Bộ Y tế hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình mùa khô hạn
Trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước sạch sinh hoạt trong mùa nắng nóng, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế ban hành hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản nhằm phòng các bệnh lây qua đường nước.
Theo Cục Phòng bệnh, từ đầu năm 2026, nắng nóng xuất hiện sớm, lượng mưa thiếu hụt phổ biến 10 - 40% trên phạm vi cả nước, dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống thấp. Tình trạng này là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ hạn hán, thiếu nước sạch sinh hoạt, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Tài liệu “Hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản” được ban hành nhằm giúp người dân có nước an toàn sử dụng tạm thời, phòng các bệnh lây qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn. Hướng dẫn áp dụng cho hộ gia đình chưa được cấp nước sạch từ hệ thống tập trung hoặc trong tình huống khẩn cấp như lũ lụt, hạn hán, không có nước sạch để sử dụng.
Cục Phòng bệnh khuyến cáo, người dân nên ưu tiên lựa chọn nước giếng đào, giếng khoan để xử lý. Trường hợp không có nguồn nước ngầm, phải sử dụng nước ao hồ, sông suối, kênh rạch thì cần chọn điểm ít ô nhiễm nhất, cố gắng lấy nước càng xa bờ càng tốt.
Bước đầu tiên là làm trong nước. Cách đơn giản là dùng phèn chua hoặc lọc bằng vải sạch. Với phèn chua, dùng khoảng 1g phèn, tương đương một miếng bằng nửa đốt ngón tay, cho 20 lít nước. Hòa tan phèn trong một gáo nước, cho vào dụng cụ chứa nước và khuấy đều, chờ khoảng 30 phút để cặn lắng xuống đáy rồi gạn lấy nước trong.
Nếu không có phèn chua, có thể dùng vải sạch để lọc nước, giữ lại cặn bẩn và lọc nhiều lần đến khi nước trong. Trường hợp dùng nguồn nước bề mặt quá đục hoặc nhiều phù sa, cần lọc bỏ bớt phù sa bằng các lớp vải màn trước khi làm trong nước.
Sau khi nước đã được làm trong, cần khử trùng. Đối với hộ gia đình, có thể dùng viên Cloramin B hoặc Aquatabs. Một viên Cloramin B 0,25g có thể khử trùng 25 lít nước trong; một viên Aquatabs 67mg có thể khử trùng 20 lít nước trong. Cách thực hiện là cho viên khử trùng vào thùng nước đã làm trong, khuấy đều, đậy nắp và chờ 30 phút trước khi sử dụng cho mục đích sinh hoạt.
Với lượng nước lớn cấp cho tập thể hoặc nhiều hộ gia đình, việc khử trùng bằng hóa chất bột như Cloramin B loại 27% clo hoạt tính hoặc Clorua vôi phải do cán bộ y tế chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện. Đối với bột Cloramin B 27%, để khử trùng khoảng 300 lít nước, hòa tan 3g bột, tương đương 1/3 thìa canh, vào một gáo nước rồi đổ vào bể hoặc thùng chứa 300 lít nước đã làm trong, trộn đều, đậy nắp, chờ 30 phút.
Cục Phòng bệnh lưu ý, nước đã khử trùng bằng hóa chất có thể dùng cho sinh hoạt nhưng vẫn phải đun sôi rồi mới uống trực tiếp. Không khử trùng đồng thời với đánh phèn vì phèn làm mất tác dụng khử trùng của clo. Sau khi khử trùng, nếu ngửi thấy mùi clo là việc khử trùng có tác dụng; nếu cho quá nhiều clo, cần mở nắp, chờ thêm 30 - 60 phút cho bớt mùi rồi mới sử dụng.
Người dân cần kiểm tra hạn sử dụng của hóa chất trước khi khử trùng, ưu tiên dùng hóa chất còn hạn để bảo đảm liều lượng và hiệu quả. Trong trường hợp không có hóa chất khử trùng, chỉ ăn uống nước đã đun sôi kỹ, không ăn rau sống rửa bằng nước chưa khử trùng.
Ngoài các biện pháp trên, hộ gia đình có thể sử dụng thiết bị lọc nước. Tuy nhiên, hiệu quả lọc phụ thuộc vào chất lượng nước đầu vào, công nghệ lọc, tình trạng thiết bị và thời gian sử dụng. Bộ Y tế khuyến cáo nên sử dụng thiết bị đã được kiểm tra bởi cơ quan chức năng, tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất; nước đầu vào của thiết bị lọc phải là nước đã được làm trong, không dùng trực tiếp nước bề mặt từ ao hồ, sông suối, kênh rạch để tránh bít tắc thiết bị lọc.
