Cà Mau chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn

Cảnh báo xâm nhập mặn, nhiều nơi mặn vào sâu 60 km

Theo bản tin dự báo xâm nhập mặn của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Cà Mau, từ ngày 21 – 28/2, tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh tiếp tục duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến nhiều khu vực sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Độ mặn cao nhất tại các trạm phổ biến ở mức thấp hơn hoặc xấp xỉ trung bình nhiều năm khoảng 5‰. Riêng tại các trạm Sông Đốc và Bạc Liêu có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 2,5‰. Một số điểm có độ mặn cao đáng lưu ý như: Sông Đốc dự báo đạt khoảng 32,4‰ (xuất hiện ngày 21 và 28/2); Gành Hào khoảng 25,3‰ (ngày 27/2); Cà Mau và Bạc Liêu khoảng 22,0‰; Thới Bình khoảng 23,0‰…

Phạm vi chịu ảnh hưởng của độ mặn từ 4‰ trở lên duy trì ở mức sâu, khoảng dưới 60 km tính từ cửa sông và có khả năng kéo dài trong suốt tuần. Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Cà Mau cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do xâm nhập mặn ở mức cấp 2 tại khu vực Cà Mau và Chủ Chí và cấp 3 tại khu vực Phước Long và Thới Bình.

Xâm nhập mặn sâu vào hệ thống sông, kênh, rạch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh. Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau đề nghị các địa phương, đơn vị quản lý công trình thủy lợi theo dõi chặt chẽ diễn biến độ mặn, chủ động vận hành hệ thống cống, đập hợp lý nhằm bảo vệ vùng ngọt hóa. Đồng thời khuyến cáo người dân chủ động trữ nước ngọt, có kế hoạch lấy nước phù hợp theo lịch triều, hạn chế thiệt hại trong sản xuất.

Ông Trần Văn Hùng, hộ dân ở vùng chuyên canh lúa – tôm ở ấp Phước Trường, xã Vĩnh Phước cho biết: nông dân ở đây đã chủ động nạo vét kênh mương, trữ nước ngọt, điều chỉnh mật độ thả giống thấp hơn, và bổ sung khoáng chất để tăng đề kháng cho tôm. Biện pháp trọng tâm bao gồm việc kiểm soát độ mặn dưới 25‰, theo dõi chặt chẽ môi trường nước và điều chỉnh lịch vụ nuôi để tránh cao điểm nắng nóng và mặn. “Ở đầu con nước phải đo độ mặn, nước có phát sáng hay không để lấy nước vào vuông tôm cho phù hợp nếu mặn quá cao tôm sẽ thiệt hại”, ông Hùng cho hay

Lên kịch bản ứng phó hạn mặn

Cà Mau có địa hình thấp, ba mặt giáp biển, hệ thống sông rạch dày đặc và chịu tác động đồng thời của hai chế độ thủy triều. Điều kiện tự nhiên đặc thù này khiến địa phương thường xuyên đối mặt với nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô, nhất là tại các vùng ngọt hóa, vùng ven rừng và khu vực nông thôn xa hệ thống cấp nước tập trung.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu, tỉnh đã xây dựng và triển khai phương án ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2025-2026 theo các cấp độ rủi ro thiên tai, nhằm chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm ổn định đời sống và sản xuất của người dân.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau cho biết: Chi cục Thủy lợi vừa tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh xem xét ban hành Kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh Cà Mau mùa khô 2025 – 2026.

Theo ông Tùng, từ thực tế cho thấy, các đợt hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng trong các mùa khô 2015-2016, 2019-2020 và gần nhất là 2023-2024 đã gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm thiếu nước sinh hoạt, gia tăng sạt lở, sụt lún đất và nguy cơ cháy rừng. Xu hướng thiên tai ngày càng khó lường đòi hỏi địa phương phải có giải pháp ứng phó bài bản, chủ động và linh hoạt hơn.

Theo dự báo của các cơ quan chuyên môn, mùa khô 2025-2026, nguồn nước về ĐBSCL ở mức trên trung bình nhiều năm, xâm nhập mặn tại Cà Mau dự kiến ở mức trung bình, ít có khả năng gay gắt như mùa khô 2023-2024. Tuy nhiên, tỉnh xác định không chủ quan, lơ là, luôn chủ động các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai.

Trong phương án ứng phó, tỉnh Cà Mau xác định ưu tiên cao nhất là bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, đặc biệt là các khu vực vùng ngọt hóa, vùng ven rừng tràm, vùng ven biển, các cụm đảo và các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ em, hộ nghèo. Các đơn vị chức năng được giao nhiệm vụ rà soát nhu cầu, hướng dẫn người dân trữ nước, đồng thời chuẩn bị phương án cấp nước lưu động khi xảy ra thiếu nước cục bộ.

“Tỉnh tập trung chỉ đạo vận hành hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi, cống ngăn mặn, trạm bơm. Chủ động điều tiết, trữ nước ngọt phục vụ sinh hoạt, sản xuất và phòng cháy, chữa cháy rừng. Các công trình cấp nước tập trung được đẩy nhanh tiến độ đầu tư, nâng cấp nhằm nâng cao khả năng cung ứng nước trong mùa khô”, ông Tùng cho biết thêm.

Trong lĩnh vực sản xuất, ngành nông nghiệp và môi trường Cà Mau phối hợp chặt chẽ với các địa phương điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện nguồn nước. Khuyến cáo không tổ chức sản xuất tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước, áp dụng các biện pháp canh tác tiết kiệm nước, giữ ngọt, chống mặn, hạn chế thiệt hại do hạn hán gây ra. Công tác quản lý quy hoạch được siết chặt, không để xảy ra tình trạng tự phát đưa nước mặn vào vùng ngọt hóa.