Bứt phá xuất khẩu rau quả

Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, ngành nông nghiệp cũng bộc lộ không ít yếu kém, bất cập, trong đó việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất vẫn còn chậm so với yêu cầu. Vậy “chìa khóa” nào để ngành nông nghiệp Việt Nam mở rộng cánh cửa ra thị trường thế giới?

Năm 2015, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực những năm trước như lúa gạo, thủy sản liên tục sụt giảm mạnh, tạo “bầu không khí ảm đạm” lẫn âu lo về xuất khẩu trong thời gian tới. Theo Bộ NN&PTNT, tổng trị giá xuất khẩu nông, lâm, thủy sản chính đạt khoảng 27,52 tỷ USD: Các mặt hàng nông sản chính 13,95 tỷ USD (giảm 2,6% so với năm 2014); thủy sản 6,52 tỷ USD (giảm 16,5% so với năm 2014).

Trong khi đó, các mặt hàng lâm sản chính lại đạt 7,1 tỷ USD (tăng 8,2% so năm 2014). Sự “tụt dốc” mạnh của hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực (nông sản và thủy sản) khiến kim ngạch xuất khẩu ngành nông nghiệp không đạt được chỉ tiêu đề ra.

Nguyên nhân khiến các mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam suy giảm một phần do ảnh hưởng mạnh của các yếu tố thị trường như tỷ giá ngoại tệ, tăng cạnh tranh từ các nhà xuất khẩu lớn. Trong khi mặt hàng xuất khẩu chủ lực bị “tụt dốc” thì các mặt hàng khác như rau quả, trái cây, sắn và các sản phẩm từ sắn, đồ gỗ vẫn tiếp tục là những “điểm sáng” về tăng trưởng của xuất khẩu nông nghiệp.

Ấn tượng nhất là mặt hàng rau quả, trái cây, vốn trước đây vẫn được xem là mặt hàng “phụ” của xuất khẩu nông nghiệp, vậy mà 2-3 năm trở lại đây đã luôn thể hiện được sức mạnh của mình bằng sản lượng lẫn giá trị xuất khẩu. Có được kết quả này là nhờ nhiều loại trái cây như nhãn, vải, xoài - đặc sản của Việt Nam - đã tiếp cận được với các thị trường xuất khẩu khó tính như: Mỹ, Úc, EU, Nhật Bản…

Công bằng mà nói, mặt hàng rau quả, trái cây có sự bứt phá về xuất khẩu là nhờ nhiều yếu tố, trong đó có sự chỉ đạo quyết liệt về sản xuất, công tác quản lý chất lượng, sự thông thoáng, tạo điều kiện về mặt thủ tục hành chính từ các cơ quan chức năng. Nhóm mặt hàng “phụ” thứ hai có mức xuất khẩu tăng trưởng mạnh là sắn và các sản phẩm từ sắn - đạt trị giá tới 1,31 tỷ USD.

Sản xuất lâm nghiệp năm 2015 cũng tăng trưởng khá, gỗ và đồ gỗ xuất khẩu đạt kim ngạch 7,1 tỷ USD. Đây là mức xuất khẩu rất cao so với các năm trước. Việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu của ngành lâm nghiệp là do thị trường tiêu thụ cả trong nước đều tăng mạnh, đã khuyến khích khai thác và trồng rừng sản xuất.

Tại nhiều địa phương đã thực hiện cơ chế liên doanh, liên kết đầu tư trồng rừng phát triển nguồn nguyên liệu với các hộ gia đình nhằm bao tiêu sản phẩm của hộ. Bên cạnh đó, gỗ nguyên liệu dùng xuất khẩu năm nay được đánh giá chất lượng tốt tại 3 thị trường tiêu thụ mạnh là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc, do đó thúc đẩy hoạt động trồng rừng trong nhân dân.