Cấm đầu tư kinh doanh đối với khí N20 chỉ chặn được đăng ký hợp pháp, không xử lý được người bán chui

Lúng túng nếu cấm kinh doanh khí N20 khi chưa có hướng dẫn

Ngày 5/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận.

Đồng tình cao với yêu cầu xử lý khẩn trương việc lạm dụng khí N2O. Tuy nhiên, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho hay, nếu quy định cấm có hiệu lực ngay mà chưa có hướng dẫn về nhận diện hành vi vi phạm, xác định mục đích sử dụng, trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung ứng, xử lý hàng hóa tồn kho và phối hợp giữa công an, quản lý thị trường, y tế, công thương thì dễ phát sinh lúng túng và áp dụng không thống nhất.

Do đó, theo bà Nga, cần chuẩn bị đồng thời văn bản hướng dẫn về khí N2O, làm rõ phạm vi cấm, các trường hợp sử dụng hợp pháp được loại trừ, chứng từ chứng minh mục đích sử dụng, trách nhiệm của người bán và người mua, cũng như mối quan hệ với pháp luật hóa chất, an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm.

Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) cũng đồng tình với việc cấm kinh doanh khí N2O. Tuy nhiên ông Anh nhìn nhận, N2O chưa phải chất ma túy, tiền chất, nên cấm đầu tư kinh doanh chỉ chặn được đăng ký hợp pháp, không tự động xử lý được người bán chui. Khó hơn nữa, kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp bao trùm cả chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ, trong khi hành vi cần ngăn cấm chỉ là khâu bán cho người dùng sai mục đích, trong khi quy định hiện nay chưa tách được hai việc đó.

Từ đó, ông Anh đề nghị, cần quy định rõ trong Nghị định hướng dẫn rằng trách nhiệm người bán được xác định có lỗi cố ý, chỉ xử lý khi biết hoặc có cơ sở biết mục đích sử dụng sai.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho hay, khí N2O còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp điện tử, chế tạo linh kiện bán dẫn, cơ khí chính xác và một số quy trình công nghệ chuyên ngành. Việc không quy định rõ ràng trường hợp sử dụng khí N2O phục vụ sản xuất công nghiệp, thuộc nhóm không bị điều chỉnh bởi điều kiện kinh doanh nêu trên, có thể dẫn đến cách hiểu rằng mọi hoạt động kinh doanh, cung cấp N2O ngoài các trường hợp được liệt kê, đều phải đáp ứng điều kiện kinh doanh.

Do đó, ông Bình đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát quy định rõ về kinh doanh, sử dụng khí N2O phục vụ sản xuất công nghiệp không chuyên ngành, nằm trong đối tượng không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều kiện kinh doanh nhằm phòng chống việc lạm dụng khí N2O qua đường hô hấp. Đồng thời cần thiết kế cơ chế quản lý theo mục đích sử dụng đối với đối tượng sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc. Thay vì áp dụng điều kiện kinh doanh một cách đồng loạt đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.

Phải căn cứ vào các tiêu chí để minh bạch, nhất quán

Ông Thạch Phước Bình cũng cho hay, một số quy định chuyển tiếp hiện nay còn cứng nhắc và chưa bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp. Đặc biệt đối với các hợp đồng kinh doanh khí N2O được giao kết hợp pháp trước ngày luật có hiệu lực.

“Việc buộc chấm dứt ngay lập tức cần cân nhắc hết sức thận trọng. Trong hoạt động kinh doanh, các hợp đồng cung ứng thường được ký kết dài hạn, có điều khoản thanh toán trước, đặt cọc, dự trữ hàng hóa, vận chuyển và phân phối theo chuỗi. Việc sử dụng mệnh lệnh hành chính để chấm dứt đột ngột các giao dịch dân sự đã được xác lập hợp pháp, có thể gây đứt gãy chuỗi cung ứng, thiệt hại tài sản, phát sinh nghĩa vụ bồi thường, tranh chấp hợp đồng, giảm sút niềm tin của doanh nghiệp vào tính ổn định, dự báo của chính sách pháp luật”, ông Bình lo ngại.

Vì vậy, ông Bình đề nghị, thiết kế một khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý để các bên rà soát, điều chỉnh hoặc thanh lý hợp đồng. Đồng thời phân loại hợp đồng theo mục đích sử dụng khí N2O. Các trường hợp các hợp đồng phục vụ y tế, thực phẩm, nghiên cứu khoa học, sản xuất công nghiệp và các lĩnh vực hợp pháp khác cần được tiếp tục thực hiện hoặc chuyển đổi sang cơ chế quản lý phù hợp. Chỉ những hợp đồng có mục đích trực tiếp phục vụ việc sử dụng khí N2O qua đường hô hấp, không thuộc quy định mới cần bị đình chỉ hoặc chấm dứt theo lộ trình cụ thể.

Theo Đại biểu Quốc hội Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh), việc một ngành nghề được giữ lại hay đưa ra khỏi danh mục phải căn cứ vào các tiêu chí như: mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường; mức độ cần thiết của việc áp dụng điều kiện kinh doanh. Nếu áp dụng cách này có thể rà soát toàn bộ danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, sẽ đảm bảo tính minh bạch, nhất quán và tránh tình trạng có xu hướng giữ lại các điều kiện thuộc phạm vi quản lý của mình.