật Hộ tịch, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, trọng tâm cải cách là xây dựng nền hành chính phục vụ trên nền tảng số, lấy người dân làm trung tâm.
Điểm mới quan trọng nhất là người dân có thể thực hiện đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào trên toàn quốc mà không phụ thuộc nơi cư trú.
Theo Thứ trưởng, quy định này phù hợp với thực tế người dân thường xuyên học tập, lao động, sinh sống xa quê; đồng thời giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ.
Cùng với đó, Luật thực hiện phân cấp mạnh cho cấp xã nhưng đi kèm yêu cầu chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức, chuẩn hóa nghiệp vụ và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.
Dữ liệu hộ tịch sẽ được quản lý tập trung trên nền tảng điện tử thống nhất, giúp hạn chế sai sót, bảo đảm tính đồng bộ trên phạm vi toàn quốc và hỗ trợ hiệu quả cho cán bộ địa phương trong quá trình giải quyết thủ tục.
Luật Tiếp cận thông tin: Mở rộng quyền tiếp cận của người dân
Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, Luật Tiếp cận thông tin tiếp tục mở rộng quyền tiếp cận thông tin của người dân theo hướng tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước. Nhiều nhóm thông tin trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, môi trường, đất đai… sẽ phải được công khai rộng rãi hơn.
Tuy nhiên, việc mở rộng công khai không nhằm tạo thêm gánh nặng hành chính cho cơ quan nhà nước, bởi việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số sẽ giúp cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn.
Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường hỗ trợ nhóm yếu thế thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Nhà nước sẽ có cơ chế hỗ trợ người khuyết tật, người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo thông qua đa dạng hình thức cung cấp thông tin và hỗ trợ thiết bị cần thiết. Các nội dung cụ thể sẽ được quy định chi tiết trong nghị định của Chính phủ.
Cũng tại buổi họp báo, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh giới thiệu về hai luật mới tiếp theo là Luật Công chứng và Luật Trợ giúp pháp lý, trong đó người dân được tiếp cận dịch vụ ngay từ đầu trong quá trình tố tụng.
