Bộ Y tế đề xuất nhiều quy định mới trong dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Dự thảo Luật quán triệt tinh thần của Nghị quyết số 20/NQ-TW về tăng cường công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá trong lĩnh vực y tế. Trên cơ sở đó, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ nhằm vá những “khoảng trống” pháp lý đã bộc lộ trong thực tiễn, mà còn hướng tới xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ, đồng bộ, phù hợp với chuẩn mực quốc tế và điều kiện của Việt Nam.

Một trong những mục tiêu trọng tâm của dự thảo là hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiểm soát thuốc lá theo hướng giảm nhu cầu sử dụng, giảm cung cấp, hạn chế khả năng tiếp cận và giảm tính hấp dẫn của các sản phẩm thuốc lá. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở bằng chứng khoa học, đồng thời bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam, đặc biệt là Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) của Tổ chức Y tế Thế giới.

Đáng chú ý, dự thảo Luật lần này mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh, tập trung “siết” quản lý đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng – những sản phẩm đang gia tăng nhanh trong giới trẻ. Theo dự thảo, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới sẽ lần đầu tiên được định nghĩa rõ ràng trong luật. Các khái niệm như thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế, thuốc lá mới khác được bổ sung nhằm khắc phục tình trạng pháp luật hiện hành chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của thị trường. Việc làm rõ khái niệm được đánh giá là cơ sở quan trọng để tăng hiệu lực quản lý nhà nước, tránh tình trạng “lách luật” trong sản xuất, kinh doanh và quảng bá các sản phẩm thuốc lá mới.

Một điểm thay đổi lớn khác là dự thảo bổ sung hàng loạt hành vi bị nghiêm cấm. Cụ thể, dự thảo đề xuất cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp, sản xuất các loại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Đây là bước đi được đánh giá là phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, trong đó đã cấm toàn diện thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, cũng như quy định tại Luật Đầu tư về cấm kinh doanh các sản phẩm này.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định về các hành vi bị cấm liên quan đến quảng cáo, khuyến mại, trưng bày và tiếp thị thuốc lá. Theo đó, mọi hình thức quảng cáo, khuyến mại, trưng bày thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới đều bị nghiêm cấm. Việc tiếp thị trực tiếp tới người tiêu dùng dưới bất kỳ hình thức nào cũng không được phép. Các điểm bán lẻ thuốc lá sẽ không được trưng bày sản phẩm, bao bì hay nhãn hiệu thuốc lá tại nơi bán, thay vào đó phải có tủ đựng riêng theo quy định.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc mở rộng danh mục các địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn. Dự thảo quy định cấm hút thuốc 100% tại tất cả cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng và vui chơi dành riêng cho trẻ em, cũng như các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao. Bên cạnh đó, toàn bộ các địa điểm trong nhà, trừ một số trường hợp đặc biệt được luật cho phép, đều thuộc diện cấm hút thuốc hoàn toàn. Các phương tiện giao thông công cộng như ô tô, tàu bay, tàu điện cũng được đưa vào danh mục cấm hút thuốc tuyệt đối.

Một điểm mới mang tính đột phá là việc tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Theo dự thảo, cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích của mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút hoặc hộp thuốc lá. Quy định này được kỳ vọng sẽ làm giảm sức hấp dẫn của bao bì sản phẩm, tăng hiệu quả truyền thông về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe người sử dụng và cộng đồng.

Dự thảo Luật cũng làm rõ và tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo đó, trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách, người đứng đầu phải bảo đảm các chính sách kiểm soát thuốc lá không bị chi phối bởi lợi ích thương mại của ngành công nghiệp thuốc lá; đồng thời chủ động phòng, chống tham nhũng và lợi ích nhóm trong lĩnh vực này.

Ngoài ra, trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan cũng được quy định cụ thể hơn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao nhiệm vụ đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và đời sống gia đình; đồng thời hạn chế việc sử dụng hình ảnh diễn viên hút thuốc trong các tác phẩm điện ảnh, sân khấu và truyền hình.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật lập pháp, đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức để bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn.

“Thách thức vẫn còn rất lớn và đòi hỏi các giải pháp chính sách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn và căn cơ hơn để phòng các bệnh liên quan đến thuốc lá" - Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.