Cà Mau: Số hóa quản lý tàu cá

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, hiện các phần mềm quản lý tàu cá, giám sát sản lượng, truy xuất nguồn gốc thủy sản và xử lý vi phạm IUU đang được đồng bộ triển khai trên toàn địa bàn. Dữ liệu từ các địa phương được cập nhật hàng ngày lên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia theo đúng khuyến nghị của EC, góp phần quan trọng trong việc minh bạch hóa hoạt động khai thác thủy sản.

Tính đến nay, 100% cảng cá trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã áp dụng phần mềm eCDT để kiểm soát tàu cá ra vào cảng. Ngư dân trên địa bàn tỉnh cũng đã bắt đầu quen dần với việc khai báo qua ứng dụng này để minh bạch truy xuất nguồn gốc hải sản đánh bắt nhằm gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu (EC).

Tại cảng cá Gành Hào, xã Gành Hào, từ tháng 3/2024 việc áp dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử quốc gia eCDT đã triển khai. Đến nay, 100% chủ tàu cá, thuyền trưởng đã thực hiện cài app, xác nhận sản lượng hải sản bốc dỡ qua cảng, truy xuất nguồn gốc hải sản xuất khẩu mà doanh nghiệp thu mua thông qua cảng. Hệ thống này không chỉ phục vụ hiệu quả cho công tác kiểm soát tại cảng mà còn là căn cứ cấp giấy chứng nhận cần thiết để doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu

Được sự hướng dẫn của cán bộ Cảng cá Gành Hào, từ cuối năm 2025, ngư dân Trần Minh Hùng, thuyền trưởng tàu cá chiều dài 17 m đã cài đặt và sử dụng thành thạo phần mềm Nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc (eCDT) trên chiếc điện thoại thông minh của mình. Theo anh Hùng, khi sử dụng eCDT anh dễ dàng khai báo thông tin về thời gian xuất, nhập cảng trực tiếp trên điện thoại bất cứ lúc nào để đơn vị quản lý theo dõi, nên tiết kiệm được thời gian. Các thông tin, dữ liệu về tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên, lao động trên tàu, lịch trình... cũng được cập nhật kịp thời, chính xác.

“Ngư dân chúng tôi hiện nay đã quá quen với việc kiểm tra kết nối các thiết bị điện tử như máy dò cá, thiết bị giám sát hành trình VMS, máy thông tin liên lạc tầm xa... trước mỗi chuyến biển. Việc ra, vào cảng cũng thực hiện khai báo trên phần mềm điện tử, rút ngắn được nhiều thời gian hơn trước”, anh Hải cho hay.

Ông Hoàng Thanh Giàu, phụ trách cảng cá Gành Hào cho biết, eCDT đã giúp việc quản lý nghề cá chuyển từ thủ công, bản giấy sang quản lý thông minh và hiện đại. Đây là phần mềm dùng chung, được cài đặt và sử dụng bằng điện thoại thông minh, áp dụng cho các đối tượng, gồm: Cục Thủy sản, Chi cục Thủy sản, Ban quản lý cảng cá, Bộ đội Biên phòng, công ty chế biến xuất khẩu, cơ sở thu mua và ngư dân. Trong đó, đối với cảng cá, việc triển khai eCDT có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng giúp minh bạch hóa sản lượng thủy sản khai thác. Đối với ngư dân, eCDT hỗ trợ thực hiện yêu cầu xuất, nhập cảng, khai báo sản lượng nhanh chóng, thuận lợi, chính xác, hạn chế được các lỗi ghi trong nhật ký khai thác. “Đến nay 100% tàu cá xuất, nhập cảng cá Gành Hào đều được thực hiện thông qua eCDT”, ông Giàu cho hay.

Không chỉ vậy, mô hình nhóm Zalo dành cho các chủ tàu và thuyền trưởng cũng phát huy hiệu quả cao. Đây là kênh thông tin nhanh chóng để chia sẻ tình trạng hoạt động của tàu, các quy định mới và cả những vi phạm IUU cần cảnh báo. Nhóm sẽ thông báo nhanh tình trạng hoạt động của tàu cá, các chỉ thị, quy định, thông tin mới của ngành thủy sản, cũng như những tàu cá vi phạm IUU. Tàu cá nào vượt ranh giới đánh bắt qua vùng biển nước ngoài hay mất kết nối hành trình, gặp khó khăn, sự cố khi đi biển, trong nhóm sẽ thông báo ngay cho nhau để kịp thời khắc phục và giúp đỡ.

Nhóm Zalo này hiện đã mở rộng kết nối đến nhiều địa phương khác và bao gồm cả sự tham gia của cơ quan chức năng như: Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thành phố, các đồn biên phòng, công an địa phương… Từ đó, nhóm Zalo kết nối này đã góp phần minh bạch hóa công tác quản lý và tăng cường hỗ trợ ngư dân khi gặp sự cố trên biển.

Ông Trần Minh Dũng, quản lý Công ty TNHH Thương mại Chí Toàn, xã Sông Ðốc, cho biết: "Thời gian đầu, nhiều tàu khai thác vẫn còn e ngại với việc thao tác công nghệ mới. Trước thực trạng đó, Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh tăng cường tập huấn, tuyên truyền bằng hình thức trực quan. Nhờ đó, đã nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý của các chủ tàu cá".

Ông Ðặng Mẫn Tiệp, Phó Giám đốc Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau, cho biết: "Ðến cuối tháng 7/2026, tỉnh Cà Mau ghi nhận 5.151 tàu cá đã đăng ký sử dụng hệ thống eCDT. Tại 4 cảng cá lớn như: Sông Ðốc, Gành Hào, Rạch Gốc, Cái Ðôi Vàm, hệ thống eCDT được vận hành đồng bộ. Ðối với việc phủ sóng wifi trên biển, công ty viễn thông đang tăng cường mở rộng vùng phủ sóng, đồng thời, các công ty đang trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho chạy thử nghiệm phần mềm nhật ký điện tử không cần kết nối wifi. Chủ tàu cá chỉ cần nhập dữ liệu vào đúng thời điểm khai thác, sẽ tự động đưa lên cổng khi tàu vào vùng phủ sóng".

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tàu cá làm thủ tục rời cảng qua eCDT đạt 99,59%, tỷ lệ cập cảng đạt 97,73%, tăng trưởng vượt bậc so với các năm trước. Việc đối chiếu dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình với nhật ký khai thác thực tế được thực hiện nghiêm ngặt, giúp minh bạch hóa sản lượng hải sản bốc dỡ qua bến. Bên cạnh việc kiểm soát, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Ngư dân khi cập cảng được hướng dẫn về luật pháp quốc tế và các quy định mới của Chính phủ. Việc thay đổi nhận thức của chủ tàu và thuyền trưởng về ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ, đúng quy định được xem là chìa khoá đảm bảo nguồn gốc thủy sản hợp pháp, tạo lòng tin cho đơn vị thu mua và chế biến. Qua đó, mặt hàng hải sản của tỉnh Cà Mau nói riêng, Việt Nam nói chung đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.

"Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau tiếp tục siết chặt quy trình, bảo đảm tàu cá thuộc diện quy định phải thực hiện thủ tục rời, cập cảng trên eCDT. Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tăng cường phối hợp với lực lượng biên phòng đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát trên biển và các cửa sông trọng điểm. Cùng với đó kết hợp phân tích dữ liệu VMS để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình không cập cảng chỉ định hoặc không truyền dữ liệu giám sát hành trình", ông Ðặng Mẫn Tiệp, Phó Giám đốc Ban Quản lý các Cảng cá tỉnh Cà Mau cho hay.

Truy xuất nguồn gốc khai thác thủy sản không còn là lựa chọn của ngư dân, mà là quy trình bắt buộc để ngư dân cũng như nghề khai thác biển có thể tham gia vào “đường đua xanh” trên thị trường thế giới. Minh bạch, rõ ràng, đảm bảo đúng quy định là tấm vé thông hành để mặt hàng thủy sản của Cà Mau có thể vươn xa và khẳng định vị thế trên thị trường.